Edirne Vakası

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Edirne Vakası
Tarih 1703
Bölge İstanbul
Sonuç İsyancıların istediği oldu. II. Mustafa tahtan indirildi. III. Ahmed tahta çıktı. Şeyhülislam Feyzullah Efendi öldürüldü.
Taraflar
Osmanlı Devleti Yeniçeriler

Edirne Vakası ya da Feyzullah Efendi Vakası, 1703 yılında İstanbul'da başlayan, Edirne'den Osmanlı devletini yönetmekte olan Osmanlı padişahı II. Mustafa ile hocası ve yakın danışmanı Şeyhülislam Feyzullah Efendi aleyhine gelişen büyük bir ayaklanmadır.

Olayın Ortaya Çıkma Nedenleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Sultan II. Mustafa'nın Erzurum'dan getirterek, haksız şekilde şeyhülislamlığa yükselttiği hocası Feyzullah Efendi, ayaklanmanın sebebi olduğu için; kimi yerde olay, Feyzullah Efendi'nin ismiyle de anılmaya başladı.

Devrinin sadrazamlarını hiçe sayacak kadar etki kazanan ve en önemli mevkileri oğulları, akrabaları, adamları arasında paylaştıran Feyzullah Efendi, ulemanın hoşnutsuzluğuna sebep olmuştur.

Olayların Gelişmesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu ayaklanma Temmuz 1703 başında İstanbul'daki 200 kadar cebecinin ulufelerini alamamaları üzerine başladı. 15 Temmuz'da Atmeydanı'nda cebeciler, yeniçeriler ve esnaf topluluklarının katılması ile büyük bir gösteri yapıldı ve bunu 18 Temmuz'da 20 bin kadarı asker, 50 bin kadarı halk topluluğunun Atmeydanı toplantısı izledi. İsyancılar isteklerini Edirne'ye bir kurulla gönderdiler ama kurul yolda engellenip başarı kazanamadı.

9 Ağustos'ta örgütlenmiş çok büyük bir asker ve halk grubu Edirne'ye doğru harekete geçti. Bu ihtilal ordusu Silivri'ye geldiklerinde II. Mustafa'nın tahttan indirilip öz kardeşi Ahmed'in tahta geçirilmesi için bir karar ve fetva aldılar. Önce Feyzullah Efendi'nin azledilmesi ile başlayan Padişah II. Mustafa'nın ve danışmanlarının bu isyancıları ve ihtilal ordusunu engellemek için aldıkları bütün tedbirler boşa gitti ve 20 Ağustos'da bu ihtilal kuvveti Edirne'ye ulaştı. 22 Ağustos'ta II. Mustafa tahttan çekilerek yerini öz kardeşi III. Ahmet'e bıraktı. Asiler 3 Eylül'de Feyzullah Efendi'yi de asarak öldürdüler.

İsyanın Sonuçları ve Sona Ermesi[değiştir | kaynağı değiştir]

4 Eylül 1703'de Sultan III. Ahmet İstanbul'a hareket etti. Böylece Edirne'nin fiilen Osmanlı devletine başkentlik etmesinin ikinci dönemi kapanmış oldu. 14 Eylül'de İstanbul'a ulaşan III. Ahmet giderek daha şiddetli ve sert tedbirler alarak devlet idaresini isyancıların elinden kurtarmaya başladı. Ancak 1704'ün ilk aylarında Padişah III. Ahmet egemen olabildi.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Dmitri Kantemir (çev. Özdemir Çobanoğlu) Osmanlı İmparatorluğunun Yükseliş ve Çöküş Tarihi, İstanbul:Cumhuriyet Kitap Kulübü 2006 (1. Basim 1999 Ankara:Kültür Bakanlığı)
  • Karal, Enver Ziya, "Ahmed III", İslam Ansiklopedisi Cilt I, say. 165-168
  • Köprülü, Orhan, "Feyzullah Efendi", İslam Ansiklopedisi, Cilt IV, say.592-600
  • Sakaoğlu, Necdet(1999) Bu Mülkün Sultanları, İstanbul:Oğlak. ISBN 975-329-299-3 say. 311-317
  • Shaw, Stanford J. (1976), History of the Ottoman Empire and Modern Turkey Cilt 1: Empire of Gazis: The Rise and Decline of the Ottoman Empire 1200-1808, Cambridge:Cambrideg University Press. ISBN 0-521-29163-1 (İngilizce) say.227-228.