Efendi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Efendi (Arapça: أفندي Afandī ; Farsça: آفندی ); Bizans'ta bir saygı unvanı olan Orta Yunanca'dan "avthéntis" (otantik) kökünden türetilmiş, bey, sahip, mevla anlamında bir kelimedir.[1] Ayrıca Arapça Rab kelimesinin karşılığı olarak kullanılır.[2]

Günlük kullanım[değiştir | kaynağı değiştir]

17. yüzyılda Ayıntab şehri mahkeme kayıtlarında ünvanlar[3][4]
Ünvanlar 1656–1660 1689–1693 Değişiklik
Seyyid 342 878 157%
Molla 382 624 63%
El-Hac 2,409 2,509 4%
Beg 573 377 34% –
Çelebi 1,485 990 33% –
Efendi 909 609 33% –

Eskiden şehzadeler, din adamları, eğitim görmüş kişiler için özel adlardan sonra kullanılan unvan. Günümüzde ise bey unvanından farklı olarak özel adlardan sonra kullanılan ikinci derecede bir unvandır.

Bunun dışında 'efendi', aşağıdaki cümlelerde kullanıldığı gibi değişik anlamları da içermektedir.

Hoca Efendi minareden düştü. (okumuş adam)
O kızın babası efendi bir adamdır. (saygıdeğer, çelebi)
Efendilik bende kalsın. (kibarlık, terbiye, ağırbaşlılık)
Bizim efendi kırkından sonra azdı. (koca)
Kapıcı Mehmet Efendi gazeteleri getirdi mi? (bey denmeyecek kişilere verilen 2. derecedeki unvan)
Peygamber Efendimiz her zaman sahabelerine danışırdı. (saygın, sözü dinlenir)
Köpek efendisinin arkasından seyirtti. (sahip)
Hizmetçi kız efendisinin terliklerini getirdi. (evin sahibi erkek)
Efendiler gibi yaşayabilirdi ama o başka bir hayat seçti. (varlıklı, refah içinde)
Buyurun efendim. (saygı)

Dini literatür[değiştir | kaynağı değiştir]

İslam[değiştir | kaynağı değiştir]

İslam terminolojisinde sıklıkla saygı ifadesi olarak kullanılan kelime, rab kelimesinin Türkçe karşılığını ifade etmesi bakımından bazı tepkilere de neden olmuştur.[5]

Hadiste Muhammed'in “Sen bizim efendimizsin!” şeklindeki hitaba “Efendi, Allah’tır” şeklinde karşılık verdiği kaydedilmiştir.[6]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]


Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ http://www.nisanyansozluk.com/?k=efendi
  2. ^ http://kalemzade.net/2013/02/24/kainatin-efendisi-kimdir/
  3. ^ Hülya Canbakal, Brill Publishing, Society and Politics in an Ottoman Town, Ayntab in the 17th Century (2007)
  4. ^ Demetrius Cantemir, The History of the Growth and Decay of the Othman Empire, (London: J.J. and P. Knapton, 1734–35), I: 44; Ettore Rossi, “‘Çelebi’ Kelimesi Hakkında EbùÍ u'ùd"a Atfedilen Bir Fetva,” Türk Dili Ara{tırmaları Yıllı<ı Belleten, (1954): 12–13.
  5. ^ http://www.yurtgazetesi.com.tr/efendi-degil-arkadas-peygamber-makale,2715.html
  6. ^ http://www.erdemyolu.com/peygamber/kainatin-efendisi-peygamberler-degil-allahtir.html