Dünya'nın evrendeki yeri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Dünya'nın evrendeki yeri son yüzyılda radikal bir şekilde artarak 400 yıllık teleskopik gözlemlerle oluşturulmuş bilgilerdir. Başlangıçta Dünya'nın Evren'in merkezi olduğuna inanılmakta, sadece uzaktaki sabit yıldızlar ve çıplak gözle gözlenen gezegenlerden oluşmaktaydı. 17. yüzyılda Güneşmerkez model kabul edildikten sonra William Herschel ve diğer gökbilimcilerin gözlemleriyle diğer bilgilere ulaşılabilmiştir. 20. yüzyıla gelindiğinde sarmal bulutsu gözlemleri gökadamızın; gruplar, kümeler ve süperkümelerle, genişleyen bir evren içinde milyarca gökadadan sadece bir tanesi olduğunu ortaya koymuştur. 21. yüzyıla gelindiğinde görünür evrenin genel yapısı, iplikçikler ve boşlukların içinde şekillenen süperkümelerle netleşmeye başladı. Süperkümeler, iplikçikler ve boşluklar muhtemelen evrende var olan en büyük ve tutarlı yapılardır.[1]

Gözlemlenebilir evren içinde bizim yerimizi gösteren diyagram.
Evrendeki Dünya
Özellik Boyut Notlar Kaynaklar
Dünya 12.700 km çapında gezegenimiz.
[2]
Yeruzay 63.000 km Güneş bölümü;
6,300,000 km kaçış bölümü
Dünya'nın manyetik alanının hakim olduğu uzay.
[3]
Ay'ın yörüngesi 770.000 km genişliğinde Dünya'ya görece olarak Ay yörüngesinin ortalama çapı
[4]
Dünya'nın yörüngesi 300 million km genişliğinde
AU
Güneş, Merkür ve Venüs'ü içeren
Güneş'e görece olarak Dünya yörüngesinin ortalama çapı.
[5]
İç Güneş sistemi 6,6 AU genişliğinde Güneş, iç gezegenler (Merkür, Venüs, Dünya, Mars) ve asteroit kuşağını içerir.
[6]
Dış Güneş sistemi 60 AU genişliğinde İç güneş sistemini çevreleyen dış gezegenler: (Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün).
[7]
Kuiper kuşağı 96 AU genişliğinde Dış güneş sistemini çevreleyen buzlu nesnelerden oluşan kuşak. Cüce gezegenler; Plüton, Haumea ve Makemake'yi içerir.
[8]
Helyosfer 160 AU genişliğinde Güneş rüzgarı ve gezegenlerarası ortamın maksimum genişliği.
[9][10]
Dağınık disk 200 AU genişliğinde Kuiper kuşağı'nı çevreleyen seyrek dağınık buzlu cisimlerin bölgesi. Cüce gezegen Eris'i içerir
[11]
Oort bulutu 100.000-200.000 AU genişliğinde
2-4 ışık yılı
Bir trilyonun üzerinde komet barındıran küresel kabuk.
[12]
Güneş Sistemi 4 ışık yılı genişliğinde Gezegen sistemimiz.
[13]
Yerel Yıldızlararası Bulut 30 ışık yılı genişliğinde Güneş ve birkaç diğer yıldızın yolculuk yaptığı Yıldızlararası bulut.
[14]
Yerel kabarcık 210-815 ışık yılı genişliğinde Güneş ve birkaç diğer yıldızın yolculuk yaptığı Yıldızlararası ortamdaki oyuk.
[15][16]
Gould Kuşağı 3.000 ışık yılı genişliğinde Güneş'in yolculuk yaptığı genç yıldız halkası.
[17]
Orion kolu 10.000 ışık yılı genişliğinde Güneş'in yolculuk yaptığı Samanyolu'ndaki sarmal kol.
[18]
Güneş Sistemi'nin yörüngesi 56.000 ışık yılı genişliğinde Gökada merkezi'ne görece olarak Güneş Sistemi yörüngesinin ortalama çapı.
[19][20]
Samanyolu 100.000 ışık yılı genişliğinde 200 ile 400 milyar yıldızdan oluşan ve yıldızlararası madde ile dolu olan bizim gökadamız
[21][22]
Samanyolu altgrubu 1,64 milyon ışık yılı genişliğinde Samanyolu ve çekimsel olarak bağlı bulunan uydu gökadalar; Cüce Yay, Büyük Ayı Cüce Gökadası ve Büyük Köpek Cüce Gökadası. Samanyolu altgrubunun en uzak gökadası olan Cüce Aslan I gökadasının yörünge çapı.
[23][24]
Yerel Grup 3 megaparsek genişliğinde En az 47 gökadadan oluşan gökada kümesi. Hakim gökada Andromeda (en büyük), Samanyolu ve Üçgen ve geriye kalan cüce gökadalar.
[25]
Başak Süperkümesi 33 megaparsek genişliğinde Yaklaşık 100 gökada kümesinden oluşan ve yerel grubun da bir parçası olduğu süperküme
[26][27]
Balıklar-Balina Süperküme Kompleksi 300 megaparsek genişliğinde Başak Süperkümesi'nin de bir parçası olduğu gökada iplikçiği.
[28]
Gözlemlenebilir evren 28.000 megaparsek genişliğinde Milyonlarca süperküme içindeki 100 milyardan fazla gökada, gökada iplikçikleri ve boşluklar tarafından yaratılan köpük benzeri süperyapının oluşturduğu evrenin büyük ölçekli yapısı.
[29][30]
Evren Minimum 28.000 megaparsek, olası olarak sonsuz. Her şey.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Robert P Kirshner (2002). The Extravagant Universe: Exploding Stars, Dark Energy and the Accelerating Cosmos. Princeton University Press. ss. 71. ISBN 0691058628. http://books.google.com/?id=qQ_mV2prqNYC&pg=PA71. 
  2. ^ Various (2000). David R. Lide. ed. Handbook of Chemistry and Physics. CRC. ISBN 0849304814. 
  3. ^ Amara Graps (2000). "The Earth's Magnetosphere". Max Planck Institute. http://www.mpi-hd.mpg.de/dustgroup/~graps/earth/magnetosphere.html. Erişim tarihi: 2 Ekim 2009. 
  4. ^ NASA Moon factsheet ve NASA Solar System Exploration Moon Factsheet NASA 17 Kasım 2008 tarihinde erişilmiştir
  5. ^ NASA Earth factsheet ve NASA Solar System Exploration Factsheet NASA 17 Kasım 2008 tarihinde erişilmiştir
  6. ^ Petit, J.-M.; Morbidelli, A.; Chambers, J. (2001). "The Primordial Excitation and Clearing of the Asteroid Belt" (PDF). Icarus 153 (2): 338–347. doi:10.1006/icar.2001.6702. http://www.gps.caltech.edu/classes/ge133/reading/asteroids.pdf. Erişim tarihi: 22 Mart 2007. 
  7. ^ NASA Neptune factsheet ve NASA Solar System Exploration Neptune Factsheet NASA 17 Kasım 2008 tarihinde erişilmiştir
  8. ^ M. C. De Sanctis, M. T. Capria, and A. Coradini (2001). "Thermal Evolution and Differentiation of Edgeworth-Kuiper Belt Objects". The Astronomical Journal 121 (5): 2792–2799. doi:10.1086/320385. http://www.iop.org/EJ/abstract/1538-3881/121/5/2792. Erişim tarihi: 28 Ağustos 2008. 
  9. ^ NASA/JPL (2009). "Cassini's Big Sky: The View from the Center of Our Solar System". http://www.jpl.nasa.gov/news/features.cfm?feature=2370&msource=F20091119&tr=y&auid=5615216. Erişim tarihi: 20 Aralık 2009. 
  10. ^ Fahr, H. J.; Kausch, T.; Scherer, H. (2000). "A 5-fluid hydrodynamic approach to model the Solar System-interstellar medium interaction" (PDF). Astronomy & Astrophysics 357: 268. Bibcode 2000A&A...357..268F. http://aa.springer.de/papers/0357001/2300268.pdf.  See Figures 1 and 2.
  11. ^ "JPL Small-Body Database Browser: 136199 Eris (2003 UB313)". 2008-10-04 last obs. http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=Eris. Erişim tarihi: 21 Ocak 2009. 
  12. ^ Alessandro Morbidelli (2008-02-03). "Origin and dynamical evolution of comets and their reservoirs" (PDF). arxiv. http://arxiv.org/abs/astro-ph/0512256. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2007. 
  13. ^ Littmann, Mark (2004). Planets Beyond: Discovering the Outer Solar System. Courier Dover Publications. ss. 162–163. ISBN 9780486436029. 
  14. ^ Mark Anderson, "Don't stop till you get to the Fluff", New Scientist no. 2585, 6 Ocak 2007, s. 26-30
  15. ^ DM Seifr et al (1999). "Mapping the Countours of the Local Bubble". Astronomy and Astrophysics 346: 785–797. Bibcode 1999A&A...346..785S. 
  16. ^ Local Chimney and Superbubbles, Solstation.com
  17. ^ S. B. Popov, M. Colpi, M. E. Prokhorov, A. Treves and R. Turolla (2003doi=10.1051/0004-6361:20030680). "Young isolated neutron stars from the Gould Belt". Astronomy and Astrophysics 406 (1): 111–117. doi:10.1051/0004-6361:20030680. http://www.aanda.org/index.php?option=article&access=standard&Itemid=129&url=/articles/aa/abs/2003/28/aah4133/aah4133.html. Erişim tarihi: 2 Ekim 2009. 
  18. ^ Harold Spencer Jones, T. H. Huxley, Proceedings of the Royal Institution of Great Britain, Royal Institution of Great Britain, v. 38-39
  19. ^ Eisenhauer, F.; et al. (2003). "A Geometric Determination of the Distance to the Galactic Center". Astrophysical Journal 597 (2): L121–L124. Bibcode 2003ApJ...597L.121E. doi:10.1086/380188. 
  20. ^ Leong, Stacy (2002). "Period of the Sun's Orbit around the Galaxy (Cosmic Year)". The Physics Factbook. http://hypertextbook.com/facts/2002/StacyLeong.shtml. 
  21. ^ Christian, Eric. "How large is the Milky Way?". http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/ask_astro/answers/980317b.html. Erişim tarihi: 28 Kasım 2007. 
  22. ^ Frommert, H.; Kronberg, C. (25 Ağustos 2005). "The Milky Way Galaxy". SEDS. http://www.seds.org/messier/more/mw.html. Erişim tarihi: 9 Mayıs 2007. 
  23. ^ I. D. Karachentsev, V. E. Karachentseva, W. K. Hutchmeier, D. I. Makarov (2004). "A Catalog of Neighboring Galaxies". Astronomical Journal 127 (4): 2031–2068. Bibcode 2004AJ....127.2031K. doi:10.1086/382905. 
  24. ^ Andreas Brunthaler, Mark J. Reid, et. al. (4 March 2005volume=307). "The Geometric Distance and Proper Motion of the Triangulum Galaxy (M33)". Science 307 (5714): 1440–1443doi=10.1126/science.1108342. doi:10.1126/science.1108342. PMID 15746420. 
  25. ^ "The Local Group of Galaxies". University of Arizona. Students for the Exploration and Development of Space. http://seds.lpl.arizona.edu/messier/More/local.html. Erişim tarihi: 2 Ekim 2009. 
  26. ^ cfa.harvard.edu, The Geometry of the Local Supercluster, John P. Huchra, 2007 (12 Aralık 2008 tarihinde erişilmiştir)
  27. ^ "Stars, Galaxies and Cosmology". Department of Mathematics, University of Auckland. http://www.math.auckland.ac.nz/~sharp/cce_astronomy/superclusters-of-galaxies.pdf. Erişim tarihi: 3 Ekim 2009. 
  28. ^ John noble Wilford (1987-11-10). "Massive Clusters of Galaxies Defy Concepts of the Universe". New York Times. http://www.nytimes.com/1987/11/10/science/massive-clusters-of-galaxies-defy-concepts-of-the-universe.html?pagewanted=all. Erişim tarihi: 1 Kasım 2009. 
  29. ^ Mackie, Glen (1 Şubat 2002). "To see the Universe in a Grain of Taranaki Sand". Swinburne University. http://astronomy.swin.edu.au/~gmackie/billions.html. Erişim tarihi: 20 Aralık 2006. 
  30. ^ Lineweaver, Charles; Tamara M. Davis (2005). "Misconceptions about the Big Bang". Scientific American. http://www.sciam.com/article.cfm?id=misconceptions-about-the-2005-03&page=5. Erişim tarihi: 6 Kasım 2008.