Dünya mutfakları

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Haydarabad Büryanı, et ve pirinçle yapılan bir Hint yemeğidir.
Barselona'da La Boqueria pazarında satılan taze ürünler, İspanya.
Kıtaları gösteren renklendirilmiş harita. Bazı kıtalar bölünmüş, bazıları birleştirilmiş olarak gösterilmiştir: örneğin, Avrasya genellikle Avrupa ve Asya olarak bölünürken (kırmızı) Kuzey Amerika ve Güney Amerika tek bir Amerika Kıtası olarak gösterilir (yeşil).

Dünya mutfakları kavramı küresel, ulusal, yerel olarak bölgelere göre sınıflandırılmış yemek pişirme ve servis yöntemlerini tanımlar[1][2]. Mutfak terimi, çoğunlukla belirli bir kültürle özdeşleşmiş karakteristik yemek pişirme yöntem ve gelenekleri anlamına gelmektedir[3]. Dünya mutfakları kullanılan malzemeler, farklı iklim ve ekosistemler, pişirme yöntem va gelenekleri ve kültürel yönlerden birbirinden farklılıklar gösterebilir[4]. Yöresel yiyecek hazırlama adet ve gelenekleri ile kullanılan malzemeler sıklıkla belirli bir coğrafi bölgeye özgüdür[5] ve yerel mutfaklar genellikle kaynaklandıkları bölgenin coğrafi adı ile adlandırılırlar[4]. Son yüzyılda besin koruma, depolama, üretim ve sevkiyat[6] alanlarında kaydadeğer gelişmeler olmuştur ve günümüzde pek çok ülke, şehir ve bölgede kendi geleneksel mutfağının yanı sıra dünya mutfaklarına da erişim olanaklıdır. Çağdaş dünyada da yeni yeni mutfaklar oluşmaya devam etmektedir. 1970'lerde ortaya çıkan ve farklı mutfaklara ait gelenekleri birleştirmesine rağmen bilinen hiçbir mutfak tarzına dahil edilemeyecek olan Füzyon mutfağı bunlara örnek olarak gösterilebilir.[7]

Afrika[değiştir | kaynağı değiştir]

Yassa tavuk ya da balıkla hazırlanan popüler bir Batı Afrika yameğidir. Resimde tavuklu Yassa görülmektedir.
Injera ekmeği ve çeşitli Wat güveçleri Etyopya ve Eritre mutfağı klasiklerindendir.
Agadir(Fas) pazarında baharatlar.
Geleneksel Güney Afrika mutfağı.
Léo(Burkina Faso) merkez pazarı.
Fufu (sağda) Batı Afrika ve Orta Afrika nın temel besinidir. Nişastalı kök bitkileri kaynatılıp havanda dövülerek yapılır. Resimde Fıstık çorbası görülmektedir.
Nil levreği dünyanın en büyük tatlısu balıklarından olup önemli bir besin kaynağıdır.[8] Boyu en 2 metreye, ağırlığı 200 kilograma ulaşabilir[9]. Pek çoğu bu boyutlara erişmeden avlanır[10]. Afrotropik ekobölgesinde yaygın olarak tüketilir.
Kamerun un geleneksel yemeği Ndolé.
Kongo da muz taşıyan kadın.

Ülkeye göre[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölgeye göre[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Orta Afrika mutfağı bölgenin uzak doğası[11] ve 19ncu yüzyıla kadar yalıtılmış olarak kalmış olmasından dolayı geleneksel olarak nitelenebilir.[11] Manyok kökü (Orta Afrika'nın temel besinlerinden biri), yer fıstığı ve acı biber gibi bazı yiyecekler Yeni Dünya'dan gelmiştir.[11] Muz çeşitleri Orta Afrika mutfağının ortak yiyeceklerindendir.[11] Timsah, antilop, maymun, yaban domuzu gibi bazı etler ormanlar hayvanları avlanarak elde edilir.[11] Bambra haşlanmış pirinç, fıstık ezmesi ve şeker ile yapılan bir çeşit lapadır.[11] Muz yapraklarına sarılıp kömür ateşinde pişirilen yemeklere jomba denilir.[12]
  • Doğu Afrika mutfağı: Doğu Afrika jeopolitik olarak Afrika Kıtası'nın doğusunda kalan bölgedir. Birleşmiş milletler coğrafi bölgeler planı nda Doğu Afrika'nın 19 bölgeden meydana geldiği belirtilmiştir.[13] Pek çok farklı mutfak kültürüne sahip geniş bir bölgedir.
  • Afrika Boynuzu mutfağı: Aden Körfezinin güneyi boyunca uzanan ve Umman Denizinin içine doğru yüzlerce kilometrelik bir çıkıntı yapan Doğu Afrika'daki yarımadaya Afrika Boynuzu adı verilir. Benzer coğrafyayı paylaşmalarının yanı sıra Afrika Boynuzundaki ülkeler etnik ve dil özellikleri olarak birbirleriyle akrabadırlar.[14] Bölge mutfağı pek çok pişirme teknikleri ve malzemeler ihtiva eder. Eritre mutfağının belli başlı geleneksel yemekleri injera (tef,[15] buğday ya da sorgumdan yapılan bir yufka ekmeği) ile servis edilen tsebhis[15] ve hilbettir (mercimek, bakla gibi bakliyatlardan yapılan bir çeşit ezme). Somali mutfağı bölgeden bölgeye değişiklik gösterir ve farklı mutfak etkilerinin bir karışımı gibidir. Somali'nin zengin deniz ticareti geleneğinin bir ürünüdür. Xalwo ya da helva Ramazan Bayramı kutlamaları, düğün davetleri gibi özel durumlarda ikram edilen popüler bir tatlıdır.[16]
  • Güney Afrika mutfağı çokkültürlü olmasından ve çok çeşitli yerel mutfaklardan oluşmasından ötürü zaman zaman "gökkuşağı mutfağı"[18] olarak da adlandırılmaktadır.
  • Batı Afrika mutfağı terimi büyük bir coğrafi alan olan Afrika kıtasının batısındaki, iklimleri çöl ikliminden tropikal iklime kadar değişim gösteren birçok ülkenin yerel mutfaklarını ifade eder.[19] Yöreye özgü hausa yerfıstığı, güvercin bezelye, börülce gibi bazı bitkiler insanlar ve hayvanlar için önemli bir protein kaynağıdırlar.[20] Batı Afrika ormanlarının dört mevsim yeşil kalan ya da yaprak döken ağaçları pek çok baharat, uyarıcı ve tıbbi otların ana vatanıdır.[20] Kola cevizi ve kahve gibi bugün evrensel içeceklerde ana madde olarak kullanılan bazı bitkilerin tarımı ilk kez antik Afrikalılar tarafından yapılmıştır.[20]
  • Malagez mutfağı Afrikanın güneydoğu kıyısında, Hint Okyanusu üzerinde bir ada devleti olan Madagaskar Cumhuriyeti'nin mutfağıdır. Madagaskar halkı çoğunluk olarak Polinezyalı Malaylar, bunun yanıda Afrikalılar, Araplar, Hintliler ve Avrupalılardan oluşur.[21] Pirincin temel gıda maddesi olduğu ülkede sebze ve meyveler beslenme alışkanlığında önemli yer tutar. Adada ananas, mango, şeftali, üzüm, avokado ve liçi gibi meyveler yetişmektedir.[21] Çok kullanılan etler arasında tavuk, sığır eti ve balık gelir ve köri soslu yemekler yaygındır.[21] Pirinç üzerinde servis edilen pişmiş yiyeceklerden oluşan laoka oldukça yaygın bir yemek türüdür. Laoka sıklıkla bir çeşit sos ile servis edilir. Yüksek bölgelerde bu soslar domates ağırlıklı olmakla beraber kıyı bölgelerinde çoğu zaman hazırlanırken içine hindistan cevizi sütü de katılır.[22]
Closeup of large round speckled beans cooked with cubes of pork over rice
Closeup of stewed green leaves, tomato and tiny shrimp
Bottles of lemon and mango sauces (achards) are common in the northwestern coastal regions of Madagascar.
Malagez mutfağı: İki farklı yaygın Madagaskar laokası: Haşlanmış pirinç üzerinde servis edilen bambara yerfıstığı ve domuz eti (solda), ile patates yaprakları ve kurutulmuş karides (ortada). Sağda ise kuzeybatı kıyı bölgelerinde yaygın olan limon ve mango sosu şişeleri görülmektedir.[23]

Asya[değiştir | kaynağı değiştir]

At eti tabağı. Kazak mutfağı koyun eti, at eti ve çeşitli mandıra ürünleri ağırlıklıdır.
Bir Moğolistan güveci

Asya dünyanın yüzölçümü olarak en büyük ve en kalabalık kıtasıdır. Dünyanın toplam yüzölçümünün %29.9'unu kaplar ve yaklaşık 4 milyar nüfusu ile dünya nüfusunun %60'ını oluşturur. Doğal olarak Asya'da pek çok farklı mutfak kültürü bulunur.

Orta Asya[değiştir | kaynağı değiştir]

Doğu Asya[değiştir | kaynağı değiştir]

Siçuan mutfağı - Chengdu usulü güveç.
Guangdong'un Çin'in güney sahilindeki konumundan ötürü taze deniz mahsulleri Kanton mutfağının vazgeçilmezidir.
Farklı türlerde nigiri suşi

Çin[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaiseki çok çeşitten oluşan, Japon mutfağının geleneksel bir akşam yemeği menüsüdür. Terim aynı zamanda benzer yemekleri hazırlamak için gerekli teknik ve kabiliyetlerin birleşkesi anlamına gelir ve batıdaki "haute mutfağı" ile benzer anlamdadır.[24]
Hanjeongsik: yardımcı yemek olan banchan tabaklarıyla birlikte çok çeşitten oluşan bir Kore menüsü.[25]
Kore usulü mangal

Belli başlı geleneksel Çin mutfakları arasında Anhui mutfağı, Kanton mutfağı, Fujian mutfağı, Hunan mutfağı, Jiangsu mutfağı, Shandong mutfağı, Siçuan mutfağı ve Zhejiang mutfağı sayılabilir.[26] Bu mutfaklar kaynakları olan Çin coğrafi bölgeleri ile isimlendirilmişlerdir.

Yöresel yiyecekler[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Char siu Kanton mutfağında popüler bir domuz eti marinasyon yöntemidir.[27]

Japonya[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Japon mutfağı mevsimsel yiyeceklere ağırlık vermesiyle bilinir.[28] Japon mutfağında Japonca kyōdo ryōri denilen, çoğu yerel malzemeler ve geleneksel tariflerden yapılan geniş bir yemek yelpazesi vardır.[29] Suşi ve saşimi de ada yemek kültürünün bir parçasıdır.
Yöresel mutfaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kore[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kore mutfağı Kore yarımadasının tarihöncesi geleneklerinden türemiş ve tarih boyunca çevresel politik ve kültürel eğilimlerin kompleks bir biçimde etkileşimiyle evrimleşmiştir.[30] Kore yerel mutfağı (Korece: hyangto eumsik, kelime anlamı olarak "yerli yöresel yiyecekler") tüm Kore mutfağı içindeki özgün yöresel yemekler ve farklı tarzları ifade eder. Bölümler bölgelerin tarihsel sınırları ile bu bölgeler içinde tarih boyunca korunup yaşatılmış yiyecek ve mutfak geleneklerine denk gelir. Kore mangalı (ya da gogi gui), sığır eti, domuz eti tavuk ve diğer etlerin Kore'deki ızgara edilme yöntemine denir. Bu etler çoğunlukla yemek masasının ortasına kurulan bir mangalde gaz ya da odunkömürü ateşinde ızgara edilir.


Kuzey Asya[değiştir | kaynağı değiştir]

Sığır eti ve ekşi krema (smyetana) ile yapılan ünlü Rus yemeği Borç.
Ekşi krema(smyetana) ve soğan ile yapılan bir çeşit mantı olan vareniki.

Rusya[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusya dünyanın yüzölçümü olarak en geniş ülkesi olduğu için mutfağı da çok çeşitlilik gösterir.[31] Geleneksel Rus yemekleri arasında:

Güney Asya[değiştir | kaynağı değiştir]

Baharat ve otlardan oluşan bir karışım. Baharatlar Hint mutfağının olmazsa olmaz malzemelerindendir.
Dal-bhat-tarkari geleneksel bir Nepal yemeğidir.

Ülkeye göre[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Hint mutfağı Hindistan ve bir ölçüde de komşu ülkelere ait yiyecekler ve yemeklerden meydana gelir. Hindistan'a özgü baharatlar[33], otlar[33], sebzeler[33] ve meyvelerin yoğun olarak kullanılması, aynı zamanda Hint toplumunda yaygın olan vejeteryan beslenme tarzına uygun yemekleriyle tanınmıştır. Yöresel Hint mutfakları öncelikle bölgesel, daha sonra da eyaletsel düzeyde kategorize edilir. Mutfaklar arasındaki farklılıklar yerel kültürler, coğrafi konumlar(bölgenin sahil kenarında olması, çöl ya da dağlık bölgeler.. gibi) ve akonomik farklardan kaynaklanır. Hint mutfağı aynı zamanda mevsimseldir ve çoklukla taze malzemeler kullanılır.

Güneydoğu Asya[değiştir | kaynağı değiştir]

Halo-halo, bir Filipin tatlısı.
Java'ya özgü bir Nasi Gudeg. Gudeg (hindistan cevizi sütünde kaynatılmış körpe jackfruit), kızarmış piliç eti, yine hindistan cevizi sütünde kaynatılmış yumurta ve krecek (baharatlı sosa batırılmış manda derisi kıtırları) ile yapılır ve Java'da çok popülerdir.
Nasi lemak Malezya ve Singapur'da yaygındır.
Tayland mutfağı'ndan Kaeng phet pet yang: kırmızı köri soslu kızarmış ördek eti

Ülkeye göre[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Endonezya mutfağı kendi içinde çok farklılıklar gösterir. Bunun başlıca nedeni Endonezya'nın üzerinde yerleşim olan yaklaşık 6,000 adadan oluşmasıdır.[35] Çoğunluğu etnik temele dayanan, bazısı yabancı etkilere maruz kalmış pek çok yöresel mutfak vardır.[35][36][37] Örneğin Sumatra mutfağı köri solu etler ve sebze kullanımıyla Hint ve Ortadoğu mutfaklarından etkiler taşırken Java ve Sundan mutfaklarında daha ziyade yöresel yemekler ağırlıklıdır.[35]
  • Malezya mutfağı Malezya'nın çokkültürlülüğünü yansıtır. Malezya'daki çeşitli etnik grupların kendilerine özgü yemeklerinin olmasının yanında pek çok Malezya yemeği çoklu etnik etkileşimlerden doğmuştur.[38] Malezya mutfağında baharatlar, aromatik otlar ve köklerin hemen hepsi kullanılır.[39]
  • Filipin mutfağı ülkenin "Austronezyalı" kökeninden türemiş ve İspanik, Çinli, Amerikan ve diğer Asyalı etkileşimlerin yöresel malzemelere adapte edilmesiyle bugünkü haline evrimleşmiştir.[40][41][42][43]
  • Tayland mutfağı ülkenin dört ana bölgesini temsil eden dört yerel mutfaktan oluşur: Kuzey tayland, Kuzeydoğu (ya da Isan), Orta Tayland, ve Güney Tayland.[45] Beşinci bir mutfak da Ayutthaya krallığı'ndan (M.S. 1351–1767) gelen saray mutfağıdır ve Orta Tayland mutfağı üzerinde etkileri vardır.[45] Her yörenin mutfağı Burma, Yunnan, Laos, Kamboçya, Malezya gibi kendilerine komşu olan ülke mutfaklaryla benzerlikler gösterir.[45]

Batı Asya[değiştir | kaynağı değiştir]

Hayfa'daki Maxim restoranında sunulan çam fıstıklı Humus, Israil.
Azerbaycan mutfağından hafif atıştırmalıklar.

Yöresel yiyecekler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Yassı ve yuvarlak İsrail ekmeği Ptitim.


Avrupa[değiştir | kaynağı değiştir]

Biftek ve sebzelerle doldurulan Korniş için bir çeşit etli pasta denilebilir.
Fransız kafelerinin çoğunda kahvaltıda kruvasan sunulur.
Pretzel özellikle Güney Almanya'da yaygındır.

Avrupa mutfağı, Avrupa ülkeleri ve diğer Batılı ülkelerin mutfaklarını ifade eden genelleşmiş bir terimdir.[46] Avrupa mutfağı ya da Batı mutfağı denilince Avrupa ve (tanıma göre) Rusya'nın yanı sıra Avrupalı göçmenlerin yemek kültürlerinden fazlasıyla etkilenmiş olan Kuzey Amerika, Avustralasya, Okyanusya ve Latin Amerika mutfakları da akla gelir. Terim Doğu Asyalılar tarafından Asya usulü yemek pişirme tekniklerinin karşıtı anlamında da kullanılır.[47]

  • Ortaçağ Avrupası yöresel mutfakları, kıta genelindeki iklimsel farklılıklar, mevsimsel malzemelerdeki farklılıklar,[48] politik ayrımlar ve dinsel alışkanlıklar tarafından oluşmuştur.
Obložené chlebíčky, Çekoslovakya'ya özgü bir aperatif ve atıştırmalık.
Smetana, pampushka ve shkvarka ile yapılan bir Ukrayna yemeği olan 'Borç'
'Hákarl' (mayalanmış köpekbalığı eti) İzlanda 'nın 9ncu yüzyıldaki kuruluşundan bugüne dek gelmiş olan bir mutfak geleneğidir.

Bölgeye göre[değiştir | kaynağı değiştir]

Doğu Avrupa[değiştir | kaynağı değiştir]

Telesko vareno, Bulgar biftek çorbası
Ülkeye göre[değiştir | kaynağı değiştir]
Ukrayna[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Ukrayna mutfağı belirgin tarihsel gelenekler içerir. Rus, Polonya ve Türk mutfaklarından esinlenmiştir.[49] Yaygın yiyecekler arasında et, sebze ve mantar çeşitleri, dutsu meyve ve çeşitli otlar sayılabilir.[49][50] Ukrayna'da ekmek temel gıda maddelerinin başında gelir ve pek çok ekmek çeşidi bulunur. Ukrayna için Avrupa'nın 'ekmek sepeti' denilmektedir."[49] Mevsimine göre taze sebzeler bulunmadığında turşu yapılmış sebzeler kullanılmaktadır.[49] Ukrayna'da milli yemek olan 'Borç çorbası'nın yaklaşık 30 çeşidi yapılır ve hemen hepsinde et kullanılır.[49]
Lohikeitto kremalı bir çeşit somon çorbasıdır. Finlandiya ve diğer kuzey ülkelerinde çok yaygındır.
Yunan salatası

Kuzey Avrupa[değiştir | kaynağı değiştir]

Yerel yiyecekler[değiştir | kaynağı değiştir]
  • İngiliz Pazar kahvaltısı
  • Balık ve patates kızartması

Güney Avrupa[değiştir | kaynağı değiştir]

Toprak kapta yapılan Sırp sarması
Sardinya mutfağında yaygın olan yiyecekler: Farklı kek çeşitleri, yemekler ve tatlılar.
Yöresel mutfaklar[değiştir | kaynağı değiştir]
Bir Katanya yemeği olan 'Pasta alla Norma' Sicilya'nın en tarihsel ve simgeleşmiş yemeklerindendir.
Tavşan eti ve polenta İtalya Venedik'ten bir köylü yemeği.
'Tapas' çeşitleri: İspanyol mutfağına özgü iştah açıcı ve atıştırmalıklar
Valensiya'ya özgü bir çeşit pilav olan 'paella'
  • İtalyan mutfağında her bölgenin öncelikle bölgeye, daha sonra beldelere özgü yemekleri vardır.[51][52][53] İtalyan mutfağı dış etkilenmeler ve lezzet çeşitliliği ile dünya mutfakları içinde en popüler mutfaklardandır.[54][55] Bölgesel farklılıklar sınır komşusu ülke mutfaklarının etkilerinden (Fransa ya da Avusturya gibi..), bölgenin jeolojik konumundan (dağlık, deniz kıyısı gibi..) ve bölge ekonomilerinden kaynaklanır.

Yöresel İtalyan mutfaklarından örnekler:

  • İspanyol mutfağı aralarındaki farkılıklar coğrafi özellikler, kültür ve iklimden kaynaklanan çok sayıda yöresel mutfağı içerir. Ülkeyi çevreleyen denizlerden çıkarılan pek çok deniz ürünü kullanılmaktadır. İspanya'nın köklü tarihi ve kültürel etkilenmeler birçok farklı mutfak kültürü doğurmuştur.
Yöresel yiyecekler[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Tarama Salata, tuzlanarak pişirilmiş balık yumurtası ile yapılan bir Yunan mezesi.[56]

Batı Avrupa[değiştir | kaynağı değiştir]

Alman sosis ve peyniri
A Fransız fesleğenli somon yahnisi.
Yöresel mutfaklar[değiştir | kaynağı değiştir]
  • Fransız mutfağı aşırı çeşitlilik ve stiliyle tanınır. Geleneksel olarak Fransa'nın her bölgesinin kendine özgü bir mutfağı vardır.[58] Fransız mutfak stilleri 'Haute mutfağı', 'Klasik mutfak' ve 'Yeni mutfak' olarak üçe ayrılabilir. 2010 yılında Fransız gastronomisi UNESCO'nun Manevi Kültürel Miraslar listesine dahil edilmiştir.[59][60]


Ortadoğu[değiştir | kaynağı değiştir]

geleneksel bir Suudi Arabistan yemeği olan Kabsa.
Falafel köftesi
Bir İran yemeği olan tavuklu Fesenjān.

Ortadoğu ya da Batı Asya mutfağı bölgedeki çeşitli ülkelerin ve halkların mutfaklarından oluşur. Belirli ortak özellikler barındıran bir çeşitliliktir.[62] Zeytin, zeytinyağı, kuzu eti,[62] pita ekmeği, bal, susam, hurma,[62] sumak, nohut, nane ve maydanoz gibi yaygın bazı ortak malzeler vardır. Popüler yemeklere örnek olarak kibbeh[63] ve şavurma sayılabilir.[64]

Bölgeye göre[değiştir | kaynağı değiştir]

Yöresel mutfaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Pakistan mutfağı, Beluci mutfağı, Keşmir mutfağı, Peştun mutfağı, Muhacir mutfağı, Pencap mutfağı, Lahor mutfağı, Babür mutfağı ve Sindhi mutfağı olarak kategorize edilebilir.

Yöresel yiyecekler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Abgoosht genellikle kuzu eti ve sebzeyle yapılan bir İran güvecidir.
  • Kabsa için Suudi Arabistan'ın ulusal yemeği denilebilir.
  • Mandi genellikle kuzu ya da tavuk eti, basmati pirinci ve baharatlardan yapılan geleneksel bir Yemen yemeğidir.
  • Musakhan kızarmış tavuk ve ekmekten yapılan bir Filistin yemeğidir.
  • Pastırma baharatla yoğun biçimde marine edilip açık havada kurutulmuş ettir ve Ermenistan ve Türkiye' de yaygındır.
  • Kabil Pilavı Afganistan'ın ulusal yemeğidir.


Kuzey Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

Montreal usulü tütsülenmiş etli sandviç
Québécois poutine kızarmış patates, lor ve et suyu ile yapılır.
Kanada Quebec'ten bir şişe Akçaağaç şurubu
Balık ve tirit, Newfoundland'a özgü, morina balığı ve peksimetle yapılan bir yemektir.

Kanada[değiştir | kaynağı değiştir]

Kanada mutfağı ülkenin bölgelerine göre büyük farklılıklar gösterir. Eski Kanada başbakanı Joe Clark'ın şöyle söylediği kaydedilmiştir:"Kanada'nın mutfaklardan oluşan bir mutfağı vardır. Bir yahni tenceresi değil, daha çok bir açık büfe gibi.."[65] Kanada'nın milli yemeği olabilecek yemekler arasında Poutine[66][67][68] Tereyağlı Turtalar ilk sıradadır.[69][70] Kanada dünyanın en büyük akçaağaç şurubu üreticisidir.[71] Aynı zamanda Kanada bayrağında da şeker akçaağacının yaprağı ulusal motif olarak kullanılmaktadır.[72]

Bölgeye göre[değiştir | kaynağı değiştir]

Yöresel yiyecekler[değiştir | kaynağı değiştir]

Karayipler[değiştir | kaynağı değiştir]

Jamaika baharatlı kurutulmuş tavuk", pirinç, muz ve ballı bisküvi ile
Mofongo yeşil muzla yapılan bir Karayip yemeğidir.

Karayipler mutfağı Afrika mutfağı,[73] kızılderili mutfağı, İngiliz mutfağı, İspanyol mutfağı, Fransız mutfağı, Hint mutfağı ve Çin mutfağı 'ndan meydana gelmiş füzyon bir mutfaktır. Bu karışım bölgeye ait nüfusun çeşitlilik gösteren anavatanlarından kaynaklanır.[73]

Bölgeye göre[değiştir | kaynağı değiştir]

Yöresel yiyecekler[değiştir | kaynağı değiştir]

Orta Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

Fiambre, Guatemala'da 1-2 Kasım Ölüler Günü ve Azizler Günü kutlamalarında yenilen geleneksel bir yemektir. 50'den fazla malzeme ile yapılabilen bir çeşit soğuk salatadır.
Sopa de pata, işkembe, yeşil muz, mısır, domates, lahana ve baharatlar ile yapılan El Salvador'da popüler olan bir çorbadır.

Orta Amerika'ya özgü bazı tipik yiyecekler arasında darı ile yapılan yemekler,[74] tortilla çeşitleri[75], tamale çeşitleri, pupusa çeşitleri, muhtelif Salsa sosları ve guacamole,[75]pico de gallo, mole, chimichurri ve pebre gibi diğer çeşniler sayılabilir.

Ülkeye göre[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Belize mutfağı Belize ülkesinde yaşayan farklı uluslar ve onların yiyeceklerinin bir karışımıdır.[76] Maya, Garifuna, İspanyol, Kreol, Çin, İngiliz ve Amerikan mutfaklarından etkiler görülür.

[76] Fasulye çeşitleri, tortilla, tavuk, pirinç ve deniz mahsulleri ağırlıklıdır.[76]

  • Kosta Rika mutfağı 'nın geleneksel bir yemeği pirinç ve siyah fasulyeden yapılan gallo pinto 'dur.[77] Tortilla çeşitleri, yeşil muz, balık, sığır eti ve tavuk da sıklıkla olarak kullanılır.[77] Casado da tortilla çeşitleri, siyah fasulye ve pirinç ya da gallo pinto ile servis edilen geleneksel bir yemektir.[77] Su veya sütle yapılan ve soğuk içilen meyve kokteyllerine Refrescos denilir.[77]
  • El Salvador mutfağı Maya, Lenka ve Pipil halklarının yemeklerinden oluşur. Büyük ölçüde İspanyol mutfağından da etkilenmiştir.[78] Empanada, tamale ve pupasa çeşitleri çok yaygındır. San Salvador'un geniş bir kıyı şeridine sahip olması sebebiyle deniz mahsulleri yönünden de zengindir.[78]
  • Guatemala mutfağı Maya imparatorluğu, İspanyol idaresi ve mevcut modern dönem iktidarlarından etkilenerek oluşmuştur.[75] Guatemala her biri farklı yemek çeşitliliğine sahip 22 bölgeden meydana gelir.
  • Honduras mutfağı Afrika, İspanya ve yöresel mutfaklardan oluşan bir füzyon mutfağıdır. Hindistan cevizi hem tatlı hem de tuzlu yemeklerde kullanılır. Yöresel spesiyaliteler arasında tavada balık, tamale çeşitleri,[79] carne asada ve baleada sayılabilir. Izgara etler, tortilla çeşitleri, pirinç ve fasulye yaygın yiyeceklerdir.[79] Bay Adaları ve Karayip sahilindeki bölgelerde deniz mahsulleri çok yaygındır.[79]
  • Nikaragua mutfağı İspanyol, Kreol, Garifuna ve yöresel mutfakların bir karmasıdır.[80] İspanyollar Nikaragua'ya ilk ayak bastıklarında yerli halk olan Kreol'lerin yöresel yiyecekleri mutfaklarına adapte ettiklerini gördüler.[81] Pre-Kolombiyan ve İspanyol etkilerinin yanı sıra geleneksel mutfak Pasifik'ten Karayip sahiline dek değişim gösterir. Pasifik sahilinde ana malzemeler yöresel meyveler ve mısırken Karayip sahilinde deniz mahsulleri ve hindistan cevizi yaygındır. Fasulye, mısır, yeşil muz, biber ve yukka Nikaragua'ya özgü geleneksel yiyeceklerdir.[80]
  • Panama mutfağı özgün ve zengin bir mutfaktır. İki kıtayı birbirine bağlayan bir köprü olarak Panama, yöresel yemeklerde kullanılan sıradışı bir sebze, meyve ve ot çeşitliliğine sahiptir. Panama mutfağı Afrika, Karayipler, İspanyol ve yöre halklarının mutfaklarının özgün bir karmasıdır.[82]

Yöresel yiyecekler[değiştir | kaynağı değiştir]

Tatlı patates Orta Amerika'ya özgü bir yiyecektir ve burada en az 5,000 yıl öncesinde ekilmeye başlamaktadır.[83]

Grönland[değiştir | kaynağı değiştir]

Grönland Upernavik'te üretilen fok eti.

Grönland mutfağı geleneksel olarak deniz memelileri, av hayvanları, kuş ve balık etleri ağırlıklı ve protein yönünden zengin yemeklerden oluşur. Kolonileşme ve uluslararası ticaretin bölgeye gelişiyle birlikte Kanada ve Danimarka mutfaklarından büyük ölçüde etkilenme olmuştur.[84] Grönland'ın büyük kısmı buzullarla kaplı olduğundan en büyük yerel yiyecek kaynağı denizlerdir.[85] Deniz mahsülü yemekleri içinde çeşitli balıklar (çoklukla tütsülenmiş), midye ve karides sıklıkla kullanılır. Somon ailesinden bir balık olan Ammassat (ya da Caplin) yaygın olarak tüketilir.[86] Grönland'ın geleneksel yemeği ülkeye özgü bir çorba olan suaasat 'tır.[87] Çoğunlukla fok etinden, ya da balina, rengeyiği ya da deniz kuşlarından yapılır. İçinde genellikle soğan ve patates kullanılıp sadece tuz ve biber ya da defne yaprağı ile lezzetlendirilir. Çorbayı koyultmak için çoğunlukla pirinç ya da bir gece önceden ıslatılıp nişastası suya geçen arpa kullanılır. Yaz boyunca yemekler genellikle dışarıda yenilir.[86]

Meksika[değiştir | kaynağı değiştir]

Çedar peynirine benzeyen bir tür peynir olan jack cheese ile doldurulup mısır unu ile kızartılan geleneksel chile relleno. Puebla kentine özgü bir Meksika yemeği.
Carnitas dolgulu Taco'lar.
Mısır, yeşil fasulye, patates, havuç, lahana ve kişniş kullanılarak yapılan bir Meksika yemeği olan Caldo de res.
Meksika Oaxaca'da pazarda satılan kızarmış çekirgeler.

Meksika büyük yüzölçümüne sahip bir ülke olduğundan yemekleri de bölgesel olarak farklılıklar gösterir.[88][89] Meksika'nın kuzeyi sığır, keçi ve devekuşu yetiştiriciliğiyle, ve et yemekleriyle—özellikle arrachera—tanınır. Meksika mutfağının en yaygın temel yiyecekleri mısır ve fasulyedir. Tamale, tortilla, gordita gibi yiyeceklerde mısır unundan yapılan ve masa adı verilen bir hamur kullanılır. Mısır aynı zamanda koçanıyla taze olarak da yenilir ve çeşitli yemeklerde malzeme olarak kullanılmaktadır. Kabak ve çili biberi'de Meksika mutfağında yaygın olarak kullanılır. Bal Meksika mutfağında, bir çeşit kek olan rosca de miel gibi yiyeceklerde ve balché gibi içeceklerde kullanılan önemli bir malzemedir. Meksika mutfağı UNESCO tarafından dünya "Soyut Kültürel Miraslar" listesine dahil edilmiştir.[90]

Bölgeye göre[değiştir | kaynağı değiştir]

Meksika'nın altı bölgesinin mutfakları birbirinden çok farklıdır. Yucatan bölgesinde yemeklere lezzet vermek için annato bitkisi ve ekşi portakaldan yapılan hafif acı ve aynı zamanda tatlı bir kırmızı sos olan achiote kullanılır.[91] Oaxaca bölgesi ise tam aksine baharatlı tamale 'leri mole 'leri[92] ve basit tlayuda 'ları ile bilinir. Jalisco gibi batıdaki dağlık bölgelerde baharatlı domates sosunda yapılmış keçi eti olan birria ünlüdür. Orta Meksika'nın mutfağı ülkenin diğer bölgelerinden etkilenmekle birlikte barbacoa, pozole, menudo ve carnitas gibi bölgeye özgü yemekler de mevcuttur.

Güneydoğu Meksika sebze ve tavuk ile yapılan baharatlı yemekleriyle tanınır. Konumundan ötürü Güneydoğu Meksika mutfağında Karayip etkisi gözlemlenir. Deniz ürünleri Pasifik Okyanusu ve Meksika Körfezi'ndeki eyaletlerde yaygındır. Meksika Körfezi bölgesi à la veracruzana denilen deniz ürünleri mutfağıyla ünlenmiştir.

Köylerde comida prehispánica olarak da adlandırılan, Aztek ya da Maya usulü pişirilen iguana, çıngıraklı yılan, geyik eti, örümcek maymunu, çekirge, karınca yumurtası ve çeşitli böcekler gibi egzotik malzemelerin de kullanıldığı yemekler de pişirilmektedir.

Yakın zamanlarda Meksika füzyon adaptasyonu olarak tanımlanabilecek yabancı mutfaklardan esinlenmeler Meksika mutfağında popülerlik kazanmıştır. Örnek vermek gerekirse Meksika'da suşi sıklıkla mango, demirhindi gibi bitkilerden hazırlanan soslar ya da acı biberli soya sosu ile hazırlanmakta ve yanında habanero ya da chipotle biberi ile servis edilmektedir.

Yöresel yiyecekler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Carne asada, genel olarak marine edilmiş ve bütün ya da dilimlenmiş olarak servis edilen ince ya da kalın et dilimleri
  • Chipotle, bir çeşit tütsülenmiş acı jalapeño biberi
  • Çikolata: Çikolata kelimesi Meksika Aztek mutfağından, Nahuatl dilindeki xocolatl kelimesinden türemiştir. Çikolata önceleri yenilmekten ziyade içilmiştir. Geçmişte Maya uygarlığı'nda kakao ağacı yetiştiriliyor[93] ve kakao çekirdekleri kullanılarak acı ve köpüklü bir içecek elde ediliyordu.[94] Xocoatl denilen bu içecek sıklıkla vanilya, acı biber ve annatto bitkisiyle tatlandırılırdı.[95] Çikolata tarihte aynı zamanda bir değişim aracı olarak da kullanılmıştır.[96] Günümüzde çikolata mole gibi iştah açıcı yemeklerden geleneksel Meksika tarzındaki sıcak çikolata ve champurrado'lara kadar pek çok Meksika yemeğinde kullanılmaktadır.[97]

Birleşik Devletler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir biftek yemeği
Karides, jambon, domates ve Andouille sosisi ile hazırlanan Creole Jambalaya
New England clam chowder
Somon balığı Kuzeybatı Pasifik'te yaygındır.
Chicago usulü pizza
Barbekü'de tavuk, domuz eti ve mısır
New England clam bake
Kansas City usulü barbekü
  • Amerikan Yerli mutfağı Amerika yerlilerine ait her türlü yemek pişirme tekniğini ihtiva eder. Günümüz yerlileri, çoğu toplantı ve törenlerinde geleneksel yemeklerinin pek çoğunu hala pişirmektedirler.

Bölgeye göre[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kaliforniya mutfağı taze yerel malzemeler kullanılarak farklı mutfakların harmanlanması ile oluşmuş bir çeşit füzyon mutfağıdır.[98]
  • Hawaii mutfağı adaya yerleşen Amerikalı, Çinli, Filipinli, Japon, Koreli, Portekizli mültecilerin ve Polinezyalıların kendi ülkelerinden getirdikleri farklı yemek kültürlerinin karışımıyla ortaya çıkan bir füzyon mutfağıdır. Genellikle dünyanın çeşitli yerlerinden getirilen malzemeler yöreye özgü tarım ürünleriyle karıştırılarak kullanılmaktadır. Pek çok yerel restoran iki kaşık pirinç lapası, Amerikan makarna salatasının noodle ve mayonez kullanılarak sadeleştirilmiş bir türevi, hamburger köftesi, sahanda yumurta gibi farklı üst malzemeler ile Loco Moco gibi soslar, Japon usulü tonkatsu ya da geleneksel kalua domuzundan oluşan bir öğle yemeği tabağını menüsünde bulundurur.
  • Amerikan Ortabatı mutfağı Ortabatı eyaletlerine özgü yerel bir mutfaktır. Kökenlerini esas olarak Orta, Kuzey ve Doğu Avrupa'dan almış ve yerel yiyecekler[100] ve karma kültürel yapı ile zenginleşmiştir.[101]
  • New York City mutfağı kent üzerinden Birleşik Devletler'e giriş yapan çok farklı etnik grupların mutfaklarından oluşur. New York City şehrinde ve çevre yerleşimlerde hemen her türlü etnik mutfağa rastlanır.
  • Birleşik Devletler Güneybatı mutfağı Amerika Birleşik Devletleri güneybatısındaki eyaletlere özgü rustik yemek pişirme kültürüdür. İspanyol kolonicileri, kovboy, Amerikan yerlileri ve Meksikalılar tarafından hazırlanan geç Kolombiyan dönemi tariflerinin karmasından oluşur.[103] Ancak bu mutfak Güneybatı eyaletleri boyunca büyük farklılıklar gösterir.
  • Birleşik Devletler Batı mutfağı ülkenin geri kalanına göre ayrımlaşmış bir mutfak olarak değerlendirilebilir.[104] Texas, Kansas, Missouri, and Nebraska'nın batısında kalan eyaletler ile komşu eyaletlerin batısı bu bölgeye dahil edilir.[105]

Yöresel yiyecekler ve mutfaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Okyanusya[değiştir | kaynağı değiştir]

Haşlanmış Balmain bug. Kelebek kanadı ıstakozu olarak da bilinen, Avustralya çevresindeki derin sularda yaşayan bir çeşit ıstakoz
Alice Springs Çöl Parkında yetişen çalılık arazi yiyecekleri
Avustralya kökenli Granny Smith elmaları
Bir Avustralya restoranından yemek
Hāngi hazırlanışı
Bir Avustralya restoranından meyveli tatlı
Pavlova, Yeni Zelanda'ya özgü bir tatlı
Kivi meyvesi

Avustralya[değiştir | kaynağı değiştir]

İklim ve mevcut yöresel ürünler yanısıra Avustralya mutfağı bu ülkeye yerleşen göçmenlerin damak tadından da büyük oranda etkilenmiştir.[106] İngiliz koloni döneminde Anglo-Kelt mutfağı yemekleri ve tariflerine yoğun ilgi oluşmuştu. Daha sonrasındaki çok kültürlü göçler Çin mutfağı, Japon mutfağı, Malezya mutfağı, Tayland mutfağı Vietnam mutfağı gibi etkileri beraberinde getirmiştir. Yunan mutfağı, İtalyan mutfağı, Lübnan mutfağı gibi akdeniz mutfaklarının etkileri güçlüdür, ayrıca Fransız mutfağı, Hint mutfağı, İspanyol mutfağı, Türk mutfağı, Alman mutfağı, Afrika mutfakları gibi mutfakların etkileri de görülür. Yerel Avustralya mutfaklarında ağırlıklı olarak mevsimlik taze sebzeler kullanılır, Avustralya ayrıca büyük meyve tarım alanlarına sahiptir. Granny Smith adı verilen elma türü ilk olarak 1868 yılında Avustralya Sydney'de yetiştirilmiştir.[107] Viktorya bölgesi ve Güney Avustralya eyaletlerinde, özellikle de Barossa Vadisindeki şaraplar ve yiyecekler bölgenin geleneklerini ve kültürünü yansıtır.[108] Avustralya' nın ikliminden ötürü barbekü kültürü yaygındır. Sosis ve beyaz ekmek üzerinde barbekü soslu soğan halkası gibi yiyecekler satılan tezgahlara sıklıkla rastlanır.

Tazmanya[değiştir | kaynağı değiştir]

Koloni döneminde Tazmanyanın çoğu bölgesinde İngiliz mutfağı hakimdi. Günümüzde kısmen de farklı kültürlerden gelen yoğun göçler sebebiyle Tazmanya'da çok farklı mutfaklara ait restoranlar bulunmaktadır. Tazmanya bölgesinde şarap üretimi de yaygındır,[109] ayrıca Boags, Cascade gibi Tazmanya'ya ait bira markaları ülke genelinde bilinir ve tüketilir. Kuzeybatı sahilindeki King Adası butik peynir ve mandıra ürünleriyle ünlüdür.[109] Tazmanya'da ayrıca doğal ya da çiftlik üretimi olabilen kerevit, orange roughy, somon[109] ve istridye gibi deniz mahsulleri de yaygındır.

Yöresel yiyecekler[değiştir | kaynağı değiştir]

Çalılık Arazi yiyecekleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeni Zelanda[değiştir | kaynağı değiştir]

Yeni Zelanda mutfağı ağırlıklı olarak yerel malzemeler ve mevsimlik yiyeceklerden oluşur.[110] Yeni Zelanda, ekonomisi tarım ağırlıklı olan bir ada ülkesidir ve yerel tarım ürünleri ile taze deniz mahsulleri mutfak kültüründe önemli yer tutar.[110] Kumara Yeni Zelanda'da yaklaşık bin yıldır yetiştirilen bir çeşit tatlı patatestir ve 1200'lerin ortalarında erken Maori yerleşimcileri tarafından getirildiği sanılmaktadır.[111] Kumara türleri arasında altın, kırmızı-beyaz ve en tatlısı olan kırmızı sayılabilir.[111] Kivi meyvesi Yeni Zelanda tarım üretiminde önemli bir kalemdir.[112] Avustralya gibi Yeni Zelanda mutfağı da İngiliz mutfağı temelinde olup ülkenin kozmopolitleşmesi ile birlikte Akdeniz, Asya-Pasifik mutfakları gibi yabancı mutfaklardan da etkilenmiştir. Tarihi etkiler Maori kültüründen gelmedir. 1970'lerden sonra Yeni Amerikan mutfağı, Güneydoğu Asya, Doğu Asya ve Hint gelenekleri popülerlik kazanmıştır.

Yöresel yiyecekler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Anzak bisküvisi, yulaf ezmesi, un, kuru hindistan cevizi, şeker, tereyağı, şeker pekmezi, soda bikarbonat ve sıcak su karışımıyla hazırlanan ve Avustralya ile Yeni Zelanda'da popüler olan bir tür tatlı bisküvidir.
  • Boston çöreği, Avustralya ve Yeni Zelanda'da yaygın olan, üzeri hindistan cevizi kaplı bir tür baharatlı çörektir.
  • Hāngi, Maori kültürüne özgü, gömülü bir ocak içine konulan kızgın taşlarla yapılan geleneksel bir yemektir.
  • Pavlova bir tür kremalı pastadır.

Güney Amerika[değiştir | kaynağı değiştir]

Geleneksel bir Brezilya Feijoada yemeği, dana ve domuz etli fasulye yahnisi
Asado. Asado Arjantin, Uruguay, Paraguay, Şili ve Brezilyanın güneyinde barbekü kültürüne verilan addır.
Paila marina, Şili ve diğer Güney Amerika ülkelerine özgü bir tür balık çorbası. Paila toprak çömlek demektir.
"Kutuda Balık", Uruguay Montevideo resoranlarında sunulan Akdeniz yeşillikli taze balık.

Güney Amerika'nın Amazonas bölgesi balık ve tropik meyveler yönünden fazlasıyla zengindir.[113] Peru'da İnka kültürü ve mutfağının ülkenin mutfak kültürüne katkısı büyüktür.Patates ve kinoa gibi bitkiler yaygındır. Pasifik Okyanusu çok çeşitli deniz ürünleri sunar. Kıtada ayrıca geniş ve verimli tarım alanları bulunur. Şili ve Arjantin'in güneyindeki Patagonya bölgesinde yerel koyun türleri ve geyik yetiştirciliği gelişmiştir. Kral Yengeci daha ziyade kıtanın güney ucunda avlanır. Antarktika krili yakın dönemde keşfedilen bir besin kaynağıdır. Ton Balığı ve tropik balıklar kıtanın her bölgesinde avlanır. Easter Adası yakınlarında balık türleri özellikle çok boldur. Ayrıca Juan Fernández adalarında çok miktarda Istakoz avcılığı yapılır.

Bölgeye göre[değiştir | kaynağı değiştir]

Yöresel yiyecekler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Arjantin bifteği: Arjantin kişi başına yılda 55 kg (121 lbs.) ile dünyanın sığır eti tüketiminde ikinci ülkesidir.[114]
  • Brezilya mutfağı, Brezilya'nın kendisi gibi mutfağı da bölgelere göre büyük farklılıklar gösterir. Brezilya bölgelere göre pek çok farklı tarım ve et ürünü kaynağı olan geniş bir ülkedir.
  • Fanesca Ekvador'a özgü, pek çok farklı malzeme ile yapılabilen geleneksel bir çorbadır.
  • Feijoada Brezilya'nın en geleneksel yemeğidir.[115] çeşitli yerel fasulye türleri, sığır ve domuz eti ile yapılan bir yahni olan Feijoada ülkenin ulusal yemeği olarak da tanımlanabilir.[115]
  • Kosereva Paraguay'a özgü, yüksek protein ihtiva eden fıçılanmış bir tür tatlıdır. Kurutulmuş portakal kabuğu pekmezle kaynatılarak yapılır. Acılı-ekşili asidik bir tadı vardır.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Çin Cumhuriyeti Taipei'de Shilin gece pazarı

Notlar ve referanslar[değiştir | kaynağı değiştir]

Hamburger, patates kızartması ve salata, tipik bir Amerikan öğünü
Yunan aperatifi pikilia çeşitleri.
Chiang Mai Tayland'da hazır pişmiş yemekler satan bir pazar tezgahı
Izgara biftek, patates, sebzeler ve Yorkshire pudinginden oluşan İngiliz Sunday Roast.
Çoğunlukla tofu ile yapılan vegan ve vejeteryan yemekleri.
Tütsülenmiş Somon, tütsülenmiş tavuk, ızgara biftek, pate, cabana sosisi, brie peyniri, çedar peyniri, kırmızı Jensen peyniri, zeytin, tapenade, roket pesto ve domatesli bir a gourmet antipasto.
  1. ^ "Region." (tanım). Merriam-Webster dictionary. Erişim Haziran 2011.
  2. ^ "Cuisine." (tanım). Encyclopedia Britannica, Inc. Dictionary.com. Erişim Haziran 2011.
  3. ^ "Cuisine." Thefreedictionary.com. Erişim Haziran 2011.
  4. ^ a b "The American Food Revolutions: Cuisines in America." Eldrbarry.net.Erişim Haziran 2011.
  5. ^ "Rediscover the flavors and traditions of true American cuisine!" Whatscookingamerica.net.Erişim Haziran 2011.
  6. ^ "Humans." Solarnavigator.net. Erişim Haziran 2011.
  7. ^ Lindsey, Robert (1985-08-18)). "California Grows Her Own Cuisine.". New York Times. http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E02E0DD1F38F93BA2575BC0A963948260&sec=travel&pagewanted=print. 
  8. ^ "Nile Perch." Aquaticcommunity.com. Erişim Haziran 2011.
  9. ^ Kaufman, Les. "Catastrophic Change in Species-Rich Freshwater Ecosystems." Bioscience Vol. 42, No. 11. http://www.jstor.org/stable/1312084
  10. ^ Wood, The Guinness Book of Animal Facts and Feats. Sterling Pub Co Inc (1983), ISBN 978-0851122359
  11. ^ a b c d e f "Food in Africa." World-food-and-wine.com. Erişim July 2011.
  12. ^ Robert, Nassau Hamill (1904). "Fetichism in West Africa: Forty Years' Observation of Native Customs and Superstitions." Congocookbook.com. Erişim Temmuz 2011.
  13. ^ United Nations Statistics Division - Standard Country and Area Codes Classifications
  14. ^ Sandra Fullerton Joireman, Institutional Change in the Horn of Africa, (Universal-Publishers: 1997), p.1: "The Horn of Africa encompasses the countries of Ethiopia, Eritrea, Djibouti and Somalia. These countries share similar peoples, languages, and geographical endowments."
  15. ^ a b "Eritrean Food Practices." Webcitation.org. Erişim Temmuz 2011.
  16. ^ "Somali Halwa." Mysomalifood.com. Erişim Temmuz 2011.
  17. ^ "Northern Africa." Foodspring.com. Erişim Haziran 2011.
  18. ^ "Rainbow Cuisine in South Africa." Road Travel - Travel Group. Erişim Temmuz 2011.
  19. ^ "Africa Climate." Backpack Traveller. Erişim Temmuz 2011.
  20. ^ a b c "Food and the African Past." Ucpress.edu. p. 14.
  21. ^ a b c "Madagascar." African Studies Center, University of Pennsylvania. Erişim Temmuz 2011.
  22. ^ Bradt, Hillary (2011). Madagascar (10th bas.). Guilford, Connecticut: The Globe Pequot Press Inc. ss. 12–14. ISBN 9781841623412. 
  23. ^ Espagne-Ravo, Angéline (1997). Ma Cuisine Malgache: Karibo Sakafo. Paris: Edisud. ISBN 2-85744-946-1.  (Fransızca)
  24. ^ Bourdain, Anthony (2001). A Cook's Tour Global Adventures in Extreme Cuisines. New York, NY: Ecco. ISBN 0-06-001278-1. 
  25. ^ [The Chosun Ilbo. "Hanjeongsik, a full-course Korean meal."] English.chosun.com. Erişim 6/11/2008.
  26. ^ "Fujian Cuisine. Beautyfujian.com. Erişim Haziran 2011.
  27. ^ TVB. "TVB." 廣東菜最具多元烹調方法. Retrieved on 2008-11-19.
  28. ^ "A Day in the Life: Seasonal Foods", The Japan Forum Newsletter No.14 September 1999.
  29. ^ "Japanese Cuisine. Thefoodieshandbook.co.uk. Erişim Temmuz 2011.
  30. ^ "Korean Cuisine (한국요리 韓國料理)" (Korean). Naver / Doosan Encyclopedia. http://100.naver.com/100.nhn?docid=186015. Erişim tarihi: 2009-03-28. 
  31. ^ "Russia." The World Factbook. U.S. Central Intelligence Agency. Erişim Temmuz 2011.
  32. ^ a b c d e f g h i j k "Russian Traditional Foods." Goeasteurope.about.com. Erişim Temmuz 2011.
  33. ^ a b c "Indian Cuisine." Yoursingapore.com. Erişim Temmuz 2011.
  34. ^ "Cuisine of Brunei". ifood.tv. http://www.ifood.tv/blog/cuisine_of_brunei. Erişim tarihi: 2010-09-30. 
  35. ^ a b c "Indonesian Cuisine." Epicurina.com. Erişim Temmuz 2011.
  36. ^ "Indonesian food." Belindo.com. Erişim Temmuz 2011.
  37. ^ "Indonesian Cuisine". Diner's Digest. http://www.cuisinenet.com/glossary/indon.html. Erişim tarihi: 2010-07-11. 
  38. ^ "Malaysian Food." Malaysianfood.net. Erişim Temmuz 2011.
  39. ^ "What is Malay Food?" Malaysianfood.net. Erişim Temmuz 2011.
  40. ^ "Philippine Cuisine." Balitapinoy.net. Erişim Temmuz 2011.
  41. ^ Alejandro, Reynaldo (1985). The Philippine cookbook. New York, New York: Penguin. ss. 256. ISBN 9780399511448. http://books.google.com/books?id=HUaDoUF0tRwC&lpg=PA13&dq=%22Philippine%20Cuisine%22%20influences&pg=PA12#v=onepage&q=%22Philippine%20Cuisine%22%20influences&f=false. Erişim tarihi: 30 June 2011. 
  42. ^ Civitello, Linda (2011). Cuisine and Culture: A History of Food and People. John Wiley and Sons. ss. 263. ISBN 9781118098752. http://books.google.com/books?id=KwtE4v_qS4EC&lpg=PT263&dq=%22Philippine%20Cuisine%22%20influences&pg=PT263#v=onepage&q&f=false. Erişim tarihi: 30 June 2011. 
  43. ^ Philippines Country Study Guide. Int'l Business Publications. 2007. ss. 111. ISBN 9781433039706. http://books.google.com/books?id=J8VkaWS6xiMC&lpg=PA111&dq=%22Philippine%20Cuisine%22%20influences&pg=PA111#v=onepage&q=%22Philippine%20Cuisine%22%20influences&f=false. Erişim tarihi: 30 June 2011. 
  44. ^ a b c d "Singapore Food." Singaporefoodhistory.com. Erişim Temmuz 2011.
  45. ^ a b c "Modern Thai" (food). Sabaiaz.com. Erişim Temmuz 2011.
  46. ^ "European Cuisine." Europeword.com. Erişim Temmuz 2011.
  47. ^ Leung Man-tao (12 February 2007), "Eating and Cultural Stereotypes", Eat and Travel Weekly, no. 312, p. 76. Hong Kong
  48. ^ Weiss, Melitta Adamson (2004). "Food in medieval times." Greenwood Press. Google Books. Erişim Temmuz 2011.
  49. ^ a b c d e "Cuisine - Flavors and Colors of Ukrainian Culture." Ukraine.com. Erişim Temmuz 2011.
  50. ^ "Ukraine National Food, Meals and Cookery." Ukrainetrek.com. Erişim Temmuz 2011.
  51. ^ Related Articles (2009-01-02). "Italian cuisine - Britannica Online Encyclopedia". Britannica.com. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/718430/Italian-cuisine. 
  52. ^ "Italian Food - Italy's Regional Dishes & Cuisine". Indigoguide.com. http://www.indigoguide.com/italy/food.htm. 
  53. ^ "Regional Italian Cuisine". Rusticocooking.com. http://www.rusticocooking.com/regions.htm. 
  54. ^ "Cooking World » The most popular cuisines of the world (Part 1)". Cooking-advices.com. 2007-06-25. http://www.cooking-advices.com/in/77. 
  55. ^ Freeman, Nancy (2007-03-02). "American Food, Cuisine". Sallybernstein.com. http://www.sallybernstein.com/food/cuisines/us/. 
  56. ^ "Taramosalata." Ultimate-guide-to-greek-food.com. Erişim Ağustos 2011.
  57. ^ "The Cuisine of Holland" Buzzle.com. Erişim Temmuz 2011.
  58. ^ "French Country Cooking." French-country-decor-guide.com. Erişim Temmuz 2011.
  59. ^ "Bon appétit: Your meal is certified by the UN." The Dallas Morning News. Erişim Temmuz 2011.
  60. ^ "Celebrations, healing techniques, crafts and culinary arts added to the Representative List of the Intangible Cultural Heritage." United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. Erişim Temmuz 2011.
  61. ^ "German Regional Food Specialties." Food-links.com. Erişim Temmuz 2011.
  62. ^ a b c "The Middle East: Background.", Globalgourmet.com. Erişim Ocak 2007.
  63. ^ Daisy Martinez (2010). Daisy: Morning, Noon and Night: Bringing Your Family Together with Everyday Latin Dishes (Hardvocer bas.). Atria. ss. 336. ISBN 1439157537. http://www.google.com/search?tbm=bks&tbo=1&q=%22which+started+out+as+kibbeh%2C+a+dish+that+is+Arabic+in+origin%22&btnG=Search+Books. 
  64. ^ Philip Mattar (2004). Encyclopedia of the Modern Middle East & North Africa (Hardcover bas.). Macmillan Library Reference. ss. 840. ISBN 0028657713. http://books.google.com/books?id=yqgUAQAAIAAJ&q=%22Shawarma+is+a+popular+Levantine+Arab+specialty.%22&dq=%22Shawarma+is+a+popular+Levantine+Arab+specialty.%22&hl=en&ei=NbcATeqJEcGfOpHe1aYB&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCMQ6AEwAA. 
  65. ^ Pandi, George (2008-04-05), "Let's eat Canadian, but is there really a national dish?", The Gazette (Montreal), http://www.canada.com/montrealgazette/columnists/story.html?id=6ad83058-3f7b-4403-8aa8-dce47b16884e  Also published as "Canadian cuisine a smorgasbord of regional flavours"
  66. ^ Trillin, Calvin (2009-11-23), "Canadian Journal, "Funny Food,"", The New Yorker: 68–70 
  67. ^ Wong, Grace (2010-10-02), Canada's national dish: 740 calories -- and worth every bite?, CNN, http://articles.cnn.com/2010-10-02/world/canada.poutine_1_dish-cheese-curds-foie?_s=PM:WORLD 
  68. ^ Sufrin, Jon (2010-04-22), "Is poutine Canada’s national food? Two arguments for, two against", Toronto Life, http://www.torontolife.com/daily/daily-dish/aprons-icons/2010/04/22/is-poutine-canadas-national-food-two-arguments-for-two-against/ 
  69. ^ Baird, Elizabeth (2009-06-30), "Does Canada Have a National Dish?", Canadian Living, http://www.canadianliving.com/blogs/food/2009/06/30/does-canada-have-a-national-dish/ 
  70. ^ DeMONTIS, RITA (2010-06-21), "Canadians butter up to this tart", Toronto Sun, http://www.torontosun.com/life/eat/2010/03/04/13112421.html 
  71. ^ "Maple Syrup." Ontario Ministry of Agriculture, Food and Rural Affairs. Erişim Temmuz 2011.
  72. ^ "The Maple Leaf". Canadian Heritage. http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/symbl/df6-eng.cfm. 
  73. ^ a b "Cuisine." (Caribbean.) Bahamabreeze.com. Erişim Temmuz 2011.
  74. ^ "Maize, the Staple Crop of the Americas." Mesa Community College. Erişim Temmuz 2011.
  75. ^ a b c "Guatemala." Foodbycountry.com. Erişim Temmuz 2011.
  76. ^ a b c "Belize Food and Drink." Gocentralamerica.about.com. Erişim Temmuz 2011.
  77. ^ a b c d "Costa Rica Food and Drink." Gocentralamerica.about.com. Erişim Temmuz 2011.
  78. ^ a b "El Salvador Food and Drink." Gocentralamerica.about.com. Erişim Temmuz 2011.
  79. ^ a b c "Honduras Food and Drink." Gocentralamerica.about.com. Erişim Temmuz 2011.
  80. ^ a b "Nicaragua Food and Drink." Gocentralamerica.about.com. Erişim Temmuz 2011.
  81. ^ "Try the culinary delights of Nicaragua cuisine". Nicaragua.com. http://www.nicaragua.com/cuisine/. Erişim tarihi: 2006-05-08. 
  82. ^ "Panama Food and Drink." Gocentralamerica.about.com. Erişim Temmuz 2011.
  83. ^ Sweet Potato, Consultative Group on International Agricultural Research
  84. ^ "Greenlandic cuisine." Official Greenland Tourism Guide. (retrieved 30 Oct 2010)
  85. ^ Kleivan, "Greenland Eskimo," 522
  86. ^ a b "Traditional Greenlandic food." Official Greenland Tourism Guide. (retrieved 30 Oct 2010)
  87. ^ "Recipes of Greenlandic Cuisine." Colonial Voyage. (retrieved 31 Oct 2010)
  88. ^ "Guide to Traditional Mexican Cooking." Flavoursofmexico.net. Erişim Temmuz 2011.
  89. ^ "Eating in Mexico." Gomexico.about.com. Erişim Temmuz 2011.
  90. ^ "Mexican Cuisine Recognized by UNESCO." [1]. Erişim Temmuz 2011.
  91. ^ "Yucatecan Cuisine." Gomexico.about.com. Erişim Temmuz 2011.
  92. ^ "Oaxacan Food." Gomexico.about.com. Erişim Temmuz 2011.
  93. ^ "Chocolate: A Mesoamerican Luxury 250–900 C.E. (A.D.) – Obtaining Cacao". Field Museum. http://www.fieldmuseum.org/Chocolate/history_mesoamerican3.html. 
  94. ^ "Chocolate: A Mesoamerican Luxury 250–900 C.E. (A.D.) – Making Chocolate". Field Museum of Natural History. http://www.fieldmuseum.org/Chocolate/history_mesoamerican4.html. 
  95. ^ "Achiote (Annatto) Cooking". las Culturas. http://www.lasculturas.com/lib/rcp/rcpAchiote.htm. 
  96. ^ "A Brief History of Chocolate, Food of the Gods". Athena Review (Athena Pub) 2 (2). http://www.athenapub.com/chocolat.htm. 
  97. ^ "Chmpurrado." Mexicanfood.about.com. Erişim Temmuz 2011.
  98. ^ "The birth of California cuisine is generally traced back to Alice Waters in the 1970s and her restaurant Chez Panisse. Waters introduced the idea of using natural, locally grown fresh ingredients to produce her dishes. California cuisine is... local, based like most traditional regional cooking on available ingredients including abundant seafood. Fresh vegetables, lightly cooked, and fresh fruits, berries, and herbs characterize the cuisine generally, but California cooking is also in fact a fusion of cooking from around the world." Benjamin F. Shearer Culture and Customs of the United States Greenwood Publishing Group, 2007 ISBN 0313338779, 440, page 212
  99. ^ a b c d Beggs, Cindy, Gipson, Bridget, Shaw, Sherrie. "Cajun and Creole Cuisine." University of West Florida. Erişim Temmuz 2011.
  100. ^ Crook, Nathan C. "Foods That Matter: Constructing Place and Community at Food Festivals in Northwest Ohio." (abstract). The Ohio Library and Information Network. Erişim Temmuz 2011.
  101. ^ "Michigan/Great Lakes Region." Community Based Food and Farming. Sustainable Agriculture and Food Systems at Michigan State University. Erişim Temmuz 2011.
  102. ^ A taste of Seattle: A Pacific Northwest culinary pilgrimage Janis Cooke Newman, San Francisco Chronicle, 10-21-01
  103. ^ "Native Americans." (cached version). Ed101.bu.edu. Erişim Temmuz 2011.
  104. ^ "Western USA." Allrecipes.com. Erişim Temmuz 2011.
  105. ^ "Cuisine of the West Coast." Allrecipes.com. Erişim Temmuz 2011.
  106. ^ "Australia - Aborigines And White Settlers The Breaking Down of Aboriginal Society." Janesoceania.com. Erişim Temmuz 2011.
  107. ^ "Granny Smith and her Apples". 2007-08-11 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20070811001112/http://www.ryde.nsw.gov.au/ryde/msherwood.htm. 
  108. ^ "South Australian Food and Wine Tourism Strategy 2009 – 2014." South Australian Tourism Industry Council. Erişim Temmuz 2011.
  109. ^ a b c "Tasmania Food & Wine." Goway.com. Erişim Temmuz 2011.
  110. ^ a b "New Zealand's culinary culture." Newzealand.com. Erişim Temmuz 2011.
  111. ^ a b "Iconic Australian & New Zealand Foods." Australianfood.about.com. Erişim Temmuz 2011.
  112. ^ "About New Zealand Kiwifruit Growers, Inc.. New Zealand Kiwifruit Growers, Inc.. Erişim Temmuz 2011.
  113. ^ "Amazonian Cuisine." Brazil-travel-guide.com. Erişim Temmuz 2011.
  114. ^ MercoPress. Uruguay: world’s leading consumer of beef with 58.2 kilos per capita per annum.
  115. ^ a b Zeldes, Leah A. (February 3, 2010). "Eat this! Hearty Brazilian feijoada, just in time for Carnival!". Dining Chicago. Chicago's Restaurant & Entertainment Guide, Inc.. http://blog.diningchicago.com/2010/02/03/eat-this-hearty-brazilian-feijoada-just-in-time-for-carnival/. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]