Bizans kültüründe politik sakat bırakma

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Heraklonas babasıyla beraber, Herakleios ve kardeşi, III. Konstantin. Heraklonas'ın burnu tahtan indirildikten sonra kesilmiştir.

Bizans İmparatorluğu'nda sakat bırakma suçluların cezalandırılmasında yaygın bir usuldü, ancak aynı zamanda imparatorların politik yaşamlarında da bir role sahipti.[1] Politik rakiplerin İmparator tarafından sakat bırakılması, tehdit olarak görülen kişinin taca ulaşmasına engellemenin en etkili yöntemiydi. Bizans kültüründe, imparator, Tanrı'nın yansımasıydı. Tanrı, mükemmel olduğu için, imparatorunda kusursuz olması gerekmekteydi. Özellikle yüzde bir yara olmak üzere herhangi bir sakatlık, kişiyi tacı almaktan uzaklaştırırdı.[2] Bunun istisnası II. Justinianos'un 695 yılında tahtan indirildikten sonra burnu kesilmesine rağmen 705 yılında tekrar imparator olmasıdır.[3]

Bazı sakatlamalar, aynı zamanda ikincil yararlar da doğurmuştur. Yaygın sakatlama metodu kör etmede bu görülebilir. Rakibi kör etme sadece hareketliliğini sınırlamaz aynı zamanda İmparatorluğun kontrol etmenin en önemli parçası olan bir savaşta orduya kumanda etmesini imkansız hale getirir. Hadım etmekte potansiyel rakipleri devre dışı bırakmak için kullanılan bir yöntemdir. Bizans İmparatorluğunda, bir erkeğin hadım edilmesi artık onun bir erkek olmadığı, yarı ölü, "yarı ölü bir hayat" anlamına gelirdi.[4] Hadım etmek aynı zamanda, İmparator ya da tac için hakkı olan İmparator çocuklarını tehdit edecek bir bir varis doğumuna da engel olurdu.

İmparator Phokas bunu daha erken hükümdarlığında kullanmasına rağmen, kör bırakmak, politik rakipler için cezalandırma ve ihanet için bir ceza olarak tanınması 705 yılıdır.[5] Hadım bırakmak ise çok sonraları ortaya çıkmış, özellikle 10 ve 11. yüzyıllarda çok kullanılmıştır. Hadım erkekler, ellerinde ne kadar kuvvet toplarlarlarsa toplasınlar, tacı asla alamayacakları için bir tehdit olarak görülmezlerdi. Birçok hadım, Bizans saray ve idaresinde yüksek ve özel görevlere geitrilmişlerdir. Bunun iyi örneği genç yaşta hadım edilen, İmparator I. Romanos'un gayrı meşru çocuğu Basileios Lekapenos'tur. Parakoimomenos olacak kadar güce sahip olmuş, arka arkaya gelen üç imparatorun etkili bir baş veziri olmuş ama taca bir tehdit olarak görülmemiştir.[6][7]

Vücut sakatlama vakaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Kurban Tarih Sakatlama Detay Kaynak
Konstantinopolis Patriği Anastasius 743 Kör edilme Artabasdos'un İkonoklazm krizi sırasında V. Konstantin'e karşı çıkardıkları isyanda başarısız olması sonrası, kör edilmiştir. [8]
Artabasdos 743 Kör edilme Artabasdos ve oğulları Nikeforos ve Niketas İkonoklazm krizi sırasında V. Konstantin'e karşı çıkardıkları isyanda başarısız olamaları sonrası, kör edilmişlerdir. [9]
Yannis Athalarichos 637 Burun ve elleri kesilmiştir Babası Herakleios'u tahtan indirme teşebbüsünden sonra kesilme gerçekleşmiştir. [10]
Bardanes Tourkos 803/804 Kör edilme I. Nikeforos'a karşı başarısız bir ayaklanmaya öncülük etmiş ve yakalanmıştır. Kör edilip bir manastıra kapatılmıştır. [11]
Bardas Fokas 1026 Kör edilme VIII. Konstantin'e karşı komplo kurmakla suçlanmıştır [12]
Philippikos 713 Kör edilme Opsikian theması askeri birliklerinin isyanı başarılı olmuş, 3 Haziran 713 tarihinde şehre giren kalabalık Philippikos'u banyoda kör edilmiştir. [13]
Konstantinopolis Patriği I. Callinicus 705 Kör edilme II. Justinianos'un tahtan indirilmesini desteklemiştir, Justinianos tekrar 705 yılında iktidara gelince kör edilmiştir. [14]
Konstantin, Basileios, Gregorios ve Theodosios 820 Hadım edilme II. Mikhail tarafından tahtan indirilen V. Leo Ermeni'nin erkek evlatları. Proti'ye sürgüne gönderilmişler, hadım edilmişler ve bir manastırda keşiş olmaya zorlanmışlardır. [15]
Yaşlı Leo Fokas 919 Kör edilme Romanos Lekapenos'a karşı bir baş kaldırmış ancak yakalanıp kör edilmiştir. [16]
Genç Leo Fokas, Nikeforos Fokas 971 Kör edilme I. Yannis Çimiskes'e karşı bir isyan planlamak. [17]
Sezar Nikeforos 792 Kör edilme VI. Konstantin'in amcası, dört kardeşinin dilleri kesilirlen kendisi kör edilmiştir. [18]
Aleksios Mosele 792 Kör edilme Armeniak Thema'sı generali, VI. Konstantin'in ortak imparatoru ve imparatoriçesi Atinalı İrene'i tanımayı red ettiği için kör edilmiştir. [18]
Konstantin Diogenes 1028–1034[A 1] Kör edilme III. Romanos'a karşı komplo kurma iddiası ile kör edilen ünlü general. [19]
Yaşlı Nikeforos Bryennios 1078 Kör edilme 1077 yılıbda VII. Mikhail'e karşı isyan etmiş ve isyanını III. Nikephoros Botaneiates'e karşı devam ettirmiştir. Aleksios Komnenos tarafından mağlup edilip, esir alınmış ve kör edilmiştir. [20]
Nikeforos Diogenes 1094 Kör edilme Nikeforos, IV. Romanos Diogenes ile Eudokia Makrembolitissa çiftinin oğludur, İmparator I. Aleksios Komnenos, ihanetten suçlu bulunduktan sonra kör ettirmiştir. [21]
IV. Romanos Diogenes 1072 Kör edilme Andronikos Doukas, imparatorluktan vazgeçmesi için kandırdıktan sonra kör ettirmiştir. [22]
Heraklonas 641 Burun kesilmesi II. Konstans destekçileri tarafından tahtan indirilmiş, sakatlanmış ve sürgüne gönderilmiştir. [23]
Konstantinopolis Patriği I. İgnatius 811 Hadım edilme Bizans İmparatoru I. Mikhail Rangabe ile Prokopia'nın oğludur. İmparator olmasının önüne geçmek için hadım edilmiştir. [24]
II. Justinianos 695 Burun kesilmesi Leontios destekçileri tarafından tahtan indirilmiş, sakatlanmış ve sürgüne gönderilmiştir. [3]
IV. Yannis Laskaris 1261 Kör edilme Yedi yaşında imparator olmuş, 11 yaşında tahtan indirilip kör edilmiştir. [25]
Basileios Lekapenos 920–944[A 2] Hadım edilme I. Romanos'un gayrımeşru çocuğu, yeni doğduğunda hadım edilmiştir. [6]
Martina 641 Dil kesilmesi II. Konstans destekçileri tarafından tahtan indirilmiş, sakatlanmış ve sürgüne gönderilmiştir. [23]
Yannis Orfanotrofos Ailesi 1041 Hadım edilme V. Mikhail, Yannis Orphanotrophos Ailesinin tüm erkek fertlerini hadım ettirmiştir. [4]
Yannis Orfanotrofos 1043 Kör edilme Tehdit olarak görüldüğü için Konstantinopolis Patriği I. Mikhail Kiroularios tarafından kör edilmiştir. [19]
Prousianos 1029 Kör edilme III. Romanos'a karşı komplo kurma iddiası ile kör edilmiştir. [19]
Theodorus 637 Burun, elleri ve ayakları kesilmiştir. Athalarichos'un, Herakleios'u tahtan indirme teşebbüsünün ortak planlayıcısı olduktan sonra sakat bırakılmıştır. [10]

Ek açıklama[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ III. Romanos'un hükümdarlığı sırasında bir zaman gözlerini kaybetmiştir.(15 Kasım 1028 – 11 Nisan 1034)
  2. ^ Basileios Lekapenos,920–944 yılları arası I. Romanos'un hükümdarlığında yeni doğduğunda hadım edilmiştir. Ancak hadım edilmesinin doğduğunda mı yoksa hemen sonra mı olduğuna dair bilgi yoktur.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Rautman 2006, sayfa 30
  2. ^ Longworth 1997, sayfa 321
  3. ^ a b Ostrogorski 1957, sayfa 124
  4. ^ a b Ringrose 2003, sayfa 62
  5. ^ Kazhdan 1991, sayfa 297
  6. ^ a b Norwich 1993, sayfa 167
  7. ^ Talbot & Sullivan 2005, sayfa 143
  8. ^ Milman 1867, sayfa 370
  9. ^ Garland 2006, sayfa 9
  10. ^ a b Nicephorus 1990, p.73.
  11. ^ Kountoura-Galaki 1983, sayfalar 213–214
  12. ^ Kazhdan 1991, sayfa 1666
  13. ^ Theophanes 1982, p. 79.
  14. ^ Kiminas 2009, sayfa 44
  15. ^ Treadgold 1988, sayfa 224
  16. ^ Treadgold 1997, sayfalar 474–476
  17. ^ Kazhdan 1991, sayfa 1667; Treadgold 1997, sayfalar 507–508
  18. ^ a b Garland 1999, sayfa 83
  19. ^ a b c Garland 1999, sayfa 162
  20. ^ Kazhdan 1991, sayfalar 330–331; Skoulatos 1980, sayfalar 222–223
  21. ^ Holmes 2005, sayfa 222
  22. ^ Norwich 1993, sayfa 357
  23. ^ a b Theophanes 1982, p.41.
  24. ^ James 1997, sayfa 180
  25. ^ Hackel 2001, sayfa 71

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]