Coğrafi kuzey

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Coğrafi kuzey, kuzey kutbunda tam 90 derece kuzey noktasıdır. Dünyanın küre biçiminde olması dolayısıyla sürekli kuzeye gidilirse bir noktada daha fazla kuzeye gidilemeyecek, dünyanın en tepesi olarak adlandırılabilecek bir nokta bulunması gerekir. Böyle bir noktanın bulunması gerekliliği fikri ilk defa Mısırlılar tarafından altıbin yıl önce ortaya atılmış ve ilk defa Shen Kuo adlı bir Çinli tarafından yazıyla belirtilmiştir.

Kolaylık olması açısından coğrafi kuzey, Kutup Yıldızının gösterdiği doğrultuda kabul edilir. Böylelikle kuzey kutbunda, Kutup Yıldızı gökkubbenin tam tepesinde ufukla doksan derece açı yapacak şekilde durmaktadır. Ancak dünya ekseninin 25000 yılda tamamladığı yalpalamasından ötürü bu yaklaşım tam olarak doğru sayılmaz. 2002'de kutup yıldızı, en yüksek kesinlikle coğrafi kuzeyi gösteren yıldızdı fakat 4000 yıl önce en yüksek kesinlikle kuzeyi gösteren yıldız Thuban adlı gökyüzünde +64° 22' açıklıkla yıldızdı. Bu da demektir ki 4000 yılda yerin ekseni 25° 38' kayma göstermiştir. MS 20346 yılında Thuban tekrar 88° 43' açıklıkla yeni kutup yıldızı olacaktır.

Günümüzde coğrafi kuzey GPS sayesinde yüksek kesinlikle belirlenebilmektedir.