Bursa

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Bursa (merkez) sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 40°09′00″K 29°01′15″D / 40.15°K 29.02083°D / 40.15; 29.02083

Bursa
—  İl & Büyükşehir  —
Sol üstte:Şehir merkezi, Sağ üstte:Zafer Plaza AVM, Sol ortada:İrgandi Köprüsü, Ortada:Gazi Mustafa Kemal heykeli, Sağ ortada:Bursa Saat Kulesi, Sol altta :Bursa Botanik Parkı, Sağ altta:Şehir merkezi
Sol üstte:Şehir merkezi, Sağ üstte:Zafer Plaza AVM, Sol ortada:İrgandi Köprüsü, Ortada:Gazi Mustafa Kemal heykeli, Sağ ortada:Bursa Saat Kulesi, Sol altta :Bursa Botanik Parkı, Sağ altta:Şehir merkezi
Bursa
Arma
Bursa'nın Türkiye'deki konumu
Bursa'nın Türkiye'deki konumu
Ülke Türkiye
Bölge Marmara Bölgesi
İdari birimler 17 ilçe
Yönetim
 - Belediye Başkanı Recep Altepe (AK Parti)
 - Vali Münir Karaloğlu
Yüz ölçümü
 - Toplam 10,882 km2 (4,2 mi2)
Rakım 155 m (509 ft)
Nüfus (2013)
 - Toplam 2,740,970
 - Yoğunluk 252/km² (652,7/sq mi)
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAZD (+3)
Alan kodu (+90) 224
Plaka kodu 16
İnternet sitesi: www.bursa.bel.tr
Bursa ve Cumalıkızık: Osmanlı İmparatorluğu'nun Doğuşu*
UNESCO Dünya Miras Listesi
Ülke  Türkiye
Tür Kültür
Kriter i, ii, iii, iv, vi
Referans 1452
Bölge** Avrupa ve Kuzey Amerika
Tescil bilgisi
Tescil 2014  (38. Oturum)
* Dünya Mirası resmi listesi.
** UNESCO resmi sınıflandırması.

Bursa, Türkiye'nin bir ili ve en kalabalık dördüncü şehri. 2013 itibarıyla 2.740.970 nüfusa sahiptir. Marmara Bölgesinin Güney Marmara bölümünde, 40° batı boylam ve 29° kuzey enlem daireleri arasında yer alır. Eski adı Hüdavendigâr'dır. Kuzeyinde Marmara Denizi ve Yalova, kuzeydoğuda Kocaeli ve Sakarya, doğuda Bilecik, güneyde Kütahya ve batıda Balıkesir illeri ile çevrilidir.

Ekonomik açıdan Türkiye'nin gelişmiş kentlerinden biri olan Bursa doğal ve tarihsel zenginlikleriyle de önem taşır. Bursa'da en çok Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluş dönemine ait tarihî eserlerin bulunmasının sebebi ise, Bursa'nın Osmanlı Devleti'nin ilk başkenti olmasıdır. Bursa alışveriş merkezleri, parkları, müzeleri ve çarşısıyla bölgede öne çıkar. Ayrıca Bursa Marmara bölgesinin İstanbul'dan sonra gelen ikinci büyük şehridir. Türkiye'nin en önemli sanayi kentlerindendir. Şehir İstanbul'dan sonra en büyük ikinci ihracatı gerçekleştirmektedir. Şehrin futbol takımı Bursaspor 2009-10 sezonunda Süper Lig şampiyonudur.

Bursa, sanayi istatistiklerine göre Türkiye'nin en büyük sanayi kenti ve otomotiv üretim merkezidir. CNN International tarafından Türkiye'nin Detroit'i yakıştırması yapılmıştır. Tofaş, Fiat, Renault, Peugeot, Karsan Otomotiv, binek otomobil ve ticari araçlar ile Cobra Güleryüz otobüs fabrikaları Bursa'da bulunmaktadır. Bursa'nın otomotiv sanayinin Türkiye'de merkezi olmasından dolayı kurulan Bursa Otomobil Müzesi yine bu şehirde bulunmaktadır.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Bursa'nın Tophane semtinden görünümü (1880-1893 yılları)
Muradiye'nin görünümü (1880-1893 yılları)
Bursa'nın ve Sultan Bayezid I Camiinin görünümü (1880-1893 yılları)
Bursa, 1890

Bursa'da şimdilik bilinen en eski arkeolojik kalıntılar Yenişehir yakınlarındaki Menteşe Höyüğü ve Orhangazi yakınlarındaki Ilıpınar'dan bilinmektedir. Bu arkeolojik buluntu yerlerinin en eski tabakaları yaklaşık 7 bin yıllıktır. Bu tabakalardaki kültür, çanak çömleğin gelişmiş olarak ortaya çıktığı, mimarinin dörtgen planlı, bol miktarda ahşap destekli kerpiç kullanılarak inşaa edilmiş yapılardan oluştuğu tabakalardır. Bursa'da David French, Mehmet Özdoğan ve Jacop Roodenberg'in arkeoloji ile ilgili çalışmaları tarih öncesiyle ilgili pek çok yeni bilgi ortaya koymuştur.

Bursa ve civarında MÖ 4000'li yıllardan itibaren çeşitli yerleşimlerin olduğu saptanmıştır; fakat yöreye ait kesin bilgiler MÖ 700'lere dayanmaktadır. Homeros, bölgeden Mysia olarak söz etmektedir. Günümüzde Bursa yöresinde Mysia yerleşmelerini anımsatan iki köy bulunmaktadır: Misi(Gümüştepe) ve Misebolu.

Tarihi coğrafyada bölgeye Frigya da denilmektedir. MÖ 700'lerde İskitler'den kaçan Kimmerlerin Frigya devletini yıktıkları bilinmektedir.

Bursa adı, bu şehri kuran Bitinya Kralı Prusias'dan gelmektedir. MÖ 7. yy'da bu bölgeye göç eden Bityn'ler(Bitinler) buraya Bitinya adını verirler.

MÖ 185'te, Kartaca'nın yetiştirdiği büyük generallerden Hannibal'ın Kral I. Prusias'a, Prusias ve Olympus kentinin kurulmasını örgütlediği bilinmektedir. Prusias adı zamanla Prusa, sonra da Bursa'ya dönüşmüştür. MÖ 74'te Roma İmparatorluğu’nun egemenliğine geçen Bitinya, Roma'dan gönderilen Proconsul(Eyalet Valisi)'lerce yönetilen bir Asya Eyaleti haline gelmiştir. Bursa, MS 385-1326 yılları arasında ise Bizans dönemini yaşamıştır.

MS 555 civarında bölgede ipek üretimine başlanmış ve doğal sıcak sulu kaplıcaların üretilmesi ile küçük bir kaplıca kenti kurulmuştur.

Bursa, 1204-1261 yılları arasında İznik'e bağlıdır, genelde kale içinde kalmış, fazla büyüyememiştir.

Osmanlı dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Anadolu Selçuklu Devleti'nin zayıflayıp dağılmaya başlamasıyla kurulan Anadolu Beylikleri içinde zamanla gelişen Osmanlı Beyliği, çevredeki tekfurların arazilerini de alarak güçlenmiştir. Bursa, 1307 yılında Osman Bey tarafından kuşatılmış, uzun süren kuşatmadan sonra 6 Nisan 1326'da Osman Bey'in oğlu Orhan Bey tarafından alınmıştır. 1335 yılında başkent Bursa'ya taşınmış ve kentte büyük imar hareketleri yaşanmıştır.

Osmanlılar Bursa'yı aldıklarında kent sadece hisar içinden ibaretken Orhan Gazi şehri hisarın dışına çıkararak Orhan Gazi Külliyesini kurdurtmuştur. Surlar dışında mevcut yerleşmeye yakın, hakim noktalarda cami, hamam, imarethane, darüşşifa, medrese gibi kamu yapıları inşa edilerek bu külliyelerin çevrelerinde konut alanları yaratılmış ve böylece bir yerleşme geleneği başlamıştır. Başkent, 1363 yılında (I. Murad Hüdavendigâr döneminde) Edirne'ye taşınmıştır. Fatih Sultan Mehmed'in İstanbul'u fethetmesinden sonra ise Bursa'nın faal rolü son bulmuş ve yönetim merkezi niteliğini kaybetmiştir.

Tanzimat sonrası dönemde Hüdavendigar Vilayeti merkezliği yapan Bursa'ya 1900'lü yılların başında Biga (merkezi Çanakkale), Bilecik, Kütahya, Karesi (Balıkesir), Karahisar (Afyon) sancakları bağlı bulunmaktaydı.

Milli mücadele dönemlerinde çeşitli ayaklanmaların yaşandığı Bursa, 8 Temmuz 1920 de Yunanlarca işgal edilmiş; Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nden savaşından sonra 11 Eylül 1922'de Türk birliklerince geri alınmıştır.

Cumhuriyet dönemi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bursa, 1987 yılında çıkarılan 3391 sayılı kanun[1] ile büyükşehir unvanı kazandı. Başlangıçta üç ilçe (Nilüfer, Osmangazi ve Yıldırım) Bursa Büyükşehir Belediyesi'nin sınırlarına dahil edildi. 2004 yılında çıkarılan 5216 sayılı kanun ile büyükşehir belediyesinin sınırları valilik binası merkez kabul edilerek yarıçapı 30 kilometre olan dairenin sınırlarına genişletildi.[2] Bu sınırlar içinde kalan 7 ilçe, büyükşehir ilçe belediyeleri hâline geldi.[2] 2012 yılında çıkarılan 6360 sayılı kanun ile 2014 Türkiye yerel seçimlerinin ardından büyükşehir belediyesinin sınırları il mülki sınırları oldu.[3]

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Genelde ılıman bir iklime sahiptir. Ancak, iklim bölgelere göre de değişiklik göstermektedir. Kuzeyde Marmara Denizinin yumuşak ve ılık iklimine karşılık güneyde Uludağ'ın sert iklimi ile karşılaşılmaktadır.

İlin en sıcak ayları Temmuz - Eylül, en soğuk ayları ise Şubat - Mart'tır. 52 yıllık gözlem süresi itibarı ile yıllık ortalama yağış miktarı 70,6 cm.dir. İlde ortalama nispi nem % 69 civarındadır.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

2007 yılı nüfus sayımı resmi kesin sonuçlarına göre Türkiye'nin 4. büyük kentidir. (Bkz: TABLO 4) Bursa; otomotiv, tekstil, makine, gıda sanayi sektörlerinde söz sahibidir. Tarihte ilk havlu üretiminin Bursa'da gerçekleştiği söylenir. Halen de havlu üretimi ve ihracatı gerçekleştirilir. İpek üretimi ve bıçakçılık Bursa'nın eskiden dünyaca tanınmasını sağlamasına rağmen şu anda bitme noktasına gelmiştir.

1961 yılında kurulan Türkiye'nin ilk organize sanayi bölgesi Bursa Organize Sanayi Bölgesi ile daha sonra oluşan Demirtaş Organize Sanayi Bölgesi ve özellikle İzmir ve Ankara yollarının çevresi Bursa'da sanayileşmenin yoğun olduğu yerlerdir. Kaplıcaları, Uludağ'ı, kestane şekeri, şeftalisi, havlusu ile meşhurdur.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Bursa il nüfus bilgileri
Yıl Toplam Değişim Sıra Oran Kır - Şehir Erkek - Kadın
1965[4] 755.504 7  %2.41 420.456  
  %56
%44  
 335.048 379.055  %50.2  %49.8 376.449
1970[5] 847.884 %12 Dark Green Arrow Up.svg 6  %2.38 431.222  
  %51
%49  
 416.662 423.941  %50  %50 423.943
1975[6] 961.639 %13 Dark Green Arrow Up.svg 6  %2.38 454.533  
  %47
%53  
 507.106 490.506  %51  %49 471.133
1980[7] 1.148.492 %19 Dark Green Arrow Up.svg 6  %2.57 511.582  
  %45
%55  
 636.910 579.747  %50.5  %49.5 568.745
1985[8] 1.324.015 %15 Dark Green Arrow Up.svg 6  %2.61 483.921  
  %37
%63  
 840.094 669.134  %50.5  %49.5 654.881
1990[9] 1.603.137 %21 Dark Green Arrow Up.svg 6  %2.84 445.332  
  %28
%72  
 1.157.805 810.923  %50.6  %49.4 792.214
2000[10] 2.125.140 %33 Dark Green Arrow Up.svg 5  %3.13 494.200  
  %23
%77  
 1.630.940 1.064.560  %50.1  %49.9 1.060.580
2007[11] 2.439.876 %15 Dark Green Arrow Up.svg 4  %3.46 459.877  
  %19
%81  
 1.979.999 1.218.749  %50  %50.1 1.221.127
2008[12] 2.507.963 %3 Dark Green Arrow Up.svg 4  %3.51 303.089  
  %12
%88  
 2.204.874 1.253.151  %50  %50 1.254.812
2009[13] 2.550.645 %2 Dark Green Arrow Up.svg 4  %3.52 300.671  
  %12
%88  
 2.249.974 1.273.491  %49.9  %50.1 1.277.154
2010[14] 2.605.495 %2 Dark Green Arrow Up.svg 4  %3.53 296.921  
  %11
%89  
 2.308.574 1.300.283  %49.9  %50.1 1.305.212
2011[15] 2.652.126 %2 Dark Green Arrow Up.svg 4  %3.55 292.322  
  %11
%89  
 2.359.804 1.325.715  %50  %50 1.326.411
2012[16] 2.688.171 %1 Dark Green Arrow Up.svg 4  %3.55 286.159  
  %11
%89  
 2.402.012 1.343.894  %50  %50 1.344.277
2013[17] 2.740.970 %2 Dark Green Arrow Up.svg 4  %3.58 0  
  %0
%100  
 2.740.970 1.371.914  %50.1  %49.9 1.369.056

Değişim, bir önceki nüfus sayımına göre artış veya azalış yüzdesidir. Sıra, Bursa il nüfusunun Türkiye illeri arasındaki sıralamasıdır. Oran, Bursa il nüfusunun, Türkiye nüfusuna oranıdır.

İdari yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Yüzölçümüne göre ilçeler[değiştir | kaynağı değiştir]

En büyük ilçe: Mustafakemalpaşa (1731 km2)

En küçük ilçe: Gürsu (118 km2)

Nüfusa göre ilçeler[değiştir | kaynağı değiştir]

En yoğun ilçe: Osmangazi (802.620) Türkiye'nin en büyük 3. ilçesidir.

En az nüfus: Harmancık (7.091)

(2013 yılı nüfus verilerine göre)

Eğitim[değiştir | kaynağı değiştir]

Üniversiteler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Uludağ Üniversitesi, 1975 yılında Bursa Üniversitesi adıyla kurulup 1982 yılında adı resmen Uludağ Üniversitesi olan, Bursa'nın ilk üniversitesi olma özelliğiyle birlikte Türkiye'nin önde gelen eğitim kurumlarından biridir. Merkez yerleşke olan Görükle Yerleşkesi'ne araç ile 5 dakika uzaklıktaki Görükle yerleşimi, barındırdığı çeşitli seçenekler sunan çok sayıda apart, özel yurt ve özellikle öğrenci odaklı kiralık daireler ile ideal konaklama merkezidir. Diğer yerleşkeleri İnegöl, Gemlik Suni ipek Asım Kocabıyık, Ali Osman Sönmez, Mudanya, Yenişehir İbrahim Orhan, İznik, Mustafakemalpaşa, Karacabey, Orhangazi, Orhaneli, Keles, Harmancık ve Büyükorhan'dır.
  • Bursa Teknik Üniversitesi, 2010 yılında yasal olarak kabul edilerek kurulmuştur. Şu anda Yıldırım Yerleşkesi ve Osmangazi Yerleşkesi'nde hizmet vermektedir. Doğa Bilimleri Fakültesi, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi, Denizcilik Fakültesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Orman Fakültesi, İletişim Fakültesi, Sanat ve Tasarım Fakültesi, Yabancı Diller Yüksekokulu, Sosyal Bilimler Enstitüsü ve Fen Bilimleri Enstitüsü'nden oluşan bölümler bulunmaktadır.
  • Bursa Orhangazi Üniversitesi, Bursa'nın ilk vakıf üniversitesidir. 2012-2013 eğitim-öğretim yılında öğrenci kabulüne başlamıştır. Bünyesinde İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Mühendislik Fakültesi, Mimarlık ve Tasarım Fakültesi, Yabancı Diller Yüksekokulu, Sosyal Bilimler Enstitüsü ve Fen Bilimleri Enstitüsü'nden bulunmaktadır.[18]
  • Faruk Saraç Tasarım Meslek Yüksekokulu, Fabrika-i Hümayun adlı eski ipek fabrikasında hizmet vermektedir.
  • Bahçeşehir Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Merkezi
  • İstanbul Ticaret Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Merkezi
  • Okan Üniversitesi, Bursa Sürekli Eğitim Merkezi
  • Bilgi Üniversitesi, Bursa Sürekli Eğitim Merkezi
  • Plato Meslek Yüksekokulu, Bursa Sürekli Eğitim Merkezi

İlköğretim ve ortaöğretim kurumları[değiştir | kaynağı değiştir]

Bursa sınırları dahilinde çok sayıda ilk ve orta dereceli eğitim kurumu bulunmaktadır.

Halk Eğitim Merkezleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ulaşım[değiştir | kaynağı değiştir]

Karayolu[değiştir | kaynağı değiştir]

Bursa, İstanbul ve İzmir illeri arasında bir köprü gibidir. Bu D-200 karayoludur. Bursa'da otoyol da mevcuttur.(O-33) Bursa şehir merkezinin kuzeyinde bulunur, iller arası ulaşımı kolaylaştırmak için yapılmıştır. Şehir içi ulaşım ise BURULAŞ'a aittir. Bursa'da çok sayıda halk otobüsü, minibüs, dolmuş ve taksi bulunur. Otobüsler ve Bursaray'da ücretler Bukart adı verilen manyetik kartla sağlanır. 75 dk. içinde Metro-otobüs aktarmalarında ücretlendirmede indirim olur.

Havayolu[değiştir | kaynağı değiştir]

Bursa'da hava ulaşımı Bursa Yenişehir Havaalanı aracılığıyla yapılır. Anadolu da birçok merkeze Ankara aktarmalı sefer düzenlenmektedir. Hava alanı Yenişehir ilçesinde bulunur. Hava yolunun şehrin merkezinde bulunmamasının sebebi eskiden askeri amaçla kullanılan yedek hava meydanının sivilleştirilmiş olmasıdır. Ayrıca Gemlik'ten İstanbul(Haliç)'a BURULAŞ tarafından deniz uçağı seferleri yapılmaktadır.

Dış Hatlar[değiştir | kaynağı değiştir]

İç Hatlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Deniz ulaşımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Bursa Büyükşehir Belediyesi'nin İDO'ya karşı çıkarmış olduğu BUDO Mudanya'dan İstanbul'a deniz otobüsü seferleri yapmaktadır. İDO aracılığıyla da Güzelyalı, Mudanya'dan İstanbul'a deniz otobüsü ve feribot ulaşımı yapılır. Ayrıca BURULAŞ yaz aylarında körfez seferleri düzenlemektedir.

Demir yolu[değiştir | kaynağı değiştir]

Tren[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'de demir yolu ulaşımı ilk olarak Mudanya demir yollarının satın alınmasıyla gelişse de uzun yıllar TCDD tarafından Bursa'ya demir yolu ulaşımı sağlanmamıştı. 30 Aralık 2011 tarihinde Bursa hızlı tren hattı sözleşmesi imzalandı. Proje 2015 yılına kadar gerçekleştilecek.[19]

BursaRay[değiştir | kaynağı değiştir]

Bursa'da demiryolu ulaşımını BursaRay yapar. Yapımına 1998'de başlanmıştır. Bursa'nın merkez ilçe ve semtlerini çoğu noktada doğu-batı doğrultusunda birbirine bağlar. BURULAŞ isimli Bursa Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı şirket tarafından işletilmektedir. Belirli etaplar halinde yapıldığından henüz tamamen bitirilmemiş bir projedir. 2002'de ilk olarak iki hat halinde işletmeye açıldı. Şu anda bu hatlar Emek'ten başlanan ve Arabayatağı'nda sona eren 1 no'lu hat ve Uludağ Üniversitesi'nden başlayan ve yine Arabayatağı'nda sona eren 2 no'lu hattır. Toplam uzunluğu 40 km'dir. Doğu Etabı inşaat halindedir.

Nostaljik Tramvay Hattı[değiştir | kaynağı değiştir]

Bursa Cumhuriyet Caddesinde Zafer Meydanı ile Çınarönü arasında nostaljik tramvaylar hizmet vermektedir. Hem ulaşım hem turizme katkı sağlayan 1,5 km'lik hat, 28 Mayıs 2011 günü törenle hizmete açılmıştır.[20] Nostaljik tramvayın ilgi görmesinden dolayı mevcut hatta ilave yapılmıştır. 20 Temmuz 2011 tarihinde başlayan inşaat çalışmasıyla nostaljik tramvay, Yıldırım'ın Davutkadı semtine uzatıldı. İlave hat, 5 Kasım 2011 günü törenle hizmete açılmıştır.[21] Hattın uzatılmasıyla birlikte hem nostaljik hem de normal tramvaylar hizmet vermektedir. Günde 7.000'den fazla yolcu bu hattı kullanmaktadır.[22]

T1 Tramvay Hattı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana Madde T1 Hattı (Bursa)

Ana Madde T1 Hattı (Bursa) T1 hat numaralı Heykel-Kent Meydanı tramvay hattının çalışmaları 07.08.2012 tarihinde başlamıştır. Stadyum Caddesi-Altıparmak Caddesi-Atatürk Caddesi-Heykel-İnönü Caddesi-Kıbrıs Şehitleri Caddesi-Kent Meydanı-Darmstad Caddesi güzergahında sefer yapacak olan tramvayda hat boyunca 13 İstasyonu bulunan T1 tramvay hattı 12 Ekim 2013 tarihinden itibaren yolculu seferlere başlayarak Heykel-Osmangazi-Darmstad Caddesi arasında ring sefer yapmaktadır.

Teleferik Sarıalan'da

Teleferik[değiştir | kaynağı değiştir]

Uludağ ile Bursa arasındaki ulaşımı kolaylaştıran bir sistemdir. Türkiye'nin en uzun teleferiği olan Uludağ Teleferiği, Bursa'dadır. Yıldırım'daki Teferrüç semti ile Uludağ'daki Sarıalan yaylası arasında 1963'te kurulmuştur. Kadıyayla istasyonundaki aktarma ile toplam 4766 metre uzunluğundadır. 374 metrelik rakımdan başlayan yolculuk, yaklaşık 20 dakika sonra 1634 metrelik rakımda sona erer. Bu teleferik aynı zamanda Türkiye'nin ilk teleferiğidir. 2010 yılında başlayan projeyle oteller bölgesine uzatılarak toplam uzunluğu 8.8 km ye, 1865 metrelik rakıma, kapasitesi de 10 kat artarak 16.000 kişiye çıkacaktır.

Sanayi[değiştir | kaynağı değiştir]

Otomotiv Sanayi[değiştir | kaynağı değiştir]

Bursa'da otomotiv sanayi kuruluşları, otomobil, otobüs, tren vagonları ve bunlara ait yedek parçaların imalatını yapmakla birlikte, yurt içine ve yurt dışına satış yapmaktadır. Tofaş-Fiat,Oyak-Renault ve Karsan otomobil fabrikaları Bursa'da bulunmaktadır.

Mobilya Sanayi[değiştir | kaynağı değiştir]

İnegöl İlçesinde Organize sanayi bölgesinde faaliyet göstermektedir. Çilek, Donat, Weltew, NdesigN,vb. Gibi birçok Ünlü Mobilya Firması İnegöl'de bulunmaktadır.

Tekstil Sanayi[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'deki birçok yerli tekstil markasının fabrikaları Bursa'da bulunur. Ayrıca tekstil sanayi olarak da Türkiye'nin en gelişmiş şehirlerinden biri konumundadır.

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Sanat[değiştir | kaynağı değiştir]

Karagöz Gölge oyunu, tarihte Bursa'nın Türk kültür yaşamına kazandırdığı en önemli etkinliklerdendir.

Mutfak[değiştir | kaynağı değiştir]

Halk oyunları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kılıçkalkan, yörenin ünlü halkoyunudur. Bunun yanı sıra Uludağ yöresi Türkmen oyunları olan Güvende, Sekme, Çiftetelli, Düz Oyun, Büyük Oyun ilgi çekicidir.

Şive[değiştir | kaynağı değiştir]

Bursa ilinde kullanılan Türk şivesinin Batı Anadolu ağızları içindeki konumu Prof. Dr. Leyla Karahan'ın Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması (Türk Dil Kurumu yayınları: 630, Ankara 1996) adlı çalışmasına göre şöyledir:

Spor[değiştir | kaynağı değiştir]

Futbol[değiştir | kaynağı değiştir]

Bursaspor 2009-2010 sezonunda Süper Lig şampiyonu olmuştur. Süper lig tarihinde şampiyon olan 5. takımdır. Anadolu Kulüpleri içinde Trabzonspor'dan sonra şampiyon olmuş tek Futbol Kulübüdür. 26 yıllık Anadoludan Şampiyon çıkamama hasretine son vermiştir. Bursaspor'un müzesinde çeşitli kupaların yanı sıra bir adet Türkiye Kupası da vardır. Ayrıca Avrupa Şampiyonlar Liginde Guruplara kalıp mücadele eden ilk Anadolu Kulübüdür. Kulübün Teksas adıyla Türkiye çapında tanınan taraftar gurubu mevcuttur.

Basketbol[değiştir | kaynağı değiştir]

Tofaş 1999-2000 ve 2000-2001 sezonlarında Türkiye Basketbol 1.Ligi Şampiyonu olmuştur.

Voleybol[değiştir | kaynağı değiştir]

Bayanlar Voleybol 1. Liginde Nilüfer Belediyesi mücadele vermektedir.Ayrıca 2010-11 sezonunda Tofaş Erkek Voleybol takımı da yine 1. lig de mücadele etmiştir.

Hentbol[değiştir | kaynağı değiştir]

Nilüfer Belediyesi Spor Kulübü Hentbol Erkekler Süper liginde oynamaktadır.

Bursa'da Yerel Medya[değiştir | kaynağı değiştir]

Bursa, Yerel Medya Kuruluşlarının en fazla olduğu illerden biridir. Bursa'da 27'si Merkezde olmak üzere Toplam 39 Yerel Radyo Kanalı, 8 Yerel Televizyon Kanalı, 20'si Merkezde Toplam 46 Yerel Gazete bulunmaktadır. Bunun yanında kentin cemiyet hayatını ve gece yaşantısını anlatan magazin dergileri ve yerel ekonomi dergileri de Bursa'nın diğer yerel basın kuruluşlarıdır. Yerel basın kuruluşları haricinde tüm ulusal radyo ve TV kanalları da Bursa'da farklı frekanslarda yayın yapmaktadır. Şehirde ayrıca, Anadolu Ajansı, İhlas Haber Ajansı, Cihan Haber Ajansı, Doğan Haber Ajansı gibi önemli haber ajanslarının büroları bulunmaktadır.

Yerel televizyon kanalları[değiştir | kaynağı değiştir]

Yerel radyo kanalları[değiştir | kaynağı değiştir]

Diğer yerel radyolar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 92.4 Gençses FM (İnegöl)
  • 101.7 Radyo Medya (İnegöl)
  • 102.1 Radyo Deniz (İnegöl)
  • 103.5 Radyo Güneş (İnegöl)
  • 93.8 Radyo Cennet (Mustafakemalpaşa)
  • 96.1 Dost FM (Mustafakemalpaşa)
  • 96.5 Radyo 14 (Mustafakemalpaşa)
  • 100.7 1001FM (Binbir FM) (Mustafakemalpaşa)
  • 105.1 Karacabey FM (Karacabey)
  • 106.9 Yörem FM (Karacabey)
  • 105.7 Orhangazi FM (Orhangazi)

Yerel gazeteler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kardeş Şehirler[değiştir | kaynağı değiştir]

Sağlık[değiştir | kaynağı değiştir]

Bursa sağlık açısından çok gelişmiş bir şehirdir. Çok sayıda özel ve devlet hastanesi barındırır. Hastanelerden bazıları aşağıdadır.

Merkezdeki Devlet Hastaneleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Özel Sağlık Kuruluşları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kültürel dernekleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Bursa Kılıç Kalkan Folklor ve Turizm Derneği
  • Bursa Tahtakıran Kılıç Kalkan Folklor Derneği
  • Bursa Kültür ve Sanat Derneği
  • Bursa Kadın Ressamlar Derneği
  • Bursa Filarmoni Derneği
  • Bursa Mehter Musikisi ve Halk Oyunları Derneği
  • Bursanat Eğitim ve Gençlik Derneği
  • Bursa Kent Konseyi
  • Bursa Gençlik Meclisi
  • Yeni Yüksektepe Kültür Derneği
  • Texas Kardeşlik Derneği
  • Sivil Diyalog Derneği
  • Bursa Mevlana Kültürünü Tanıtma ve Yaşatma Derneği
  • Kadın Ekonomi Platformu (KEP)

Turistik yerleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Uludağ Kayak Merkezi
Cumalıkızık

Bursa Mutfağı[değiştir | kaynağı değiştir]

Alışveriş Merkezleri ve Hipermarketler[değiştir | kaynağı değiştir]

Korupark Alışveriş Merkezi
Zafer Plaza
  • AS Merkez (Yalova Yolu Caddesi)
  • Anatolium (Yalova Yolu Caddesi, Bursa Şehirlerarası Otobüs Terminali yanı)
  • Korupark (Mudanya Caddesi, Emek Kavşağı)
  • Zafer Plaza (Cemal Nadir Caddesi)
  • Kent Meydanı AVM (Kıbrıs Şehitleri Caddesi)
  • Carrefour AVM (İzmir Bulvarı, Orhaneli Kavşağı)
  • Carrefour Hipermarket (x2) (Anatolium AVM - CarrefourSA AVM)
  • Carrefour Express (x3) (Kent Meydanı AVM - Nalbantoğlu - Bademli)
  • Nilpark (İzmir Bulvarı, Orhaneli Kavşağı)
  • Özdilek AVM (x2) (Geçit - Yalova Yolu Caddesi)
  • Özdilek Hipermarket (x6) (Gürsu-Kaplıkaya - Ataevler - İnegöl - Gemlik - Özlüce)
  • Koçtaş (x3) (Korupark AVM - Yalova Yolu Caddesi - CarrefourSA AVM)
  • Metro (x2) (Yalova Yolu Caddesi - İzmir Bulvarı)
  • Meridyen Avm(Unlu Cadde - Heykel)
  • Kipa (x3) (Mudanya-Mustafakemalpaşa)-Korupark AVM)
  • Kırcılar AVM (Şehreküstü Meydanı)
  • Leroy Merlin (Anatolium AVM)
  • İnegöl AVM (İnegöl Şehirlerarası Otobüs Terminali yanı)
  • Migros (x14)(Gemlik - Küçükkumla - Mudanya - Mudanya Sahili - Ertuğrul - Nilüfer - Beşevler - Bursa Modern - Bademli - Altıparmak - As Merkez - Zafer Plaza - Kükürtlü - İnegöl AVM)
  • İkea (Yalova Yolu Caddesi, Bursa Şehirlerarası Otobüs Terminali yanı)

Büyük Parklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Bursa'daki büyük parklardan bazıları;
  • Reşat Oyal Kültür Parkı 1955'te açılan bünyesinde çay bahçeleri, lokantalar, açık hava tiyatrosu bulunur.
  • Uludağ Milli Parkı Dünyaca ünlü Türkiye'nin en önemli kayak merkezidir.
  • Merinos Parkı İçerisinde nikah salonu, konservatuvar, kültür merkezide barındıran büyük bir parktır.
  • Azerbaycan- Türkiye Kardeşlik Parkı Azerbaycan ile olan bağları güçlendirmek amacıyla yapılmış güzel bir parktır.
  • Atatürk Kent Ormanı Bursa halkının hafta sonlarında soluk aldığı Bursa'nın inci tanesi kent ormanıdır.
  • Hüdavendigar Kent Parkı 500 bin metrekare alana sahip olan parkın yapımı devam etmektedir. İçerisinde spor faaliyet alanları, büfe, kafe, lokanta, restoran, idari birimler ve çevre birimlerini barındırmaktadır.
  • Bursa Hayvanat Bahçesi Avrupa Standartlarında bir hayvanat bahçesidir.
  • Bursa Botanik Parkı Binlerce çeşit bitki ve ağacın bulunduğu Avrupa standartlarında büyük bir park.
  • Mihraplı Park İçerisinde Şehitlik bulunan büyük bir parktır.
  • Minia Yıldırım Yıldırım ilçesindeki tarihi yerlerin küçültülmüş maketlerinin bulunduğu parktır.
  • Kaplıkaya Cazibe Merkezi İçerisinde akvaryumların, balık tutma göletlerinin, yürüyüş yollarının, tenis kortlarının, kaykay pistinin bulunduğu dev parktır.

Doğal mekanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Uludağ Milli Parkı

Kale ve surları[değiştir | kaynağı değiştir]

Bursa Kalesi

Tekkeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Karabaş-i Veli Tekkesi Kültür Merkezi
  • Hacı İbrahim Tekkesi

Camileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Bursa Ulu Camii
  • II. Murat Cami
  • Abdal Murat Cami
  • Abdal Cami
  • Ahmet Dai Cami
  • Ahmet Paşa Fenari Cami
  • Alaaddin Cami
  • Ali Paşa Cami
  • Altıparmak Cami
  • Araplar Cami
  • Armutlu Cami
  • Ayaz Köyü Cami
  • Aynalı Cami
  • Akşemsettin Camii
  • Baba Sultan Cami
  • Baruthane Cami
  • Başçı İbrahim Cami
  • Beyazıt Paşa Cami
  • Bedrettin (Hafsa Sultan) Cami
  • Beşikçiler Cami
  • Bilal-i Habeşi Cami
  • Cuma Cami
  • Cumalıkızık Cami
  • Çardak Cami
  • Çamaşırlık Cami
  • Taya Kadın Cami
  • Timurtaş) Cami
  • Duhtter-i Şerif (Fışkırık) Cami
  • Duran Cami
  • Ebu İshak Cami
  • Edebali Cami
  • Emir Sultan Cami
  • Ertuğrul Cami
  • Eski Cami
  • Ehli-Beyt Cami
  • Gazi Orhan Cami
  • Hacılar Cami
  • Hamzabey Cami
  • Hüdavendigar Cami
  • Hacı Ömer Raca Cami
  • İbni Bezzaz Cami
  • İbrahim Paşa Cami
  • İmam-ı Azam Cami
  • İshakpaşa Cami
  • İvaz Paşa Cami
  • Karaçelebi
  • Kasım Efendi Cami
  • Kavaklı Cami
  • Kiremitçi Cami
  • Kurşunlu Cami
  • Lazlar Cami
  • Maksem Cami
  • Malhatun Cami
  • Merkez Cami
  • Meşeli Cami
  • Mevlana Cami
  • Mollaarap Cami
  • Molla Fenari Cami
  • Musababa Cami
  • Malhatun Cami
  • Namazgah Cami
  • Orhangazi Vakfı Cami
  • Örnekköy Cami
  • Piremir Camii
  • Sani Konukoğlu Cami
  • Selimiye Cami
  • Selimzade Cami
  • Sıracevizler Cami
  • Sinanbey Cami
  • Sinandede Cami
  • Somuncu Baba Cami
  • Şahadet Cami
  • Şekerhoca Cami
  • Şerefüddin Paşa Cami
  • Şeyh Müftü Cami
  • Şible Cami
  • Tuzpazarı Cami
  • Ulu Cami
  • Ulu Kubbeli Cami
  • Üç Kuzular Cami
  • Üftade Cami
  • Zeynel Abidin Cami
  • Veledi Yaniç Cami
  • Yerkapı (Bab-i Zemin) Cami
  • Yeşil Cami
  • Yeşilyayla Cami
  • Yıldırım Cami
  • Yiğit Cedid Cami
  • Yiğit Köhne Cami
  • Zeyniler Cami
  • Yunus Emre Cami

Mescitler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Acem Reis (Arap Dede) Mescidi
  • Akbıyık (Veled-i Harir) Mescidi
  • Alacahırka Mescidi
  • Alanyeri (İsmail Hakki) Mescidi
  • Azeb Bey Mescidi
  • Çakırağa (Mecnun Dede) MescidiÇukur Mahalle Mescidi
  • Davut Paşa Mescidi
  • Mina Mescidi
  • Ebu İshak Mescidi
  • Güngörmez Mescidi
  • Hacı Sevinç Mescidi
  • Hacı Seyfettin Mescidi
  • İmaret-i İsabey Mescidi
  • Reyhan Mescidi
  • Selçuk Hatun Mescidi
  • Tahtalı Mescid
  • Yeni Kaplıca Mescidi

Türbeler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Abdal Mehmet Türbesi
  • Abdüllatif Kutsi (Zeyniler) Türbesi
  • Ahmed Paşa Türbesi
  • Akbıyık Türbesi
  • Azeb Bey Türbesi
  • Cem Sultan Türbesi
  • Çobanbey Türbesi
  • Devlet Hatun Türbesi
  • Ebu İshak Kazeruni Türbesi
  • Emir Sultan Türbesi
  • Eskici Mehmet Dede Türbesi
  • Gazi Timurtaş Türbesi
  • Hamzabey Türbesi
  • Hatuni İhsa Sultan Türbesi
  • Hatice Sultan Türbesi
  • Hatuniye Türbesi
  • Havlucu Ahmet Efendi Türbesi
  • İsmail Hakkı Bursevi Türbesi
  • Kara Mustafa Paşa Türbesi
  • Mükrime Hatun Türbesi
  • Okçu Baba Türbesi
  • Umur Bey Türbesi
  • Orhan Gazi Türbesi
  • Osmangazi Türbesi
  • Süleyman Çelebi Türbesi
  • Şahin Baba Türbesi
  • Şehzade Mahmut Türbesi
  • Şehzade Mustafa Türbesi
  • Şehzade Mustafa Türbesi
  • Şirin Hatun Türbesi
  • Üç Kuzular Türbesi
  • Yeşil Türbe
  • Yıldırım Bayezid Türbesi
  • Somuncu Baba Türbesi
  • Tezveren Türbesi
  • Üftade Hazretleri Türbesi
  • Babasultan Türbesi

Medreseler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Lala Şahin Paşa Medresesi
  • Muradiye Medresesi
  • Gökdere Medresesi
  • Molla Yegan Medresesi
  • Vaiziye (Mahkeme) Medresesi
  • Yeşil (Sultan) Medresesi
  • Şair Ahmet Paşa Medresesi
  • Eynebey Medresesi

Kiliseleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Çamlıca Köyü Kilisesi
  • Çatalağıl Kilisesi
  • Eski Karaağaç Köyü Kilisesi
  • Fransız Kilisesi
  • Ermeni Kilisesi
  • Georgios Gürcü Kilisesi
  • Harmanlı Köyü Kilisesi
  • Dereköy Kilisesi
  • Hagios Taxiarchoi Kilisesi
  • Theotokos manastır Kilisesi
  • Karakoca Köyü Kilisesi
  • Koimesis Tes Theotokos Kilisesi
  • H.Konstantinos Kilisesi
  • Michael Taxiarches Kilisesi
  • Theodoros Kilisesi
  • Ayasofya Kilisesi
  • Derecik Bazilikası
  • H.Apostoloi Kilisesi
  • Gürle Köyü Kilisesi

Müzeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Hanlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Köprüler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bursa Irgandı Köprüsü

Kaplıcalar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ağaçhisar Kaplıcası
  • Yeni Kaplıca
  • Armutlu Kaplıcası
  • Bademli Bahçe Kaplıcası
  • Dümbüldek Kaplıcası
  • Gemlik (Terme) Kaplıcası
  • Ilıcaksu Kaplıcası
  • Orhangazi Keramet Kaplıcası
  • Oylat Kaplıcası
  • Sadağ Kaplıcası
  • Vakıfbahçe (Çekirge) Kaplıcası

Kültür Merkezleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Galeri[değiştir | kaynağı değiştir]

Diğer bilgiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Bursa turizmine büyük katkı sağlayan Uludağ'dan görünüm.
  • 2009 yılı nüfus sayımı resmi kesin sonuçlarına göre Türkiye'nin 4. büyük kent merkezidir.
  • Şehir içi ulaşım 1998'e kadar Taksi, Dolmuş ve Belediye otobüsü gibi klasik sistemlerle karşılanıyordu. 1998'de Bursa metrosu'nun temeli atıldı ve 2002'de işletmeye açıldı. Şehirde ayrıca bir Teleferik hattı vardır. Uludağ'a ulaşım, dolmuş ve taksilerin yanı sıra 29 Ekim 1963'te tamamlanarak hizmete açılan bu hatla karşılanmaktadır. Bu hat Türkiyenin ilk teleferik hattıdır, 4766 metre uzunluğundadır. Kabinlerin her biri 40 yolcu kapasitelidir. Teleferik yenilenmesi için çalışmalara başlanmıştır, çalışmalar sürmektedir. Heykel - Kent Meydanı arasında T1 tramvay hattı ve Cumhuriyet Caddesi - İncirli Caddesi üzerinde nostaljik tramvay hattı bulunmaktadır.
  • 2005 yılında Bursa Büyükşehir Belediyesi Türkiye'nin ilk ve tek kalite belgeli büyükşehir belediyesi olmuştur.
  • Bursa'da, 1975 yılında Uludağ Üniversitesi[25] kuruldu.
  • Cumhuriyet tarihinin ilk modern sinema-tiyatro-konser salonları arasında yer alan Tayyare Kültür Merkezi, mimar Arif Hikmet Koyunoğlu'nun projesi doğrultusunda Tayyare Cemiyeti (Türk Hava Kurumu) tarafından yaptırılmış ve 1932 yılında Bursada hizmete açılmıştır.
  • Reşat Oyal Kültür Parkı 1955 yılında hizmete açıldı.
  • Bursa Devlet Tiyatrosu 1957 yılında kuruldu.
  • Uludağ Milli Parkı 1961 yılında milli park ilan edildi.
  • Uluslararası Bursa Festivali 1962 yılından itibaren, Bursa Kültür Sanat ve Turizm Vakfı'nın (BKSTV) koordinasyonunda düzenleniyor.
  • Bursa Bölge Senfoni Orkestrası, temeli 1997 yılında atıldı.
  • Bursa Botanik Parkı, 1998 yılında hizmete açılmıştır.
  • Bursa Hayvanat Bahçesi, 1998 yılında hizmete açılan Avrupa standartlarındaki hayvanat bahçesi
  • Bursa'da bir konservatuvar bulunuyor. (Bursa Büyükşehir Belediyesi Konservatuvarı)
  • Bursa Devlet Türk Sanat Müziği Korosu 1991 yılında kuruldu, Kültür Bakanlığı’na bağlı.
  • 30 Temmuz 1991 tarihinde Bursa'da BUR-HOY Bursa Mehter Musikisi ve Halk Oyunları Derneği kurularak Bursa Mehter Takımı yeniden teşkilatlandı. (1326 yılında Bursa'nın fethi ile kurulan Bursa Mehterhanesi 1826 yılında Yeniçeriliğin kaldırılışıyla beraber kapatılmıştır).
  • 1999 yılından itibaren 474 km'den 795 km (2007 yılına kadar) kanalizasyon ve yağmursuyu hattı yapıldı. Aynı sürede içme suyu ve kanal döşeme çalışmalarında da 80 km'den 177 km'ye ulaştı. 1999 itibaren 150 km. döşenen içmesuyu şebeke hattı 210 km'ye çıkarıldı. Doğalgaz yaygınlık oranı yüzde 35’ten yüzde 80’e çıktı. 2007 yılında doğalgaz abone sayısı Bursada 588 bine ulaştı.
  • 9 Şubat 2007'de, MÖ 202 yılında Bursa'da Kartaca Komutanı Hannibal tarafından Pınarbaşı'nda kurulan Çarşaf Su Yapısı, Bursa Belediye tarafından restore edilerek hizmete açıldı.
  • 2008 yılın Temmuz ayında 260 bin metrekare alana sahip Merinos Parkı Bursa'da hizmete açıldı. Kültürpark'tan sonra Bursa`nın en büyük kent parkıdır.
  • Bursa'da 2008 yılın mart ayında ev ve süs hayvanlarına mikroçip takılarak kayıt altına alma, elektronik kimlik-pasaport verilme işlemleri başlamıştır.
  • Türkiye'nin ilk tekstil müzesi Bursa'dadır.[26][27]
  • Türkiye'nin ilk zeytinyağı laboratuvarı Bursa'ya kurulmuştur.[28]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Kanun No. 3391". http://www.resmigazete.gov.tr/main.aspx?home=http://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/19500.pdf&main=http://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/19500.pdf. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2014. 
  2. ^ a b "Kanun No. 5216". http://www.tbmm.gov.tr/kanunlar/k5216.html. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2014. 
  3. ^ "Kanun No. 6360". http://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/12/20121206-1.htm. Erişim tarihi: 17 Ağustos 2014. 
  4. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BspZz9OX. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtmxxBVB. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtpJXJjB. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtuOhMin. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtwLmRKM. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bty2gvnh. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu02F4mP. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu1lmEgS. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3YxGph. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCle0eR. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuEps2Yg. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGQVKiu. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6EZxSUgKZ. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  17. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUfoaua. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  18. ^ Bursa Orhangazi Üniversitesi
  19. ^ "BURSA YÜKSEK HIZLI TREN SÖZLEŞMESİ İMZALANDI". T.C. Devlet Demiryolları. http://www.tcdd.gov.tr/home/detail/?id=1497. Erişim tarihi: 20 Temmuz 2013. 
  20. ^ "Bursa'da tarihi gün". Bursa Büyükşehir Belediyesi. http://www.bursa.bel.tr/bursa-da-tarihi-gun/haber/6808/. Erişim tarihi: 20 Temmuz 2013. 
  21. ^ "Büyükşehir'den yıldırım bayram hediyesi". Bursa Büyükşehir Belediyesi. http://www.bursa.bel.tr/buyuksehir-den-yildirim-a-bayram-hediyesi/haber/8392/. Erişim tarihi: 20 Temmuz 2013. 
  22. ^ [1]
  23. ^ [2]
  24. ^ "Kars Belediyesi bu güne kadar yaptığı çalışmaları web sitesinde açıklandı". Kars Belediyesi. http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:7lbMb0FIO_UJ:www.kars.bel.tr/faaliyet/karsfaaliyet.doc. Erişim tarihi: 29 Haziran 2012. 
  25. ^ Uludağ Üniversitesi
  26. ^ [3]
  27. ^ [4]
  28. ^ [5]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

Commons'ta Bursa ile ilgili çoklu ortam dosyaları bulunmaktadır.

VikiKaynak'ta Bursa ile ilgili belge kayıtları bulunmaktadır.