Ferîdüddîn-i Attâr

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Mimarı Ali Şîr Nevaî olan Feridüddin Attar'ın Nişabur'daki Türbesi

Feridüddin Attar, (Farsça: فرید الدین عطار‎, Farīdo d-Dīn ’Attār) Horasan'nın en önemli dört şehrinden biri olan Nişabur’da 1136 yılında doğmuş 1221 yılında vefat etmiş ünlü bir İranlı şair ve mutasavvıftır. Hekim ve eczacı olmasından dolayı Attar olarak anılmaktadır.

Mevlânâ, Şeyh Galip ve diğer mutasavvıflar tarafından yüceltilen Attar, çoğu günümüze kadar ulaşan pek çok eser bırakmıştır.

Hayatı [değiştir]

Attar küçüklüğünde Nişabur civarındaki Şadyah'ta babasının attar dükkanına devam ediyor, bir yandan baba mesleği attarlığı öbür yandan ilim ve irfan öğreniyordu. Attar'ın eserlerine bakıldığında iyi derecede Arapça, tefsir, hadis, kelam, fıkıh gibi dini ilimler öğrenimi gördüğünü; hikmet, felsefe, yıldızlar, eczacılık gibi akli ve tecrübi ilimlerden anladığı görülür.Ancak bu ilimleri nerden ve kimden öğrendiği hakkında tarihi kaynaklarda güçlü bir bilgi bulunmamaktadır.

Bazı tarihçiler Feridüddin-i Attar'ın tasavvufta adet olduğu üzere seyahatler yaptığından, Mekke'ye gidip Kabe'yi ziyaret ettiğinden, hatta Şam, Mısır, ve Hindistan'a kadar gittiğinden söz ederlerse de bütün bunlar aslı olmayan rivayetlerdir.Hayatının sonuna doğru yazdığı ''Esrarname'' de Kabe'yi görme arzusu içinde olması Hicaz'a gitmediğinin delilidir.

Eserleri [değiştir]

Mantık-ut Tayr adlı eseri

'Muhtarname' ile 'Hüsrevname' önsözünde, Attar kaleme aldığı eserlerin isimlerini şöyle sıralar:

  • -Divan-
  • -Esrarname- Sufi düşünce konulu, bu eserini genç yaşında Mevlānā Celāl-ed-Dīn Muhammed Rūmī ailesi ile birlikte Konya'ya giderken Nişabur'da konakladığı sırada ona vermiştir.
  • -Mantık-ut Tayr- (منطق الطیر , Maqāmāt-e Toyūr veya Manteq-ol-tayr), 1187 yılında yazmış olduğu 4724 beyitten oluşan eseridir.
  • -Musibetname- (Moṣībat-Nāma), Kırk gün süren bir sınav (bakınız tekke) sırasındaki deneyimlerini anlatır.
  • -İlahiname- (Elāhī-Nāma)
  • -Jawāher-Nāma-
  • Šarḥ al-Qalb[1]
  • Tezkiret-ül-Evliya (Tadkerat al-Awlīya), Bu ünlü kitabında, ‘Attār, Abū al-Mughīth Husayn Mansūr al-Hallāj'ın yaşam öyküsünü ve İslam erken döneminin ünlü Müslüman İmamların hikâyelerini ve onların ana dört mezhebini anlatır. ‘Attār, ayrıca Oniki İmam'larından, İmam Abū ʿAbd Allāh Dschaʿfar ibn Muhammad as-Sādiq ile İmam Muḥammad al-Bāqir'i över.

Diğer iki Kašf al-Asrār ve Ma'refat al-Nafs isimli eserleri belirsiz kalır[2].

Notlar [değiştir]

  1. ^ quoted in H. Ritter, “Philologika X,” sayfa 147-153
  2. ^ Ritter, “Philologika XIV,” sayfa 63