Deniz eriştesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Deniz eriştesi
Posidonia oceanica
Posidonia oceanica
Bilimsel sınıflandırma
Âlem: Plantae (Bitkiler)
Sınıf: Tek çenekliler
Takım: Alismatales
Familya: Posidoniaceae
Cins: Posidonia
(L.) Delile
Tür: P. oceanica
Dış bağlantılar
Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Deniz eriştesi ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Deniz eriştesi ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.

Deniz eriştesi (Posidonia oceanica), karadan denize dönüş yapmış olan Akdeniz'e endemik çiçekli bir bitkidir. Tek çenekliler grubundan bir deniz otudur. Deniz tabanında 30 metre derinliğe kadar inen ve kıyı ekosisteminde çok önemli yer tutan çayırlar oluşturur. Evrimsel geçmişinde tıpkı balinalar gibi karadan denize dönüş yaptığı için kara bitkisi özelliklerini korumaktadır. Su altında çiçek açtığı belgelenmiştir. Lifli yapıdaki egagropili adı verilen meyveleri sahile vurur.

Morfoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Kıyıya vurmuş lifli top halinde meyve

P. oceanica Akdenizin kumluk kıyı bölgelerinde 30 metre derinliğe toprak altı gövdesi (rizom) yardımıyla yayılan ve kıyı erozyonunu büyük ölçekte önleyen tek çenekliler grubundan çiçekli bir bitkidir.

Rizomlu gövde yapısı iki degişik hal alır. Bir grup rizom yatay doğrultuda büyürken diğeri dikey olarak büyür. Dikey rizomlar 6 veya 7'li tutamsı şeritler halinde 1,5 metre uzunluğa kadar erişen yapraklar içerir. Yaprakların ortalama genişliği 10 mm'dir ve üzerinde sayısı 13 ila 17 arasında değişen paralel uzanan damarlar bulunur. Yatay rizomlar ise zamanla canlı kütlenin birikimiyle yükselen kalın bir organik tabaka oluşturur.[1]

2006 yılında Ibiza Adasının güneyinde çok geniş yayılımlı genetik olarak tek bir bireye ait bir P. oceanica çayırı bulundu. Çayır bir uçtan diğerine 8 km genişlüğinde bir alanı kaplamakta ve yaklaşık 100 bin yıl yaşında olduğu sanılmaktadır.[2] Bu çayır belki de yeryüzündeki en büyük ve yaşlı canlıdır.[3][4][5]

Posidonia oceanica (L.) Delile at Naxos, Greece

Yayılışı ve yaşama ortamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Drawing of seabed, showing plants and fish swimming above
P. oceanica yaşam alanının canlandırması

Sınıflandırma[değiştir | kaynağı değiştir]

Posidonia cinsi Yunan deniz tanrisi Poseidondan gelir. Tur adi olan oceanica tum okyanusa yayilan anlamindadir. Carl Linnaeus bu tur uzerine ilk botanik tanimlamayi Systema Naturae adli eserinde yapar. O donemde cins adi Zostera olarak bilinmekteydi.

İkincil metabolitler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bugüne dek P. oceanica bitkisinden 51 kimyasal bileşik doğal ürün olarak belirlenmiştir.[6]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Underwater photo of four clumps of leafy plants
Mattes along a channel
  1. ^ "Posidonia oceanis". http://www.divesitedirectory.co.uk/seagrass_meadows.html. 
  2. ^ "Portuguese scientists discover world's oldest living organism". http://www.theportugalnews.com/cgi-bin/article.pl?id=1152-20. 
  3. ^ Ibiza Spotlight (28 May 2006). "Ibiza's Monster Marine Plant". http://www.ibiza-spotlight.com/news/2006/monster_plant_280506_i.htm. Erişim tarihi: 2007-05-09. 
  4. ^ Pearlman, Jonathan (7 February 2012). "'Oldest living thing on earth' discovered". The Telegraph. http://www.telegraph.co.uk/science/9066393/Ancient-seagrass-Oldest-living-thing-on-earth-discovered-in-Mediterranean-Sea.html. Erişim tarihi: 11 February 2012. 
  5. ^ Arnaud-Haond, Sophie; Duarte, Carlos M., Diaz-Almela, Elena, Marbà, Núria, Sintes, Tomas, Serrão, Ester A., Bruun, Hans Henrik. "Implications of Extreme Life Span in Clonal Organisms: Millenary Clones in Meadows of the Threatened Seagrass Posidonia oceanica". PLoS ONE 7 (2): e30454. doi:10.1371/journal.pone.0030454. http://www.plosone.org/article/info:doi/10.1371/journal.pone.0030454. 
  6. ^ Heglmeier, A; Zidorn, C (October 2010). "Secondary metabolites of Posidonia oceanica". Biochemical Systematics and Ecology (Amsterdam, The Netherlands) 38 (5): 964–70. doi:10.1016/j.bse.2010.07.001. ISSN 0305-1978. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]