Doktor Jivago (film)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Doktor Jivago
Doctor Zhivago

Doktor Jivago filminin afişi
Yönetmen David Lean
Yapımcı Carlo Ponti
Senarist Robert Bolt
Boris Pasternak'ın romanından
Oyuncular Ömer Şerif
Julie Christie
Geraldine Chaplin
Rod Steiger
Alec Guinness
Tom Courtenay
Müzik Maurice Jarre
Görüntü yönetmeni Freddie Young
Nicolas Roeg (bazı sahneleri çekmiş)
Kurgu Norman Savage
Stüdyo MGM
Dağıtıcı MGM
Cinsi Sinema filmi
Türü Dram, aşk, savaş, tarihi
Renk Renkli (Metrocolor)
Yapım yılı 1965, Amerika Birleşik DevletleriABD
Çıkış tarih(ler)i 22 Aralık 1965, ABD
28 Aralık 1968, İstanbul (Yeni Melek, Fitaş, Dünya Sinemaları)
Süre 197 dakika
Dil İngilizce
Bütçe $11 milyon
Hasılat $112 milyon (Sadece ABD ve o yıl)

Doktor Jivago, 1965 ABD yapımı dramatik dönem filmidir. Üçbuçuk saat uzunluğundaki bu uzun soluklu tarihi filmin özgün adı Doctor Zhivago dur. Film Türkiye'de 28 Aralık 1968 tarihinde gösterime girmiş ve aylarca gösterimde kalmıştı[1].

Robert Bolt'un, senaryosunu Nobel ödüllü Rus yazar Boris Pasternak'ın 1957'de yazdığı aynı adlı (Rusça: Доктор Живаго) romanından uyarlayıp yazdığı bu epik filmin yönetmeni David Lean'dir. Önemli rollerinde Ömer Şerif, Julie Christie, Geraldine Chaplin, Rod Steiger, Alec Guinness ve Tom Courtenay'ın oynadıkları filmin yapımcısı Carlo Ponti'dir. Müzikleri ise Maurice Jarre'a aittir. Filmin özgün müziği Jarre'a Oscar ve Altın Küre ödüllerinin yanı sıra bir de Grammy ödülü kazandırmıştı.

Doktor Jivago, on dalda birden aday gösterildiği Oscar ödüllerinden "en iyi uyarlama senaryo", "en iyi görüntü yönetimi", "en iyi sanat yönetimi", "en iyi kostüm" ve "en iyi orijinal şarkı" dallarında olmak üzere beşini kazandı.

Özet[değiştir | kaynağı değiştir]

"Doktor Jivago", Rusya'da 1917 Bolşevik ihtilali ve hemen sonrasında patlak veren Rus İç Savaşı (1917-1922) sırasında, aynı zamanda bir şair de olan doktor Yuri Jivago (Ömer Şerif)'nun devrimin liderlerinden birinin karısına aşık olması ile yaşadığı zorlukları anlatan çok kapsamlı, romantik ve destansı bir filmdir. Olaylar ihtilalin hemen öncesinde başlar ve filmin arka fonunda tüm ihtilal süreci gözler önüne serilir. Ön planda ise kendisi de üst tabakadan ve kendisine tapan bir kadınla evli olduğu halde, şiirlerine ilham veren başka bir talihsiz kadını, Lara (Julie Christie)'yı seven, böylelikle sadakat ve ihtiras arasında bocalayan, hayatının kontrolü kendi elinden alınmış ve savaşın parçaladığı yokluklarla dolu bir ülkede oradan oraya sürüklenen aynı zamanda şair bir tıp doktorunun, Doktor Jivago'nun dramını izleriz.

Film hakkında notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

"Doktor Jivago" Türkiye'de çok uzun süre afişlerde kalan filmlerin ilkiydi. 1969 yılının Şubat ayına gelindiğinde İstanbul'da bir sinemada 7. haftasına girmişti. İlân 3 Şubat 1969 tarihli Milliyet Gazetesi'ne verilmiştir.
  • Filmin Rusya'da gösterimi 1994 yılına kadar yasaklanmıştı. Ancak bu tarihten sonra gösterilebilmiştir. Roman ise 1987 yılına kadar yasaktı. O tarihten sonra basılabilmiştir.
  • Film o yıllarda haliyle konusunun geçtiği orijinal mekanlarda yani Sovyetler Birliği'nde çekilemediği için İspanya'da çekilmiştir. O yıllarda İspanya'da faşist Franco rejimi vardı. Sabaha karşı çekilen bir sahnede rol icabı kalabalığın hep bir ağızdan söylediği devrimci marşları duyan çevre sakinleri General Francisco Franco nun devrildiğini zannetmişler. Hatta güvenlik güçleri bile gerçek bir darbe olduğunu sanıp film setini basmışlar ve çekimlerin sonuna kadar da oradan ayrılmamışlar.
  • Filmin hemen başında annesinin cenaze töreninde görülen Yuri Zhivago'nun küçüklüğünü canlandıran çocuk oyuncu gerçek hayatta Ömer Şerif'in oğlu Tarık Şerif'tir.
  • Yönetmen ve oyuncu kadrosunun büyük kısmı İngiliz kökenli sanatçılardır. Aralarında sadece Rod Steiger ABD'li, Ömer Şerif ise Mısır'lıdır.
  • Sovyet yazarı Boris Pasternak romanı 1957'de kaleme almış ve 1958 Nobel edebiyat ödülü'nü kazanmıştı. Aslında bir şair olan Pasternak'ın hemen ilk romanında bu başarıyı yakalaması, biraz da o yıllarda zirvesinde olan soğuk savaş sırasında Sovyet devrimi'ni eleştiren bir eserin Sovyetler'in içinden gelmiş olması ve Batı'nın buna tüm gücüyle destek vermesi olarak yorumlanabilir. Pasternak ödülünü almak için İsveç'e gidememişti.
  • Pasternak'ın Nobel almasında CIA'in parmağı olduğu da söylenmektedir.[2]
  • Filmin çok dikkat çekici olan müziğini Maurice Jarre yapmıştır ve 1966 'da en iyi orijinal müzik dalında Oscar ödülü almıştır.[3]
  • Müzikten başka dört dalda daha Oscar almıştır. Bunlar en iyi sanat yönetimi-dekor, en iyi görüntü yönetimi, en iyi senaryo ve en iyi kostüm dallarında olmuştur. Diğer beş dalda da aday gösterilmiş ama ödül alamamıştır.
  • Filmin bazı sahnelerinin görüntü yönetmenliğini Nicolas Roeg yapmıştı. Mesleğe görüntü yönetmeni olarak başlayan Roeg 1970'ten sonra yönetmenliğe de başladı. Özellikle Don't Look Now (1973) filmi ile tanınır.

Oyuncu kadrosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Lara (Julie Christie)
Aktör/Aktris Rolü
Ömer Şerif Dr. Yuri Jivago
Julie Christie Lara
Geraldine Chaplin Tonya
Rod Steiger Komarovsky
Alec Guinness General Yevgraf Zhivago
Tom Courtenay Pasha
Klaus Kinski Kostoyed
Siobhan McKenna Anna
Ralph Richardson Alexander
Rita Tushingham Kız
Jeffrey Rockland Sasha
Tarık Şerif 8 Yaşındaki Yuri
Bernard Kay Bolşevik
Gérard Tichy Liberius
Noel Willman Razin

Ödülleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Akademi Ödülleri (Oscar)

Ödül Kişi
En İyi Kostüm Akademi Ödülü Phyllis Dalton
En İyi Sanat Yönetmeni Akademi Ödülü John Box
Terence Marsh
Dario Simoni
En İyi Sinematografi Akademi Ödülü Freddie Young
En İyi Uyarlama Senaryo Akademi Ödülü Robert Bolt
En İyi Film Müziği Akademi Ödülü Maurice Jarre
Aday gösterilme:
En İyi Yönetmen Akademi Ödülü David Lean
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Akademi Ödülü Tom Courtenay
En İyi Kurgu Akademi Ödülü Norman Savage
En İyi Film Akademi Ödülü Carlo Ponti
En İyi Ses Miksajı Akademi Ödülü A.W. Watkins
Franklin Milton

BAFTA ödülü

Ödül Kişi
- -
Aday gösterilme:
BAFTA En İyi İngiliz Erkek Oyuncu Ödülü Ralph Richardson
BAFTA En İyi İngiliz Kadın Oyuncu Ödülü Julie Christie
BAFTA Herhangi bir ülkeden En İyi Film Ödülü David Lean

İngiliz Görüntü Yönetmenleri Derneği Ödülü

Ödül Kişi
En İyi Görüntü Yönetmeni Ödülü Freddie Young

Cannes Film Festivali

Ödül Kişi
- -
Aday gösterilme:
Altın Palmiye David Lean

David di Donatello Ödülleri

Ödül Kişi
En İyi Yabancı Yönetmen David Ödülü David Lean
En İyi Yabancı Yapım David Ödülü Carlo Ponti

Altın Küre ödülleri

Ödül Kişi
En İyi Sinema Filmi Altın Küre Ödülü - Dram
Sinema Dalında En İyi Aktör Altın Küre Ödülü - Drama Ömer Şerif
En İyi Yönetmen Altın Küre Ödülü David Lean
En İyi Müzik Altın Küre Ödülü Maurice Jarre
En İyi Senaryo Altın Küre Ödülü Robert Bolt
Aday gösterilme:
Sinemanın Umut Veren Yeni Yüzü - Kadın Oyuncu Geraldine Chaplin

Altın Ekran Ödülü, Almanya

Ödül Kişi
Altın Ekran Ödülü

Grammy Ödülü

Ödül Kişi
En İyi Özgün Film Müziği Grammy Ödülü Maurice Jarre

Laurel Ödülü

Ödül Kişi
En İyi Dram Altın Defne Ödülü
En İyi Erkek Oyuncu Altın Defne Ödülü (dram) Ömer Şerif
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Altın Defne Ödülü (dram) Tom Courtenay

ABD Ulusal Eleştirmenler Birliği Ödülü

Ödül Kişi
En İyi Kadın Oyuncu Ödülü Julie Christie

Diğer sinema ve TV uyarlamaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Sovyet yazarı Boris Pasternak'ın kendi ülkesinde yayımlatamadığı için kaçak olarak yurt dışına çıkartıp ilk kez 1957 yılında İtalya'da bastırttığı romanı Doktor Jivago, David Lean'in epik sinema uyarlaması dışında üç kez daha filme çekilmiştir. Romanın tüm sinema ve TV uyarlamaları aşağıdadır:

Yıl Ülke Tür Film Yönetmen Not
1959 Brezilya TV dizisi "Doutor Jivago" Siyah beyaz, senaryo: Hélio Ansaldo
1965 ABD Sinema filmi Doctor Zhivago David Lean 5 Oscar ödülü verildi (bu maddenin konusu)
2002 İngiltere/Almanya/ABD TV filmi "Doctor Zhivago" Giacomo Campiotti 226 dakika, üç bölümde
2006 Rusya TV mini dizisi "Doktor Zhivago" Aleksandr Proshkin 416 dakika

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]