Cortina d'Ampezzo

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Comune di Cortina d'Ampezzo
Cortina Corso Italia 1.JPG
Ülke  İtalya
Bölge Veneto
İl Belluno ili (BL)
Belediye Başkanı Andrea Franceschi
Rakım 1224 m
Alan 254.51 km²
Nüfus
 - Toplam (31.7.2010)
 - Yoğunluk 24.2/km²
Zaman dilimi CET, UTC+1
Koordinatlar 46°32′0″N, 12°08′0″E
Yerlisi Ampezzani
Alan kodu 0436
Posta kodu 32043
Semtleri Acquabona (Agabòna), Alverà, Bigontina (Begontina), Cadelverzo (Cadelvèrzo), Cademai, Cadin (Ciadìn), Campo (Ciànpo), Chiamulera (Ciamulèra), Chiave (Ciàe), Cianderìes, Coiana (Cojana), Col, Cortina, Crìgnes, Doneà, Fiames (Fiàmes), Fraìna, Gilardon (Jilardòn), Gnòche o Gràa, Guargné, Lacedel (Lazedèl), Manaigo, Majon, Melères, Mortisa (Mortìja), Pecol (Pecòl), Pezié, Pian da Lago, Pocol (Pocòl), Rònco, Salieto, Socol, Staulin (Staulìn), Val, Verocai, Vera (Vèra), Zuel (Zuèl)
Şehrin Azizi San Filippo ve San Giacomo
 - Özel gün 3 Mayıs
Italy Regions 220px (including Pelagie Islands).png
Red pog.svg

İtalya haritasında konumu
Web-sitesi: http://www.comunecortinadampezzo.it

Cortina d'Ampezzo (Almanca:Hayden) İtalya'nın Veneto bölgesinin Belluno ilinin 6.075 nüfuslu bir belediyesidir. Alp Dağları'nın güneyinde bulunan Dolomitler bölgesinin ortasında bir Alpler vadisinda konumlanmıştır. Çok sayıda ve değişik ski-pistleri, dağlık manzaraları, konaklama tesisleri, alışveriş dükkanları ve "apreski" yaşanımı ile çok popüler bir kış-tatili beldesidir. İkinci Dünya Savaşı nedeniyle tasarlanan 1944 Olimpiyat Oyunlarına konutluk edememiştir ama 1956 Kış Olimpiyat Oyunları'na konutluk yapmıştır. Ayrıca birçok kış sporu dünya kupası etkinliklerine sahne olmuştur.

Cortina d'Ampezzo birçok sinema filmine arka plan ve mizansen sağlamıştır. Örneğin 1963de yapımlanan Pembe Panter filmi; 1981de yapımlanan James Bond filmi Yalnız Senin Gözlerin İçin ve 1993 yapımı Cliffhanger filmi için birçok arka planı bu belde sağlamışdır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Orta Çağlarda bu Alplerdeki vadi bölgesi Aquileia Piskoposu idaresinde ve sonra da Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu idaresinde idi. 1430da Venedik Cumhuriyeti beldeyi eline geçirdi ise de 1508de tekrar Avusturya Krallığı'na bağlandı. 1511de Ampezzo vadisindeki halk Avusturya İmparatoru Maximilyan'a bağlılık yemini ettiler. Belde ve civarı 1920ye kadar Avusturya idaresinde kaldı. Fakat bu bölgede özel olarak konuşulan bir Romans asıllı "Ladin" dili dolayısıyla bu uzun dönemde bu vadiler Almanca konuşulan bölge olmadı. Ampezzo vadisi 18. yy. sonlarında turist çeken bir bölge olmaya başladı ve Avrupa'nın elit turistleri için bir kış ve dağcılık sporları merkezi oldu.

1915de İtalya mütteffikler yanında savaşa girdiğinde, seferberlikle askere alınan Ampezzo gençleri Avusturya ordusunda Ruslara karşı savaşmaktaydılar. 1917de İtalya bir müddet beldeyi ve vadiyi ele geçirdiyse de; sonradan Avusturyalılarca geri alındı. Savaştan sonra Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun dağılmasıyla bu vadi İtalya idaresine verildi.

İtalya idaresinde Ampezzo vadisinde bulunan 6 değişik köyden oluşan yerel idare birleştirildi. Vadi merkezinde bulunan Ampezzo köyüne atfen "Cortina d'Ampezzo (Ampezzo Nezarlığı)" ismi ile yeni bir "komün" kuruldu.

20. yy başlarında ve savaştan sonraki dönemde Cortina d'Ampezzo yukarı-sınıf İtalyan turistleri çeken bir kış tatili merkezi oldu. 1944 Kış Olimpiyat Oyunları Cortina d'Ampezzo'da yapılması kararlaştırılmıştı ama savaş dolayısıyla bu oyunlar iptal edildi.

1956da Kış Olimpiyat Oyunları Cortina d'Ampezzo'da başarılı bir şekilde yapıldı. Bu olimpiyat oyunlarına hazırlanma dolayısıyla Cortina d'Ampezzo'ya yapılan önemli enfrastruktur yatırımları beldede kış turizmi endüstrisinin gelişmesi için sağlam bir temel oluşturdu. Bu tarihten sonra belde dünyaca tanınmış bir kış sporu beldesi oldu ve özellikle Avrupa'dan kitle turizm çekmeye başladı.

Demografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Cortina d'Ampozzo beldesinin nüfusu (31.7.2010 itibariyle) 6.075 kişidir ve nüfus yoğunluğu 24,02 kişi/km² dir. Beldenin nüfusunun 19. ve 20. yy.da gelişmesi şu gösterimde görülebilir:

Kişi

Coğrafi konumu ve iklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Cortina d'Ampezzo Dolomitlerin ortasında "Valle del Boite" vadisinin en üst kısımında konumlanmıştır. Güneyinde Cadore beldesi, kuzeyinde "Val Pusteria" vadisi; doğusunda "Val d'Ansei" vadisi ve batısında Agordo beldesi bulunur. Yakında bulunan Dolomitler zirvelerinden en tanınmışları batıda "Tofane", kuzeyde "Pomagagnon", kuzeydoğuda "Cristallo", doğuda "Faloria" ve "Sorapoiss" ve güneyde "Becco di Mezzodì", "Croda da Lago" ve "Cinque Torri"dir. Beldenin merkezinin rakımı 1.224m olmakla beraber beldenin hemen arkasında bulunan "Tofana di Mezzo" zirvesi rakımı 3.224m.dir. Belde civarında çok hızla akan dereler şeklinde birçok akarsu bulunur. İlkbahar sonu yaza doğru sel sularıyla beslenen birçok göl de ( örneğin "Ghedina", "Pianozes", "d'Ajal") vardır.

Cortina d'Ampezzo'nun iklimi tipik Alpler iklimidir. Yazlar uzun geçmekte ve kışlar ise değişken olarak soğuk, karlı, buzlu ve hatta bazan mutedil geçmektedir. Genellikle Aralık sonundan Ocak ortasına kadar İtalya'da gözümlenen en düşük ısılar bu belde civarındaki Belluno ili ile Bolzano ili arasından bulunan yüksek arazilerde kaydedilmektedir. Genellikle beldedeki kış mevsimi yağışlı, soğuk ve çok rüzgarlı olarak geçmektedir.

Ekonomisi[değiştir | kaynağı değiştir]

1950lerde kitle turizminin gelişmesine kadar Cortina d'Ampezzo birbirleriyle bağlantısı az birkaç semt ve köyden oluşmaktaydı; günümüzde bunlar birbirleriyle bağlanmıştır. Beldenin merkezi yüksek gelirli turistlere hitap eden (Bulgari, Benetton, Gucci, Geox gibi) lüks giyim alışveriş "outlet"leri; eski antik eşya ve eski kitap satıcıları; güzel sanatlar ve el sanatları galerileri ve elişi sanatkarlarının mamüllerini satan dükkanlarla dolmuştur. Ayrıca şehir merkezinde çok özel dağcılık ve kış sporları malzameleri satan dükkanlar da bulunmaktadır. Bunlar yanında İtalya'da (1893de) ilk kurulan kooperatiflerden biri olan "La Cooperativa di Cortina"'nın üç katlı alışveriş merkezi de vardır.

Fakat Cortina d'Ampezzo en önemli ekonomi enfrastürktür kis tatilleri ve kış sporlari için hazırlanmış turistik tesislerdir. 34 değişik ski-pistine kayakçı taşıyan tesisler (bunlardan 8ı büyük gondollü ve 4u üstü açık koltuk şeklinde taşıyıcısı olan küçük teleferik hattı ve 22si tek kayakçı taşıyan "ski-lift") bulunmaktadır. Ayrıca Cortina, etrafında bulunan Dolamitlerdeki diğer kayak merkezleri ile birlikte "Dolomitler Süperski" bölgesi oluşturmakta ve bu bölge dünyanın en büyük kayak yapma arazisini oluşturmaktadır.[1]

Tümünün yaklaşık 58km uzunlukta olduğu bildirilen kayak pistlerinin sayısı şu anda yaklaşık 80 tanedir. Sınıflandırmaya göre bunların 2si "yeşil - yeni kayak öğrencileri için"; 39 u "mavi - aşağı derecede zorlukdan orta dereceden hemen altındaki zorluga kadar"; 30' "kırmızı - orta zorlukta ve yüksekten zorluktan hemen daha az zor" ve 7si "siyah yani yüksek zor veya çok yüksek zor" olarak nitelendirilmiştir. Bu pistlerin başlangıç noktalarında ve "teleferik" ve "ski-lift"lerin en yüksek mevkilerinde kayakçıları ağırlamak için "sığınak" adı taşıyan büyük kafeler ve restoranlar bulunmaktadır.

Son zamanlarda popüler olmaya başlayan "snowboarding" için de Faloria semtinde Franchetti kanyonu ağzında sırf bu spor için büyük özel bir spor merkezi tesisi açılmıştır.

Başta 1903de kurulan "Scı Club Cortina" adlı klüp ve benzeri kayak kayma öğretim merkezleri dolayısıyla da Cortina d'Ampezzo bir kayak öğrenme merkezi olarak isim yapmıştır.

Cortina d'Ampezzo'da kış sporları yapmaya gelen turistleri ağırlamak için çok sayıda Alpin tipte otel ve pansiyon bulunmaktadır. Ayrıca özellikle "apreski" eğlence için, (kafe, bar, restoran, disco vb) Cortina d'Ampezzo yüksek kaliteli ve seviyeli bir turist merkezi olarak bilinmektedir.

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Cortina d'Ampezzo panoraması
Tofana zirvesi panoraması

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Cortina d'Ampezzo ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.