Dikarboksilik asit

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Dikarboksilik asitler, iki karboksilik asit fonksiyonel grubu ile ornatılmış organik bileşiklerdir. Dikarboksilik asit için moleküler formüllerde bu gruplar çoğu zaman HOOC-R-COOH olarak yazılır, burda R genelde bir alkil, alkenil veya alkinil gruptur. Dikarboksilik asitler naylon ve polietilen tereftalat gibi kopolimerler hazırlamak için kullanılırlar.

Genelde dikarboksilik asitler monokarboksilik asitlerle aynı kimyasal davranışları ve tepkimeleri gösterirler. İkinci karboksil grubunun iyonlaşması birincisinden daha zor olur. Bunun nedeni çift yüklü bür anyondan bir hidrojen iyonunun ayrışmasının tek yüklü bir anyondan ayrışmasına kıyasla daha fazla enerji gerektirmesidir.

İki karboksi gruptan biri bir aldehit grubu ile yer değişirse ortaya çıkan bileşik bir "aldehit asit" olarak adlandırılır.

Örnekler[değiştir | kaynağı değiştir]

Temel dikarboksilik asitler
Genel ismi IUPAC ismi Kimyasal formülü Yapısal formülü
Oksalic acid etandioik asit HOOC-COOH Oxalic acid.png
Malonik asit propandioik asit HOOC-(CH2)-COOH Malonsäure.svg
Süksinic asit butandioik asit HOOC-(CH2)2-COOH Succinic acid.png
Glutarik asit pentandioic asit HOOC-(CH2)3-COOH Glutaric acid.png
Adipik asit heksandioik asit HOOC-(CH2)4-COOH Adipic acid structure.png
Pimelik asit heptandioik asit HOOC-(CH2)5-COOH Pimelic acid.png
Suberik asit oktandioik asit HOOC-(CH2)6-COOH Suberic acid.png
Azelaik asit nonanedioik asit HOOC-(CH2)7-COOH Azelaic acid.png
Sebasik asit dekandioik asit HOOC-(CH2)8-COOH Sebacic acid.png
Ftalik asit benzen-1,2-dikarboksilik asit C6H4(COOH)2 Phthalsäure.svg