Borcak, Söğüt

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Borcak
—  Köy  —
Bilecik
Bilecik
Ülke Türkiye Türkiye
Coğrafi bölge Marmara Bölgesi
İl Bilecik
İlçe Söğüt
Nüfus (2000)[1]
 - Toplam 290
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
İl alan kodu 228
İl plaka kodu 11
Posta kodu 11600
İnternet sitesi: [2]

Borcak, Bilecik ilinin Söğüt ilçesine bağlı bir köydür.

Borcak adı bu köyde çokça bulunan katırtırnağı bitkisinin de adı olan borcak sözcüğü ile ilgili olmalıdır. Ancak Dudaş yaylasından ayrılan aşiret ya da oymak Borcak ve çevresindeki birçok yere dağılmıştır. Bu bölgeye yerleşirken Buracık'a yerleşelim dedikleri ve adın Buracık'tan geldiği de söylenmektedir.

Köyün Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

1487/892, 1521/928, 1573/981 yıllarına ait hane sayılarının ve öşür miktarlarının yer aldığı Hüdavendigar Vilayeti Tahrir Defterleri 1'de köyün yer aldığı listede 465/1..../10'a kadar gösterilen karyelerin hepsinin köyümüz ile ilişkili olduğunu köyün yaşlıları ile konuşmamızda öğrendik. Bu karyelerde geçen yer adlarını biliyorlar. Bu bağlamda bu adı geçen karyelerinde aynı oymak ya da aşiretten oldukları anlaşılmaktadır. Ve ayrıca bu karyelerden vergi alınmadığıda Cetvel 2'de görülmektedir. Vergi alınmaması ile ilgili husus ile ilgili olarak Derbentcioğulları lakaplı ailenin bulunması Osmanlıda 14. yy.'da ortaya çıkan Derbent Teşkilatı ile ilişkili olduğunu göstermektdir. Lakin konar göçerlerin bu şekilde yerleşik hayata geçmeleri ve boş arazilerin tarım ile verimli hale getirilmesi sağlanmıştır. Ve bu köylerden Derbentçilik görevi karşılığında vergi alınmamıştır. Araştırmalarımız halen sürmektedir. İpek Yolunun köyün civarından geçmesi ve ticari açıdan önemli olması dolayısı ile bu bölgede bir Derbent ya da Han bulunması muhtemeldir. Ancak böyle bir yapıyla ilgili elimizde bilgi mevcut değil.

Son olarak köy halkının Karakeçililer'den olma ihtimali vardır. Lakin 1573 yılında ilk sayımı yapılan köyün 1521 ve 1573 yılları arasında kurulmuş olması ve daha öncesinde de Dudaş Yaylası mevkiinde bulunan halkın daha eskilere uzanan bir geçmişi olma ihtimalini güçlendirmektedir. Bu bağlamda eski kayıtlara ulaşma çabalarımız sürmektedir. Köylülerden de Karakeçili olduklarına dair rivayetler vardır. Çok ön planda olmasada bu konu geçmektedir. Bizim düşüncemiz Söğüt'e Ertuğrul Gazi ile gelen ilk Karakeçililerden olma ihtimalidir. Lakin dediğimiz gibi araştırmalarımız devam ediyor.

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyün yemekleri mercimekli mantı, tarhana çorbası, şipirt, yufka böreği, etli nohutlu bulgur pilavı, yağlı-haşhaşlı gözleme, çılbır, kapaklı yumurta, erişte, tirit, köle dolması, topalak pilavı, cimcik, kulaklı, haşhaşlı lokum, pelte, meşhur osmanlı sütlacı, su böreği, kak hoşafı.

Tarihi Eserler[değiştir | kaynağı değiştir]

Borcak Camii[değiştir | kaynağı değiştir]

Yapılış Tarihi 1885 yazıyor lakin bu tarihin tadilat tarihi olduğu ve yapılış tarihinin daha eski olduğu da söylenmektedir. Caminin arka bahçesinde eski şadırvanın bulunduğu bölüm medrese olarak geçmektedir. Burada eskiden ceylan derisine yazma dahil çok sayıda kitap olduğu bilinmektedir.

İsa Sofi Türbesi[değiştir | kaynağı değiştir]

İsa Dede’nin kim olduğu tam olarak bilinmediği gibi türbenin de kimin tarafından ve ne zaman yapıldığı bilinmemektedir. Bununla beraber türbenin Erken Osmanlı Döneminde yani kuruluş dönemlerinde yapıldığı sanılmaktadır. Osmanlı Devleti’nin ilk dönemlerinde yaşamış olan İsa Sofi bilgin, gönül dostu, ermiş bir insan olarak bilinmektedir.

Türbe moloz taştan yapılmıştır.Kare planlı olup üzeri sekizgen kasnaklı küçük bir kubbe ile örtülmüştür. Günümüzde bu türbe ziyaretgahtır. Türbenin varolan Beraatı çalınmıştır. Beraat'ta yazanları bilseydik belki birazda olsa bilgi sahibi olabilirdik. Ayrıca eskilerin söylediklerine göre türbenin içerisinde eski bayraklar ya da sancaklarında bulunduğu hususu ile birlikte bütün bunlar talan edilmiştir. Şuan sandukasının dahi bir örtüsü bulunmamaktadır.[1]

Ayrıca çevrede Sır Hoca, Kara Tekin, Kamuran Tekke,Taşça Dede, Kumral Dede, Süleyman Bey, isimleri ile anılan türbe ve yatırlar da mevcuttur. Ancak bunlar hakkında yeterli bilgiler bulunmamaktadır.

Köy Hamamı[değiştir | kaynağı değiştir]


Yapılış tarihi bilinmemektedir. Ve şuanda kullanılmamaktadır.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Bilecik iline 37 km, Söğüt ilçesine 9 km uzaklıktadır.Ayrıca köyün batı tarafında sulama amaçlı yapılan birde gölet vardır.

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyün iklimi, Marmara iklimi etki alanı içerisindedir.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıllara göre köy nüfus verileri
2007 272
2000 290
1997 221

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyün ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.

Hüdavendigâr Livası Tahrir Defterleri 1 Kayıtları[değiştir | kaynağı değiştir]

Ömer Lüfti BARKAN ve Enver MERİÇLİ hocaların hazırladığı Türk Tarih Kurumu yayını "Hüdavendigar Livası Tahrir Defterleri 1" de Borcak köyü Zaim ve Sipahi Tımarları Bölümünde 465/2 numara ile Borucak Karyesi olarak geçmekte.[2] Ve şunlar yazmaktadır;

465/2 - Borucak Karyesi[değiştir | kaynağı değiştir]

KA, EH: Borıcak. YH. MİB: Borcak.

C: Karye-i Borucak, haric-ez defter(12), Bâgaat, 455. Hasıl 'ani'lgalle ve rüsûm-ı saire ma'a resm-i tapû-yi zemîn ve deştbânî, 804. Ypr. 38

(12)Not: Borucak köyü halkının hepsi piyade'dir.

Yukarıda geçen bazıl kelimelerin anlamları:
Bâgaat: Üzüm bağları
Deştbani: Arazisi çok olan köylerde, hayvanların ekili alanlara zarar vermesine engel olmak için köy kahyasından başka tayin edilen kişi.
Hasıl ani'l-galle: Mahsul geliri
Rüsûm: Vergiler

Kısaca Türkçeleştirecek olursak: Mahsul geliri ve resmi tapular ile birlikte vergiler ve deştbani 804 akçe.

Bu yazdıklarım defterin 277. sayfasında yazan bilgilerdir.

Şimdi 289. sayfada yer alan tabloda yer alan bilgilere değinelim.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Hane
C: 30

Mücerred
C: -

Tasarruf edilen toprak miktarına göre şahısların durumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Çift
C: 1
Nim
C: -
Ekinlü
C: 1
Bennâk
C: -
Hasılat (Akçe): 804
Bu defterdeki sayımlar ve alınan vergi miktarlarının kayıtları A, B ve C rakamları ile belirtiliyor. Bu rakamların yıl olarak karşılıkları ise şöyledir:[2]
A: 1487/892
B: 1521/928
C: 1573/981

Buradanda anlaşılacağı üzere köyümüzün sayımı ve vergileri ile ilgili bilgiler 1573 yılında (Hicri 981) yapılmış. Yani köy 1573 yılında kurulmuş olamaz kurulsa bile bu kadar verdi alınamaz diye düşünüyorum. Köy 1573 yılında önce kurulmuş olamalıdır. Bu bağlamda önceki sayımın tarihine bakacak olursak köy 1521 ile 1573 yılları arasında kurulmuştur. Lakin köyün buraya gelmeden önceki Dudaş yaylasındaki yerinin adını öğrenebilirsek eğer oradanda araştırmalarımıza devam edebiliriz.


Kaynak: Hidavendigâr Livası Tahrir Defterleri 1, Ömer Lütfi BARKAN - Enver MERİÇLİ, TTK, 1988. s. 277,289.[2]

Altyapı bilgileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyde, ilköğretim okulu vardır ancak kullanılamamasının yanı sıra taşımalı eğitimden yararlanılmaktadır. Köyün hem içme suyu şebekesi hem kanalizasyon şebekesi vardır. PTT şubesi ve PTT acentesi yoktur. Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur. Köye ulaşımı sağlayan yol asfalt olup köyde elektrik ve sabit telefon vardır.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]