Burhanüddin bin Muhammed Nurülhilmi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Burhanüddin bin Muhammed Nurülhilmi (1911, Kampung Kota Bharu, Malaya-25 Ekim 1969, Taiping, Malezya), milliyetçi Malay önderi.

Biyografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Malaya ve Sumatra'da okuduktan sonra 1928'de Hindistan'a gitti. Delhi'de homeopatik tıp öğrenimi gördü; Aligarh Müslüman Üniversitesi'ne devam etti. Ülkesine döndükten sonra Singapur'daki bir medresede ders verdi; bu sırada çıkardığı dergi nedeniyle yıkıcılıkla suçlandı, Genç Malaylar Birliği adlı radikal örgüte girdi. Japon işgali sırasında, askeri yönetime Malaya kültürü ve gelenekleri konsonda danışmanlık yaparken Endonezya yöneticileriyle, Japonya'nın yenilmesi durumunda Malaya'nın bağımsızlığını ilan etmesi konusunu görüştüğü söylenir. Ama savaş ertesinde, sol eğilimli Malaya Milliyetçi Partisi (MNP) başkanı seçildikten sonra ulusal önder konumuna yükseldi.

Onun yönetiminde parti, öteki sol kanat örgütlerle işbirliği yaparak bağımsız ve çok milliyetli bir Malaya devleti kurulmasını öngören anayasa önerilerini hazırladı. Hindistan ve Endonezya'daki benzer gruplarla ilişki kurdu. 1947'de Delhi'de yapılan Asya İçi İlişkiler Konferansı'na katıldı. 1948'de komünist ayaklanma tehlikesi öne sürülerek Malaya'da anayasal düzene son verildi. Nurülhilmi, Singapur'da İngilizlere karşı ayaklanmalara karıştığı savıyla 1950'den sonra iki yıl süreyle hapsedildi. 1956'da kökleri MNP'ye ve 1940'ların sonlarında bu örgütle ilişkili milliyetçi gruplara dayanan Pan-Malaya İslam Partisi'nin (PMIP) başkanı oldu. Onun önderliğindeki PMIP Malezya'nın başlıca muhalefet partisi oldu. 1965'te Endonezya yanlısı etkinliklerde bulunduğu savıyla gözaltına alındıysa da sağlının bozulması nedeniyle serbest bırakıldı.