Cüce galaksi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
NGC 1569 cüce gökadası

Cüce gökada birkaç milyar yıldız içeren küçük gökadalara verilen addır. Geniş eliptik ve sarmal gökadaların ününe karşılık evrendeki gökadaların çoğunun cüce gökadalar oldukları görülmektedir. Bu mini gökadalar Samanyolu Gökadası’nın % 1’i kadar olup yalnızca birkaç milyar yıldız içerirler. Genellikle 10 milyar[1] civarı yıldız içeren cüce gökadalar 200-400 milyar yıldız içeren Samanyolu Gökadası’na kıyasla çok küçük kaldıkları için kendilerine bu ad verilmiştir. Kısa zaman önce yalnızca 100 parsek genişliğindeki “aşırı yoğun gökada”lar keşfedilmiştir. [2]

Cüce gökadalar genellikle kütleçekim kuvveti büyük olan Samanyolu, Andromeda gibi büyük gökadaların uyduları olurlar. Gökadamız Samanyolu’nun da uydusu olan cüce gökadalar vardır; bugüne kadar Samanyolu’nun uydusu olan 12 cüce gökada saptanmıştır. Bunlardan en büyüğü 6 kiloparsek yarıçapındaki Büyük Macellan Bulutu’dur. Daha küçük ikisi ise yaklaşık 600 parsek yarıçaplı Carène ve Leo II adlı cüce gökadalardır. Samanyolu Gökadası’nın keşfedilmeyi bekleyen 300-500 “uydu gökada”sı daha olduğu tahmin edilmektedir. [3] Yerel Grubumuzun diğer büyük gökadası olan Andromeda’nın da aynı şekilde uyduları vardır.

Oluşması[değiştir | kaynağı değiştir]

Gününüzdeki genel kabule göre büyük galaksiler için olduğu gibi cüce galaksilerin oluşmasında da karanlık maddenin katılımı vardır. Kısa zaman önce keşfedilen iki cüce gökadanın her birinin kütlesinin 10 milyon güneş kütlesi kadar olduğunun saptanması gökadaların büyük kısmının karanlık maddeden oluştuğu varsayımını desteklemektedir. Galaxy Evolution Explorer adlı morötesi uydu uzay teleskobu metal içeren gazların dışında da yeni cüce gökadaların oluşabildiğini saptamıştır. (Bu cüce gökadalar Leo Takımyıldızındaki iki dev gökadanın civarındaki Leo Ring adlı hidrojen ve helyum bulutunda yer almaktadırlar.)

Cüce gökadaların yaygın türleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Bazı cüce gökadalar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Aquarius Cücesi
  • Canis Major Cüce Gökadası
  • I Zwicky 18
  • IC 10 Düzensiz Gökadası
  • Büyük Macellan Bulutu
  • NGC 1569
  • NGC 1705
  • Pegasus Düzensiz Cüce Gökadası
  • Phoenix Cücesi
  • Sagittarius Eliptik Cüce Gökadası
  • Sagittarius Düzensiz Cüce Gökadası
  • Sculptor Cüce Gökadası
  • Sculptor Düzensiz Cüce Gökadası
  • Sextans A
  • Sextans Cücesi
  • Küçük Macellan Bulutu
  • Tucana Cücesi
  • Küçükayı Takımyıldızı Cücesi
  • Willman 1
  • Carina Cücesi
  • Draco Cücesi
  • Fornax Cücesi
  • Leo II Cüce Gökadası

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Referanslar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ [|a European Southern Observatory] (2000-05-03). "Unveiling the Secret of a Virgo Dwarf Galaxy". http://www.eso.org/outreach/press-rel/pr-2000/pr-12-00.html. Erişim tarihi: 2010-01-12. 
  2. ^ Phillipps, S.; Drinkwater, M. J.; Gregg, M. D.; Jones, J. B. (2001). "Ultracompact Dwarf Galaxies in the Fornax Cluster". The Astrophysical Journal 560 (1): 201–206. doi:10.1086/322517.
  3. ^ Groshong, Kimm (2006-04-24). "Strange satellite galaxies revealed around Milky Way". NewScientist.Retrieved on 2007-01-10.
  4. ^ J. M. Schombert, R. A. Pildis, J. A. Eder, A. Oelmer, Jr. (1995). "Dwarf Spirals". Astronomical Journal 110: 2067–2074. Bibcode 1995AJ....110.2067S. doi:10.1086/117669.