Dünyanın evrimi kuramı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Evren ve dünyaya ait kronoloji (andizin) çalışmasıdır, çağlara ait tablolar için Çağ sayfasına bakılması gerekmektedir.

Kozmolojik dönemler[değiştir | kaynağı değiştir]

13,5 milyar Büyük patlama ile maddenin evriminin başlaması : Big Bang [1][2]
Büyük patlamadan 10-35 saniye sonra atom altı parçacıkları ; Kuarkların oluşması
Büyük patlamadan 1 saniye sonra Gama ışınları
Büyük patlamadan 3 dakika sonra genişleyen evrenin yarıçapı 40 ışık yılı noktaya ulaşması
Büyük patlamadan 100 bin yıl sonra maddenin görünmesi
Büyük patlamadan 3 milyon yıl sonra ilk elementler Helyum ve Hidrojen’in ortaya çıkması [3]
5 milyar, Güneş’in oluşması

Kambriyen öncesi devir (4.570 myö - 542 myö)[değiştir | kaynağı değiştir]

Hadean (4.570 myö - 4.000 myö)[değiştir | kaynağı değiştir]

4,5 milyar, Dünya’nın oluşması

Arkeyan (4000 myö - 2500 myö)[değiştir | kaynağı değiştir]

4 milyar, Ay’ın oluşması
3,5 milyar Canlılığa geçiş ve tek hücreliler
3,465 milyar, Cynobacteria benzeri canlılar
3 milyar, prekaryotlar (çekirdeksiz tek hücreliler)

Proterozoik (2500 - 542 myö)[değiştir | kaynağı değiştir]

2 milyar, ökaryotlar (çekirdekli tek hücreliler)
1,5 milyar , 600 milyon, bakterilerdeniz yosunlarımantarlarilkel canlılar
1,2 milyar, eşeyli üreme
700 milyon hayvanlar ve bitkiler farklılaşıyor

Fanerozoik Devir (542 myö - günümüz)[değiştir | kaynağı değiştir]

Paleozoik devir (542 – 251 myö)[değiştir | kaynağı değiştir]

Kambriyen (542 - 488.3 myö)[değiştir | kaynağı değiştir]

600-500 milyon,omurgasız deniz canlıları
500 milyon , omurgalı deniz canlıları, yaşamın karalara geçmeye başlaması
500-400 milyon,kabuklular,midyegiller, deniz yosunları, su otları

Ordovisyen (488.3 – 443.7 myö)[değiştir | kaynağı değiştir]

Silüryen (443.7 – 416 myö)[değiştir | kaynağı değiştir]

440-400 milyon, soluk alan hayvanlar

Devoniyen (416 – 359.2 myö)[değiştir | kaynağı değiştir]

400-350 milyon, Devonian dönemi, Amfibiler, kafadan bacaklılar

Karbonifer (359.2 – 299 myö)[değiştir | kaynağı değiştir]

350-300 milyon, Missisippian dönemi , karaların genişlemesi, ilkel kafadan bacaklılar, kanatlı böcekler
300-270 milyon, Pennysylvanian dönemi, sıcak iklim, bataklıklar, iri sürüngenler, böcekler

Permiyen (299 – 251 myö)[değiştir | kaynağı değiştir]

270-220 milyon, Permiyen dönemi, sürüngen türleri

Mezozoik devir (251 – 65.5 myö)(orta evrim düzeyinde canlılık)[değiştir | kaynağı değiştir]

Trias (251 – 199.6 myö)[değiştir | kaynağı değiştir]

220 – 180 milyon,Triassic dönem, volkan etkinlikleri , deniz sürüngenleri,
200 milyon eski (arkaik) (yumurtlayan) memeliler

Jura (199.6 – 145.5 myö)[değiştir | kaynağı değiştir]

180-135 milyon, dinozorlar, kozalaklı bitkiler

Kretase (145.5 – 65.5 myö)[değiştir | kaynağı değiştir]

135-70 milyon, dev kertengelelerin yok oluşu, çiçekli ağaçlar,günümüz böcekleri
100 milyon yeni (eteneli) (plesentalı) memeliler

Cenozozik devir (65.5 – 0 myö) (son jeolojik dönem)[değiştir | kaynağı değiştir]

Paleojen(65.5 – 23.03 myö)[değiştir | kaynağı değiştir]

70-60 milyon, kemirgenler (prosimiyen) (kemirgen memeliler) ağaçsivrifaresi, kuşlar
65 milyon, dinozorların yok oluşu
60-40 milyon, Paleogene dönemi, Eocene çağı, yüksek memeliler (primatlar)
40-25 milyon, Paleogene dönemi, Oligocene çağı, hançerdişli kedigiller
30 milyon, antropoidler (insana yaklaşan primatlar)

Neojen(23.03 – 2,588 myö)[değiştir | kaynağı değiştir]

25-10 milyon, Miocene çağı, otlayan memeliler, Catharhin’ler (insanınkine benzeyen diş yapısı bulunan eski dünya maymunları)
10-1 milyon, Neogene dönemi, Pliocene çağı, dağların yükselmesi, iklimin soğuması
20 milyon, insanımsılar (homonoidler)
15 milyon, kuyruksuz iri maymunlar (ape’lar)
7,5 milyon, Pongit’ler (Orangutan soy ağacının ayrılması)
6 milyon, Panida’lar (Goril ve Şempanze soy ağacının ayrılması)
5 milyon, insansılar (hominidler)
4-3 milyon, Australopithecus
4 milyon, insansıların dikilmesi (homininalar) (ayağa kalkması) [4][5][6]
3 milyon, insan cinsi (homo) ve onun ilk türü (homo habilis)

Kültürel evrimin organik evrim önüne geçmesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Dünya tarihi

Kuvaterner(2.588 – 0 myö) - Paleolitik Kültür Evresi başlangıcı (Eski Taş Çağı)[değiştir | kaynağı değiştir]

2,5 milyon, kültürel evrimin organik evrim önüne geçmesi,
2,5 – 2 milyon, dik duran insan türü (homo erectus), taş aletler
1 milyon, Quaternary dönemi, Pleistocene çağı (10 bin yıla kadar) düşünen insan türü (homo sapiens) , buzulların yayılması
500 bin, Ateş kullanımı
200 bin, Çağdaş tipte düşünen insan (modern homo sapiens) (bugün var olan ırklar), din [7]
31-13 bin, Sanat[8]
14 bin, Hayvanların evcilleştirilmesi[9]

Mezolitik Kültür Evresi başlangıcı (Orta Taş Çağı)[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Avrupa'da Mezolitik , Ön Asya'da Protoneolitik
  • Holosene jeolojik çağının başlangıcı (11,4 bin yıl önce - günümüz)
MÖ 10 bin – Holocene çağı, Asalaklıktan üreticiliğe geçiş

Neolitik Kültür Evresi başlangıcı (Cilalı Taş Çağı) (Yeni Taş Çağı)[değiştir | kaynağı değiştir]

MÖ 9000
MÖ 8000Tarım, yerleşik hayat
MÖ 7000Çömlekçilik
MÖ 6000Dokumacılık, keten, sal, orak, Öküzün evcilleştirilmesi
MÖ 5000 – Sulama, terazi
MÖ 4000 -- Bakır , güneş saati , Pakistan’da İndus Uygarlığı

İlk Çağ[değiştir | kaynağı değiştir]

Tunç Çağı (MÖ 3300–1200)[değiştir | kaynağı değiştir]

MÖ 3600 – Bronz kullanımı
MÖ 3500 – Sümerlerde Tekerlekli arabalar-yazı-saban , Mısır’da Nehir kayıkları
MÖ 3000 – Eşitlikçi ilkel topluluktan katmanlı uygar topluma geçiş (Uluslar) , Mum kullanımı
MÖ 2800 – Takvim
MÖ 2650 – Taş anıtlar
MÖ 2500 – Edebiyat (Homeros’un İlyada ve Odysseia), Cam
MÖ 2340 – İmparatorluklar
MÖ 20. yüzyılAt’ın evcilleşmesi , Fenike şehir devletleri
MÖ 19. yüzyıl
MÖ 18. yüzyılMatematik ve Gökbilim ,Fermantasyon
MÖ 17. yüzyılHammurabi Kanunları
MÖ 16. yüzyıl
MÖ 15. yüzyılTıp, Ebers Papirüsü, Alfabe
MÖ 14. yüzyıl
MÖ 13. yüzyılTektanrıcılık
MÖ 12. yüzyılBoyalar

Demir Çağı(MÖ 1190 - MÖ 330)[değiştir | kaynağı değiştir]

MÖ 11. yüzyılDenizcilik
MÖ 10. yüzyıl
MÖ 9. yüzyıl
MÖ 8. yüzyıl
MÖ 7. yüzyıl
MÖ 6. yüzyıl
MÖ 5. yüzyıl
MÖ 4. yüzyıl
MÖ 3. yüzyıl
MÖ 2. yüzyıl
MÖ 1. yüzyıl
1. yüzyıl
2. yüzyıl
3. yüzyıl
4. yüzyıl

Orta Çağ[değiştir | kaynağı değiştir]

5. yüzyıl
6. yüzyıl
7. yüzyıl
8. yüzyıl
9. yüzyıl
10. yüzyıl
11. yüzyıl
12. yüzyıl
13. yüzyıl
14. yüzyıl

Yakın Çağ[değiştir | kaynağı değiştir]

15. yüzyıl
16. yüzyıl
17. yüzyıl
18. yüzyıl - Sanayi Devrimi
19. yüzyıl
20. yüzyıl
21. yüzyıl

Kaynaklar - Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Ayrıntılı bilgi : İnsanlık Tarihi, Alaeddin Şener, sayfa 33-38
  2. ^ Bilim ve Teknik Dergisi sayı: 377
  3. ^ Büyük patlamadan sonraki aşamalar :Yaşamın Kökeni, Osman Gürel, Sayfa 13 ve 48)
  4. ^ Bilim ve Buluşlar Tarihi, Isaac Asimov, sayfa 9-12
  5. ^ Bilim ve Teknik Dergisi sayı: 373
  6. ^ İnsanlık Tarihi, Alaeddin Şener, sayfa 48-64
  7. ^ Bilim ve Buluşlar Tarihi, Isaac Asimov, sayfa 17, Cenazede yiyecek ve içecekler sık sık ölüyle gömülüyordu. Eğer ölümden sonra hayat olduğunu hissettilerse bunu din dediğimiz şeyin ilk olarak ortaya olarak düşünebiliriz
  8. ^ 31 bin, Güney Afrika’daki Classies Irmağı ağzındaki Cosquer Mağarası en eski resimleri
    31 bin, Fransa’daki Chauvet Mağarası resimleri
    25 bin, Cosquer Mağarası resimleri
    17 bin, Lascaux mağarası resimleri
    15 bin, Tuc d’Audoubert Mağarası resimleri
    13 bin Niaux Mağarası resimleri
  9. ^ 1950’lerde Kuzey Irak’ta insanlarla birlikte köpek fosilide bulunmuştur

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]