Fâtiha Sûresi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Fâtiha Sûresi
FirstSurahKoran.jpg
Hattat Aziz Efendi
Sınıfı Mekki
İsmin anlamı Açan şey/Anahtar/Açılış
Başka isimleri Umm al-Kitab[1]
Umm al-Qur'an[1]
es-Seb’ul-Mesânî[1]
es-Salât[1]
Geliş zamanı 5
Sayısal bilgiler
Sure numarası 1
Ayet sayısı 7
Kelime sayısı 29
Harf sayısı 139

Fatiha Suresi, (Arapça:سورة الفاتحة) Kur'an'daki ilk suredir. İslam inancına göre Mekke döneminde 5. sure olarak indirildiğine inanılmaktadır. Toplam yedi ayettir.

Kur’ani öğretinin bir özeti olarak anlamı ve özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Kur’anın ilk suresi olduğu için “başlangıç” anlamına gelen “Fâtiha” adını almıştır. Fatiha Suresi ayrıca ikinci ayetinin başlangıcına binaen Elham olarak da anılır. Sûrenin ayrıca, “Ümmü’l-Kitab” “es-Seb’ul-Mesânî”, “el-Esâs”, “el-Vâfiye”, “el-Kâfiye”, “el-Kenz”, “eş-Şifâ”, “eş-Şükr” ve “es-Salât" gibi adları da vardır.[1]

Fatiha Suresi'nin ilk sure olarak Kuran 'ın başında yer alması; Sure’nin içeriğinde, Kur'an öğretisinin bir özetinin yer alması olarak açıklanmıştır. Surede övgü ve yüceltilmeye layık tek Allah’ın varlığı, hâkimiyeti, tek ilah oluşu, tapınmanın ancak ona yapılıp ondan yardım isteneceği özet olarak ifade edilir. Fatiha suresi aynı zamanda bir dua ve yakarıştır. Övgü'nün Allah'a ait olduğunun söylenmesi, 34. Sure olan Sebe Suresinde de tekrarlanır: Hamd, göklerdeki ve yerdeki her şey kendisinin olan Allah’a mahsustur. Hamd ahirette de O’na mahsustur.[2]

Meali: “Hamd (Övgü), Âlemlerin Rabbi, Rahman, Rahîm, hesap ve ceza gününün (ahiret gününün) maliki Allah’a mahsustur. Yalnız sana ibadet ederiz ve yalnız senden yardım dileriz. Bizi doğru yola, kendilerine nimet verdiklerinin yoluna ilet; gazaba uğrayanlarınkine ve sapkınlarınkine değil.”

Besmele ve Amin konusu[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Besmele
Ana madde: Âmin

Besmelenin okunuşu: “Bismillahirrahmanirrahim.”
Anlamı: "Rahmân (ve) rahîm (olan) Allah'ın adıyla."

Fatiha Suresi'nin başında bulunan Besmele'nin İslam'da özel bir yeri vardır. Tevbe suresi hariç bütün surelerin başlangıcında bulunmaktadır. Ayrıca Neml suresinin 30. ayetinde de zikredilir. Ancak besmelenin her surenin bağımsız bir ayeti mi yoksa tüm surelerin başında okunan tek bir ayet mi olduğu tartışmalı bir meseledir. Geçerli görüşe göre besmele sadece Fatiha suresi ve dolayısıyla da Kuran’ın ilk ayetidir. Bu sayede surenin ayet sayısı yediye tamamlanır ve Hicr suresi 87. ayetteki ifadeye uygun hale gelir: "Andolsun ki, biz sana tekrarlanan yedi âyeti ve yüce Kur'an'ı verdik" (Hicr, 87). Fatiha her namaz rek'atında tekrarlanır ve ikişerli bir zincir oluşur.[3]

Diyanet İşleri Başkanlığı Fatiha Suresi'ni 7 ayet olarak kabul etse de; kuruma bağlı olan Camilerde, cemaatle namaz kılınırken imam besmeleyi içinden, surenin diğer ayetlerini ise sesli okur.

Cemaat ile kılınan namazlarda Fatiha Suresi okunduktan sonra, Kuran’da bulunmayan ve Yahudilikten (İbranice) hristiyanlığa da geçmiş olan [4] Âmin sözü gelenek olarak cemaatçe söylenmektedir. Bir rivayete göre Muhammed âmin konusunda şunu söylemiştir:

"İmam 'âmin' deyince, sizde 'âmin' deyin. Zira her kimin âmini meleklerin âminine denk gelirse, o kişinin geçmiş günahları affedilir."[5]

(bkn. Âmin)

Hadislerde[değiştir | kaynağı değiştir]

Müslim'in, Âlâ b. Abdurrahman yolu ile Ebu Hureyre'ye dayandırarak kaydettiği bir hadis'e göre peygamber Muhammed Fatiha suresi için şöyle demiştir: "Yüce Allah şöyle buyurur: "Ben namazı kendim ile kulum arasında ikiye böldüm. Yarısı bana ve öbür yarısı kuluma aittir. Kulum istediğine kavuşacaktır."
Kul, "Elhamdü lillâhi rabbilalemin" dediği zaman, Allah, "Kulum bana hamd etti" der. Kul, "Errahmanirrahim" dediği zaman, Allah, "Kulum, bana övgü sundu" der. Namaz kılan kul, "Maliki yevmiddin" dediği zaman, Allah "Kulum benim şanımın yüceliğini ifade etti" der.
Namaz kılan kul, "İyyake na'budu veiyyake nestein" dediği zaman, Allah, "Bu söz hem bana ve hem de kuluma aittir. Kuluma istediği verilecektir" der. Kul, "İhdinessıratal müstakim, sıratallezine en'amte aleyhim, gayrilmağdubi aleyhim veleddallin" dediği zaman, Allah, "Bu söz tamamen kulumla ilgilidir, ona istediği verilecektir" der." [6]

Üç İhlas bir Fatiha[değiştir | kaynağı değiştir]

Fatiha Suresi namaz haricinde okunduğunda genellikle İhlas Suresi de üç defa tekrarlanır. Bu dörtlemeye halk arasında genellikle "üç Kulhü bir Elham" denir. Fatiha ve İhlâs surelerinin beraber okunması suretiyle İslam'daki Allah kavramı ana hatlarıyla özetlenmiş olur.

Kaynakça ve dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e Diyanet İşleri Başkanlığı Fatiha Suresi Açıklaması
  2. ^ Diaynet Meali Sebe Suresi
  3. ^ Diyanet Meali Hicr Suresi 87. Ayet Dipnotu
  4. ^ "Amen." Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica Inc.
  5. ^ Tirmizi Nu:250
  6. ^ Fizilal'il Kur'an Tefsiri. Seyyid Kutub
Tarihsel önce:
Müddessir Suresi
Wikisource-logo.svg Sure metni: Fâtiha Sûresi Tarihsel sonra:
Tebbet Suresi
Kur'an da sırası:

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]