Değirmendere, Gölcük

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Değirmendere, Kocaeli ilinin ilçesi olan Gölcük'e bağlı bir belde iken 2008 yılında Gölcük belediyesine bağlanarak belediye statüsünü yitirmiş olan eski bir beldedir. Mahalleleri doğrudan Gölcük ilçesinin mahalleleri konumuna geçmiştir ve 29 Mart 2009 Yerel Seçimlerinde belediye statüsü son bulmuştur.

Değirmendere sınırları içinde

  • Topçular Mah.
  • Yalı Mah. Merkez Mah.
  • Atatürk Mah.
  • Yukarı Mah.
  • Yüzbaşılar mah.
  • Cumhuriyet Mah. olamak üzere 7 mahalle bulunmaktadır.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Aşağı ve Yukarı Değirmendere'nin Roma ve Bizans dönemlerinde meskûn olduğunu gösteren kalıntılar bulunmaktadır. Meselâ: Yüzbaşılar'da temel açılırken çıkan lahidler, Tekelikoy'da İmparator Herakliyus tarafından yaptırılmış olan deniz hamamı kalıntıları (Kocaeli Yıllığı, 1967, s. 168), İn-libağ ve Kuruçeşme'de kilise kalıntıları, Eskiya-lı'dan biraz daha batıda deniz içindeki temeller ve bir değirmen taşı, Yukarı Değirmendere Soğuk su'nun batı tarafındaki tepede bulunan Ayazma çok kimse tarafından bilinir.

Bütün tahrih defterlerinde mevcut olan eski Değirmendere, günümüzdeki Yukarı Değirmendere mahallesi olup, bölgemizin büyük köylerinden biri idi. Aşağı Değirmendere'de önceleri sadece iskele, mağaza denilen depolar, bir kahve ve Eskiyalı Camii (1864'de yapılmıştır) bulunurken, İstiklâl Harbi'nin zaferle sonuçlanmasından sonra halk köyden aşağı inmeye başlamıştır.

Değirmendere, Kanunî döneminde Rumelihisarı muhafızlarına timar olarak veriliyordu. Önceler: buğday, arpa, yulaf ziraati yapılır, üzüm, meyve kuru soğan, ceviz, zeytin, kestane, kızılcık, armui ve kiraz yetiştirilirken son bir buçuk asırdır tanır ziraati terkedilmiştir.

Yaklaşık 150 yıl önce de "Değirmendere Fındığı" diye meşhur olan taze fındık yetiştirilmeye başlanmıştır. Halkın bir kısmı denizci olup İstanbul'a mahsûl götüren kayıkları vardı. 40-50 yıl ev veline kadar odunculuk da yapılırdı. Tahrir defterinden öğrendiğimize göre köyde 4 değirmen bulunuyordu.

Yukarı Değirmendere'de bulunan cami, Kanunî'nin Bâbü's-Sa'âde Ağası Hacı Dâvud Ağa tarafından yaptırılmış olup zengin vakıfları vardı. Eskiyalı'daki cami ise Bedestânî Hacı Hüseyin Efendi tarafından yaptırılmış olup vakıfları bulunuyordu (Merhumun ayrıca Tatar insaniye Köyünde de bir camii vardı). Ayrıca Mihrişah Valide Sultan, Sadrâzam Nasuh Paşazade Ali Bey vakfına ait araziler, Suyolu vakfı, Hacı Ahmed Ağa vakfı vardı. Son yıllarda Değirmendereli Hacı Halit Er-kut (1909-1988) merhum tarafından kurulan vakıf, Değirmendere'de bir hastahane, bir lise yaptırmış, birçok üniversite öğrencisine burs vermektedir.

yukarı Değirmendere Seki mahallesinde Ab-durrahman Dede türbesi ziyaretgâhtır. Türk edebiyatı tarihinin en uzun ömürlü dergisi olan Ser-vet-i. Fünûn'un sahibi, mebus Ahmed îhsan Bey yaklaşık 50 yıl kadar Değirmendere sahilindeki köşkünde oturmuş, vefatından sonra da Garipler mezarlığında defnolunmuştur. Damadı emekli Albay Prof. Dr. Murat Cankat Bey de yanında med-fundur.

Köyde iki hamam bulunurken biri tamamen, diğeri kısmen yıkılmıştır. Bazıları kitabeli olan çok miktardaki çeşmelerin tamamı yıktırılarak yok edilmiştir.

Gölcük ilçe merkezinin Değirmendere'y e nakli sebebiyle belediye 1.VI.1944 tarihinde kurulmuş, 1955 Nisan'ında teşkil edilen Yalı Değirmendere nahiyesinin merkezi olmuştur. Haritası evvelâ 1947'de yapılmış, sonradan 1953'de ilâve edilen yeni sahaların da haritası meydana getirilmiştir. 1950'de de ilk imar planı yapılmıştır. içinde "Değirmenderesi", "Değirmendere"'ye dönmüştür.

Değirmendere'nin gelişip, büyümesinde Gölcük Tersanesi'nin kurulması ve İzmit ile İstanbul arasındaki sanayi faaliyetlerinin etkileri gözlemlenmektedir.Önceleri Gölcük'ten daha fazla nüfusa sahip olan belde,sanayi ve tershanelerin Gölcüğe kurulmasından dolayı,Gölcüğe bağlı belde konumuna düşmüştür,2009 Yerel Seçimlerinde tamamiyle Gölcük'e bağlanmıştır.

17 Ağustos 1999 depreminde, Değirmendere çok hasar görmüş, çok sayıda can ve mal kaybı yaşanmış, bu da Değirmendere nüfusunu etkilemiştir.

Coğrafi Konumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Değirmendere, Marmara Bölgesi'nde Kocaeli sınırlarında Gölcük'e bağlı bir eski bir beldedir. Doğusunda Gölcük ilçesi, batısında Halıdere, kuzeyinde İzmit Körfezi ve Örcün Köyü'nün ile çevrilidir. Belde kuzeyden Marmara Denizi, güneyde ise Kuyumcu Dağı ile çevrilidir.

Belediye başkanları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1960 Mustafa Kemal Akcan
  • 1968-1977 Saniye Altuncu
  • 1977-1984 Faruk Demirer
  • 1984-1989 İbrahim Kaba
  • 1989-2004 Ertuğrul Akalın

Nüfusu[değiştir | kaynağı değiştir]

2000 yılı genel nüfus sayımına göre beldenin nüfusu 22.087'dır.

Yıllara göre belde nüfus verileri
2007 31.029
2000 22.086
1997 26.136

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Gölcük ilçesine göre daha turistik özellikler taşımaktadır. Bölgenin en meşhur yiyeceği olan Değirmendere fındığından adını alan Fındık Festivali her yaz düzenlenir ve festival kapsamında 1993 yılında Mimar Sinan Üniversitesi ve Değirmendere Belediyesi ortak girişimi ile dönemin belediye başkanı Ertuğrul Akalın tarafından başlatılan Uluslararası Ahşap Sempozyumuna yurt dışı ve içinden birçok sanatçı katılır. Ayrıca Değirmendere, dünyanın ilk açık hava ahşap heykel müzesine sahiptir.[1] Uluslararası Değirmendere Zühtü Müridoğlu Ahşap Heykel Sempozyumu belediyenin kapanması ile birlikte Çankaya Belediye sponsorluğunda Ankara'da devam etmektedir. Çankaya Belediyesi Uluslarası Değirmendere Zühtü Müridoğlu Ahşap Heykel Sempozyumu yürütme kurulu başkanlığını halen eski Değirmendere Belediye Başkanı Ertuğrul Akalın yürütmektedir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ 15 Temmuz 2008 tarihli soL haberi 31 Ocak 2011 tarihinde erişilmiştir

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]