Birinci Çin-Japon Savaşı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Birinci Çin-Japon Savaşı
First Chinese Japanese war map of battles.jpg
Başıca savaşlar ve birliklerin hareketleri
Tarih 1 Ağustos 189417 Nisan 1895
Bölge Kore, Mançurya
Sonuç Japon İmparatorluğunun zaferi.
Taraflar
China Qing Dynasty Flag 1889.svg Çin Merchant flag of Japan (1870).svg Japon İmparatorluğu
Güçler
630,000 asker
Beiyang Ordusu,
Beiyang Donanması
240,000 asker
Japon İmparatorluk Ordusu,
Naval Ensign of Japan.svg Japon İmparatorluk Donanması
Kayıplar
35,000 ölü ya da yaralı 13,823 ölü,
3,973 yaralı

Birinci Çin-Japon Savaşı (Çince: 甲午戰爭 / 甲午战争; Pinyin: jiǎwǔ zhànzhēng, Japonca: 日清戦争; Nisshin Sensō, 1 Ağustos 1894 – Nisan 1895), Çin Çing Hanedanı ile Meiji dönemi Japon İmparatorluğu arasında, Kore'nin hakimiyeti üzerine gerçekleşmiştir. Çin-Japon Savaşı'nın sonucunda Japon zaferi Çing Hanedanının yozlaşıp zayıf düşmesini sembolize edecekti ve Meiji Restorasyonundan itibaren Japonya'nın batılaşıp modernleştiğini gösterecekti. Savaşın en önemli sonucu Asyadaki bölgesel hakimiyetin Çin'den Japonya'ya geçmesine neden olması ve hem Çing Hanedanının hem de klasik Çin geleneklerinin meşruluğunu kaybetmesidir. Daha sonra bu gelişmeler 1911 Devrimine neden olacaktı.

Alt yapısı ve nedenleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Japonya Çarlık Rusyasının Kuzey Çin ve Kore'de genişlemesinden korkuyordu ve batılı danışmanları ile beraber emperyalizm koşullarının rekabetinde yabancı istilaları araştırmıştı. Korenin Japon adalarının karşısındaki stratejik konumu ve doğal kaynaklarındaki kömür ve demir cevherleri Japonya'nın ilgisini de çekmişti. 1875 yılında Japonya, Kore'ye Ganghwa Antlaşmasını zorla kabul ettirdi ve Kore'nin kendisini Japon ticaretine açmasını ve yabancı ilişkileri ile Çin'den ayrılarak bağımzılığını ilanına zorladı.

Joseon Hanedanı hükümdarlığındaki Kore, Çin'in Çing Hanedanına vergi ödemekteydi. Reformistler Japonya ve batılı devletlerle ilişkileri sağlamlaştırmak ve modernleşmek isterken, muhafazakarlar Çin'e olan geleneksel boyun eğen ilişkilerini kaybetmemek istiyorlardı ve halkın görüşü iki ayrılmıştı. Bununla beraber Çin kraliyet ailesindeki muhafazakarlar üzerindeki etkisini sürdürüyordu.

1884 yılında bir grup Japon yanlısı reformcu Kore hükümetini devirmeye çalıştı fakat General Yüan Shih-k'ai yönetimindeki Çin birlikleri İmparatoru kurtardı ve bazı Japon Elçiliği muhafızlarını öldürdü.Japonya ve Çin arasındaki savaş 1885deki Tientsin Toplantısı ile kıl payı engellendi. Her iki taraf şu hususlar üzerinde anlaştı: (a) her iki taraf da Koredeki güçlerini eşzamanlı bir şekilde çekecek; (b) Kore ordusunu eğitmek üzere eğitmen gönderilmeyecek ve ; (c)herhangi bir taraf Kore'ye askeri birlik göndermeden önce diğer tarafı haberdar edecek.

Savaşın Başlangıcı[değiştir | kaynağı değiştir]

1893 yılında Japon asıllı Koreli devrimci Kim Ok-kyun, (mutemelen Yuan Shikai ajanları tarafından) Şangayda bir suikast ile öldürüldü. Daha sonra ceseti bir Çin zırhlısının güvertesine asılıp diğer devrimcilere ibret olması anlamında yaşadığı yer olan Kore'ye götürüldü. Japon hükümeti bunu direk bir hakaret olarak aldı. O yılın sonunda , Kore kralı Tonghak İsyanını bastırması isteğiyle Çin destek kuvvetleri gönderdi. Çin hükümeti Japon hükümetini bilgilendirdi ve General Yuan Shikai yönetiminde 2,800 askerini gönderdi. Japonya bu hareketin Tienstsin Antlaşmasına aykırı olacağı cevabını vererek kendi 8,000 kişilik Oshima Karma Birliğini gönderdi. Japon kuvvetleri 8 Haziranda Seuldeki kral ve kraliyet sarayını ele geçirerek yerine Japon yanlısı birhükümet geçirdi. Yeni hükümet Japon birliklerinden Çin birliklerini kovmasını istedi. Çin hükümetinin yeni Kore hükümetini tanımaması ile durum gittikçe gerildi.

Savaş sırasındaki olaylar[değiştir | kaynağı değiştir]

Fransız yapımı Matsushima, Çin Japon gerginliğinde İmparatorluk Donanması sancak gemisiydi.

Savaş bazı çarpışmalar halihazırda yaşanmışken 1 Ağustos 1894 tarihinde ilan edildi. 16 Eylül 1894 günü Pyongyang savaşında İmparatorluk Ordusu, hazırlıksız Çin Beiyang Ordusunu yendi ve Kuzey Mançurya içlerine kadar ilerledi. Japon İmparatorluk Donanması ise 17 Eylül günü Yalu Nehri ağzında Çin Beiyang Filosunun 12 gemisinden sekizini yok etti. Çin filosu Weihaiwei mevzilerinin arkasına çekildi. Bununla beraber Liman savunmasını arkadan vuran Japon kara güçlerince basıldılar.

21 Kasım 1894 günü Japonya Lüshünkou (daha sonra Port Arthur olarak ismi değişmiştir) şehrini aldı. Japon ordusunun daha sonra Port Arthur Katliamı olarak anılcağı şekilde şehirdeki Çinli yerleşimciler üzerinde katliam yaptıkları iddia edilir.

Weihaiwei savaşının 2 Şubat 1895 tarihinde düşmesinden sonra Japon birlikleri güney Mançurya içlerine doğru ilerleyerek Kuzey Çin sınırlarına kadar geldiler. Mart 1895 Japonlar Beijing'e hakim deniz mevkilerinde kaleler istihkam ettiler.

Savaşın sonu[değiştir | kaynağı değiştir]

Yenilgi ile yüzleşen Çin Shimonoseki Antlaşmasını 17 Nisan 1895 tarihinde imzaladı. Anlaşma Korenin tam bağımsızlığını içermekteydi ve Çin, Fengtian'ın doğusundaki Liadong Yarımadasını, Mançurya'yı (bugünkü Liaoning Bölgesi, Çin), Tayvan ve Pescadores adalarını Japonyaya "sürekli olarak" terk edecekti. Ek olarak tazminat olarak 200 milyon Kuping (o zaman için İngiliz veya Alman yapımı modern bir savaş gemisi için ödenecek fiyata denk miktarda para) ödenmesi, Japon gemilerinin Yangtze Nehrinde çalışması ve ticari limanlarda üretim fabrikaları işletmesini içeren ticari bir anlaşma imzalanmasını da içeriyordu. Bu "Japon Emperyalizmi"nin doğuşunu sembolize ediyordu. Bu zafer ayrıca Japonya'nın Batılı devletlerle aynı zeminde ve Asya'da etkili bir güç olduğunu kanıtladı. Endüstriyel ve politik gelişmelerin hızı sıkça 1860lardaki Japonya'nın politik gelişmesiyle aynı zmanalara denk gelen Almanya'nın gelişimi ile eşit olarak kısyaslanıyordu.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]