Cezzar Ahmet Paşa

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Cezzar Ahmed Paşa
Pacha2.jpg
Cezzar Ahmet Paşa, Akkâ'da bir mahkemede
Takma adı Cezzar
Doğum 1708 Bosna
Ölüm 1804 Akka (96 yaşında)
Bağlılığı Osmanlı Devleti
Hizmet dalı Askeriye, Yöneticilik
Hizmet yılları 1750-1804
Rütbesi Beylerbeyi, Komutan
El Cezzar Camisi'nin girişi, Akkâ, İsrail

Cezzar Ahmet Paşa, (d. 1708?, Bosna - ö. 23 Nisan 1804, Akka). Napoléon Bonaparte'a karşı Akkâ Kalesi'ni savunmasıyla ünlü Osmanlı veziridir. Sayda bölgesindeki çatışmaları yatıştırarak, çeyrek yüzyılı aşkın süre tam bir egemenlik kurmuştur.

Hayatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Aslen Bosna'lidir.[1] Gençliğinde İstanbul'a giderek Hekimoğlu Ali Paşa'nın hizmetinde bulundu. 1756'da onunla birlikte Mısır'a gitti. Hekimoglu Ali Pasa Misir'dan ayrildiktan sonra Misir'da kaldi ve 1758'de Kahire seyhulbeledi Bulutkapan Ali Bey'in adamlarinda Buhayre kasifi Abdullah Bey'ın hizmetine girdi.[2]

Cidde yöresinde isyan yapan Bedevilere karşı yapıla savaşlarına katıldı. Abdullah Bey'in isyanci bedeviler tarafindam katlinde onun yerine Buheyere kasifligine getirildi. Abdullah Efemndi'yi olduren isyanci bedevileri aldigi sert tedbirlerle bastirmakta iken misilleme olarak 70 kadar bedeviyi öldürdü. Bu nedenle kendisine Arapçada "deve kasabı" anlamına gelen Cezzar lakabı takıldı.[2] Fakat diger bir aciklamaya gore bu adi otoritesini guclendirmek icin kendi kendine koyup bunu benimsedigi bildirilmistir.[1]

Bulutkapan Ali Bey bu isyani bastirmadaki cesaretini beğenip beyler arasına dahil eyledi. 1768'de Cezzar Ahmet kölemen Memlüklüler arasindaki entrikalara karisti. Bu sirada hizmetinde bulunduğu Salih Bey'i öldürmekle görevlendirildi. Bulutkapan Ali Bey'den korkarak Kahire'de barınamayacagını anladi ve Cezayirli kıyafetiyle Anadolu'ya kaçtı. Bir ara gizlice Mısır'dan Buheyre'ye döndu ve Hunadî aşiretinden kız alip kendini Bulutkapan Ali Bey'in gazabından korumaya çalıştı. Fakat Bulutkapan Ali Bey baskisi karşısında Suriye'ye kaçti. Orada yerel aşiretlerden Sibaboğullarına sığındi. Daha sonra Beyrut ve Sayda hâkimi Emir Mansur'un ve ardından da Şam muhafızı Osman Paşa'nın hizmetinde bulundu. Akka'ya yerleşti ve o yörede, Zahir Ömer tarafından başlatılan büyük ayaklanmanın bastırılmasında büyük başarı gösterdi.

1772'de mîr-i mîran olup sahil muhafızı oldu. Rus Donanmasına karşı ve Zahir Ömer'e karsi Beyrut'u savunmakla görevlendirildi. Bu görevi yapmakta iken Beyrut'ta egemen bir ayan olma çabaları yaptı. Fakat bu çalışmaları başarısız kaldı. Bu başarısızlık nedeni ile 1773'de Beyrut'u terk etmek zorunda kaldı. Akka civarında bulunan Zahir Ömer'e sığındı. Fakat bulduğu ilk fırsatta Şam'a kaçti.

1775'te Akkâ muhafızlığına, kısa bir süre sonra da vezirlik verilerek Sayda beylerbeyliğine getirildi. Lübnan, Ürdün ve Filistin'deki karışıklıkları yatıştırdı. Bu başarıları nedeniyle Şam Beylerbeyliği'ne atandı. Napoléon Bonaparte komutasındaki Fransız ordusu1798'de Mısırişgale başlayınca, Osmanlı Devleti Cezzar Ahmed Paşa'dan bölgede yığınak yapmasını istedi. Bu arada Bonaparte, El-Ariş, Gazze ve Yafa'yı işgal etmiş, Mart 1799'da Akkâ önüne gelmişti. Ancak, iki aydan fazla süren kuşatma, Osmanlı donanması ve Nizam-ı Cedid ordusundan destek gören Cezzar Ahmet Paşa'nın güçlü savunması karşısında başarısızlıkla sonuçlandı. Napoléon, 21 Mayıs 1799'da Akkâ'dan çekilmek zorunda kaldı.

Cezzar Ahmed Paşa’nın karşısında ilk yenilgisini yaşayan Napolyon: "Akka’da durdurulmasaydım, bütün Doğu’yu ele geçirebilirdim!.." sözünü söylemiştir. Cezzar Ahmed Paşa ise 1804'te ölümüne değin Akkâ Beylerbeyliği görevini yütütmüştür.


Sicill-i Osmani'de Cezzar Ahmet Pasa soyle degerlendirmistir:[2]

Gayet kan dökücü, gaddar, mütecessis ve dikkatliydi.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Yayın Kurulu Ahmet Paşa (Cezzar), (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 s.142-143 ISBN 975-08-0072-9
  2. ^ a b c Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.I s.277 [1]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.I s.277 [2]
  • Yayın Kurulu Ahmet Paşa (Cezzar), (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 s.142-143 ISBN 975-08-0072-9