Denizaltı volkanları

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Denizaltında lavların oluşturduğu biçimler

Denizaltı volkanları, yeryüzünün denizlerle örtülü olduğu bölgelerinde bulunan yarıklardır. Yeraltından gelen lavlar bu yarıklar sayesinde yüzeye çıkarlar. Dünya üzerine bir yılda yeraltından gelen lavların %75 kadarını bu tür yarıklardan gelenler oluşturur. Çıkan malzemelerin büyük bir çoğunluğu tektonik hareketlerin yoğun olarak görüldüğü Orta Atlantik Yükselimi olarak da adlandırılan kıta levhalarının bulunduğu bölgelerde gerçekleşir. Pek çoğu okyanusların derin bölgelerinde olmasına karşın, bir bölümü de sığ sularda görülür. Bu tür durumlarda birikerek yükselen malzeme, küçük adacıklar oluşturabilir.

                                                     

Denizaltı volkanları su altında magmaya yakın yerlerde ve deniz altı çatlakların bulunduğu yerde yaygındır. Denizaltı volkanları yıllık üretiminin %75 olduğu tahmin edilmiştir. Denizaltı volkanları büyük çoğunlukla okyanus sırtları olarak bilinen tektonik hareketlerin yoğun olduğu alanlarda yer almaktadır. Denizlerin ve okyanusların en derininde bulunmasına rağmen bu volkanlar bir patlama sırasında sığ sularda havaya malzemeyi yayarlar. Hidrotermal ağızlar, yaygın denizaltı volkanları yakınında bulunurlar ve bu volkanlar bol biyolojik aktivite sahalarıdır.

Okyanus sırtı
Okyanus Sırtı

Suyun özelliği büyük ölçüde volkanik püskürme ve bu patlamalar sonucu değişebilir. Örneğin, magmanın ısısının artmasıyla volkanik patlama sonucu suyun hızlı soğumasıyla volkanik cam haline gelir, katılaşmasına neden olur. 218 basınçlı ortamlarda 2220 metre okyanus derinliklerinde su kritik basıncını aştığı için su süper kritik akışkan haline gelir. Derin deniz volkanlarını hidrofonlar kullanılmadan büyük mesafelerde sesleri tespit etmek zordur.

Denizaltı volkanları oluşturduğu karasal lav oldukça farklıdır. Lavın suyla teması sağlam bir kabuk etrafında ilerleyen yastık lav olarak bilinen bu kabuk içine akar.

     Bilim adamları hala su altı volkanları konusu ve faaliyetleri hakkında öğreneceğimiz çok şey olduğunu söylemektedir. 1650 yılında Ege Denizi’nde Santorini Adası yakınlarında Kolumbo Sualtı Yanardağı’nın patlamasıyla 70 kişi hayatını kaybetmiştir. Okyanusta keşif NOAA Ofisi ve Pasifik Okyanusundaki Mariana Arc Ateş Çemberi Denizaltı Volkanları keşfine dikkat çekmiş ve finanse etmiştir. Bilim adamları uzaktan kumandalı araçlar kullanılarak, sualtı patlamaları, ergimiş kükürtlü havuzları, sıcak ortama adapte siyah bacaları keşfedip deniz yaşamı hakkında bilgi edinmemizi sağlamışlardır.    

Bir Denizaltı Patlama Şeması:1.Su Buharı 2.Su 3.Tabaka 4.Lav Akışı 5. Magma Kanalı 6.Magma Kaynağı 7.Dayk 8.Yastık Lavı

4000 metre derinliğindeki denizaltı volkanları ve denizaltı dağları, 1000 metre deniz tabanından aniden yükselmesiyle volkanlar oluşur. Denizaltı bilimcileri deniz tabanından en az 1000 metre yükselen deniz dağlarını tanımlar. Tepe değeri genellikle binlerce metre altında bulunmuş ve bu nedenle derin deniz içinde olduğu kabul edilmektedir. Dünya çapında sadece birkaç kez çalışmalar yapılmış 30000 deniz dağı olduğu tahmin edilmiştir. Deniz dağları ve zirveler normal deniz seviyesinin altında yüzlerce metre altındayken bazı deniz dağları sıra dışıdır. Örneğin, Kanada’nın pasifik sularında Bowie Seamount deniz yüzeyinin 24 metre mesafede yaklaşık 3000 metre derinlikte yükselir.[1]

Batı Mata Denizaltı Volkanı 2009.
Dünyadaki okyanus sırtlarının yayılış haritası.
Bransfield Boğazı, Antarktika Denizaltı yanardağı.

Kaynak[değiştir | kaynağı değiştir]