Corto Maltese

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Corto Maltese
Corto 3.jpg
Corto Maltese suluboya çizim
Yayım bilgileri
İlk görünüm 1967
Partnerleri Rasputin


Corto Maltese karmaşık karakterli, soyadı Malta adasından türemiş bir seri çizgi roman başkahramanı, maceracı denizcidir. İtalya vatandaşı sanatçı Hugo Pratt tarafından 1967 tarihinde yaratılmıştır. Corto Maltese serileri birçok dile çevrilmiş ve dünyaca tanınır olmuştur.

Yayım tarihçesi[değiştir | kaynağı değiştir]

İtalyan çizer Hugo Pratt'ın yarattığı Corto Maltese 1887’de Malta’da doğar. 1936'da Uluslararası Tugay’a katıldığı İspanya İç Savaşı’nda ölür, ancak kaybolduğu da söylenir. Corto 13 yaşından itibaren "kahramanlıklar" yapmaya başlar. Giderek dünyanın her yerinde ve farklı zamanlarında maceralara atılmak, varlığının bir parçası haline gelir. Cortoya hikâyelerinde hem kurgu hem de tarihsel figürler eşlik eder: Stalin’den Jack London’a, Enver Paşa’dan, John Reed’e kadar. (Çizgi romanın Tolstoy'u gibi bir benzetmeyle anılan) Corto’nun maceralarında Rasputin ise eksik olmamıştır.

Hugo Pratt’ın bir çizgi virtüözü olup olmadığı tartışılabilir ancak bir virtüöz olduğu herkesçe kabul edilen Milo Manara, Pratt'ı bu alanın en büyüğü olarak tanımlar. Umberto Eco’ya göre de Pratt engin bilgisi ve zekasıyla tam bir entelektüeldir ve biz insanlığa Corto’yu miras bırakmıştır. Çizgi romanlarındaki coğrafya ve tarihi tahrifine rağmen yarattığı paradigma Pratt’ın dokunulmazlıklarındandır.

Dost Yayınları (Dost Kitabevi) 1999 yılında Corto’nun dört macerasını ve 2004 yılında altı macerasını yayınladı. Yayınlanan on kitap içinde Semerkant’taki Altın Yaldızlı Ev yaşadığımız coğrafyada geçmekte olup netameli konuların etrafında dönmektedir. 1921'de Rodos'ta başlayan hikâye Adana’da, Van’da devam ediyor. İttihatçılar, Kızılelmacılar, Panturancı Kürtler, Ermeni Komitacılar, Yezidiler hikâyenin kahramanları arasındadır. Enver Paşa’nın son konuşmasını yaptığı kişi, yine Corto’dur. Enver Paşa Corto ile konuştuktan sonra atına biner yaşamının finali -Hugo Pratt yorumuyla- bu serüvende çizilmiş gibidir. Türkçe olarak Dost Yayınları tarafından on albüm yayımlanmıştır.

Karakter[değiştir | kaynağı değiştir]

Corto Maltese animasyon filminden bir sahne

Corto Maltese, Muhtemelen Venedik dilinde 'Maltalı' olarak geçen bir tabirdir, 20. yüzyıl başlarında (1900-1920 civarı) maceradan maceraya seyreden, az ve özcesi bir açık deniz kaptanıdır. Valletta'da 10 Temmuz 1887 tarihinde, İngiltere vatandaşı denizci Cornwall ve "Cebelitarık'lı Nina" olarak bilinen çingene yosma Endülüs'ün oğlu olarak dünyaya gelmiştir. Çocukluğu Yahudi mahallesi olarak bilinen Córdoba'da geçmiştir. Corto avucunda kader çizgisi olmadığını fark eder ve oraya bir jiletle kendi seçimi olan kaderini kazır. Her ne kadar tarafsız bir kahraman gibi gözükse de mağdurların ve ezilmişlerin yanındadır.

Karakter, çizerinin ulusal, ideolojik ve dinsel iddialarının cisimleşmiş halidir. Corto her meşrepten insanla kolayca arkadaşlık kurabilen birisidir. Bu arkadaşlar eli kanlı katil Rasputin'den (Çar Rasputinle Rasputin, bazı kişi özellikleri ve görünümü dışında bir bağlantısı yoktur), İngiliz Mirasyedi Tristan Bantam, Vudu rahibi Altın Ağız ve Çek Cumhuriyeti bilim adamı Jeremiah Steiner’e dek değişik kişiliklerdir. Corto ayrıca kimi tarihi şahsiyetleri bilir ve tanır. Örneğin Jack London, Ernest Hemingway, Herman Hesse, Butch Cassidy, Beyaz Rus General Roman Ungern von Sternberg ve Enver Paşa. Bu tanışıklık onun olmadık durumlardan kolayca sıyrılmasına vesile olur, mesela bir keresinde Türkiye-Ermenistan sınırında kurşuna dizilmekten son anda Stalin’den gelen bir telefon sayesinde kurtulabilmiştir.

Corto'nun başucu kitabı yazar Thomas More'un Ütopya’dır. Ancak onu okumayı asla bitirememiştir. Corto ayrıca London, Lugones, Stevenson, Melville ve Conrad gibi yazarların kitaplarını da okur ve atıfta bulunur.

Corto Maltese öyküleri tarihi serüven öykülerinden esrarengiz okült rüya sekanslarına akar. O Kızıl Baron vurulduğunda yanındadır, Jivarolara Güney Amerika’da yardım etmektedir ve Venedik’te faşitlerden kaçmaktadır, kimi zamanda farkında olmadan Merlin ve Oberona İngiltere’yi korumada yardım etmektedir ve ardından Kayıp Kıta Muyu’yu ziyaret etmektedir.

Kronolojik olarak, ilk Corto Maltese serüveni olan La giovinezza (Erken Yıllar), Rus-Japon Savaşı’nda geçmektedir. Diğer albümlerinde I. Dünya Savaşı’nı birkaç değişik cephede yaşar, Ekim Devrimi’nden sonra patlak veren Rus İç Savaşı’na katılır, Faşist İtalya'nın ilk dönemlerinde gezinir. Pratt’ın ayrı bir serisinde, Gli Scorpioni del Deserto (Çöl Akrepleri) İspanyol İç Savaşı esnasında kaybolduğu tasvir edilir. Corto, kurgu karakterlerde karşılaşılan olağan yazgıdan olmak üzere "gerçekle köşe kapmaca" oynar. Arada yaratıcılarından rolde çaldıkları olur, Corto’nun ortadan kaybolması bir zihin sürçmesidir.

Kronoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Burada on iki adet Corto Maltese romanının kronolojik sıralaması bulunmaktadır. Orijinal başlıkları ilk olarak Fransızca veya İtalyanca verilmiş olup, İngilizce ve Türkçesi takip etmektedir. Tüm albümlerin Türkçede yayımlanmamış olduklarına dikkat ediniz, bazı albümlerin orijinal isimlerle uyumlu olmadığı görülebilecektir. Fransızca basımlar Casterman, Italyanca basımlar Edizioni Lizard, Türkçe basımlar Dost Kitabevi tarafından yayımlanmıştır.

  • 1905 (Fransızca) La Jeunesse (siyah beyaz 1981, renkli1985); İtalyanca La giovinezza adıyla (renkli 1983); İngilizce adı The Early Years (Türkçe basımı yapılmamıştır).
  • 1913-1915 (Fransızca/İtalyanca) Una ballata del mare salato/La ballade de la mer salée (siyah beyaz 1967-1969; renkli 1991); İngilizce The Ballad of the Salt Sea ve Türkçe Bir Tuz Denizi Şarkısı [1]
  • 1916-1917 (Fransızca) Sous le signe du Capricorne; Türkçesi Oğlak Burcu Altında'[2]
  • 1917 (Fransızca) Corto toujours un peu plus loin (siyah beyaz 1970-1971); Türkçede Corto Git Gidebildiğin Kadar[3]
  • 1917-1918 (Fransızca) Les Celtiques (siyah beyaz 1971-1972); İngilizce The Celts, Türkçesi Keltler[4]
  • 1918 (Fransızca) Les Éthiopiques (siyah beyaz 1972-1973); İngilizcesi Corto Maltese in Africa, Türkçesi Etiyopyalılar [5]
  • 1918-1920 Corte sconta detta Arcana (siyah beyaz 1974-1975), daha çok Fransızca ismiyle tanınır Corto Maltese en Sibérie; İngilizce Corto Maltese in Siberia, Türkçede Corto Maltese Sibiryada[6]
  • 1921 (İtalyanca) Favola di Venezia - Sirat Al-Bunduqiyyah (siyah beyaz 1977; colour 1984), Fransızcada Fable de Venise, İngilizcede Fable of Venice, Türkçede Venedik Masalı[7]
  • 1921-1922 (Fransızca/İtalyanca) La maison dorée de Samarkand/La Casa Dorata di Samarcanda (her iki dilde de eş zamanlı olarak, siyah beyaz 1980, renkli 1992); İngilizcede The Golden House of Samarkand, Türkçede Semerkant'taki Altın Yaldızlı Ev[8]
  • 1923 Tango... y todo a media luz (İtalyanca, siyah beyaz 1985; diğer diller ve Türkçede Tango[9]
  • 1924 (İtalyanca) Le helvetiche - Rosa alchemica (renkli 1987; ayrıca La rosa alchemica adıyla da); Fransızcada Les hélvétiques, İnglizcede The Secret Rose (Türkçe basımı yapılmamıştır)
  • 1925 Mu (İtalyanca, ilk kısım 1988–1989, ikinci kısım 1988-1989). Fransızcada (siyah beyaz ve renkli,1992). İngilizce baskısı yapılmayan albüm Türkçede Kayıp Kıta Mu[10]

Uyarlamalar[değiştir | kaynağı değiştir]

1975–1977 arasında, Secondo Bignardi yarı animasyon Corto Maltese öykülerini italyan RAI televizyonu Supergulp, fumetti in TV! programı için hazırlamıştır.[1]

2002 yılında Fransızca animasyon filmi olarak, Corto Maltese: La Cour secrète des Arcanes ismiyle orijinal roman Corto Maltese Sibiryada dan uyarlama hazırlanmıştır. Ayrıca 2002'de, Fransız Canal + televizyonu Bir Tuz Denizi Şarkısı , Oğlak burcu altında, Semerkant'taki Altın Yaldızlı Ev ve Keltler orijinal eserlerinden uyarlamalar sipariş etmiştir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Fondazione Franco Fossati. "Corto Maltese" (İtalyanca). http://www.lfb.it/fff/fumetto/pers/c/cortomaltese.htm. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]