Barzani Aşireti

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Barzani (بارزانی), Mesud Barzani, Mustafa Barzani, İdris Barzani'nin mensup olduğu Kuzey Irak'ta Kürt aile. Bu aili 19. yüzyılda Nakşibendi Şeyhlerinin halifeleri olarak Barzan köyüne yerleşdikten sonra, kısa bir süre sonra aşiretleşti [1].: Barzani Aşireti, Beroji, Mizorî, Şarvanî ve Dolemari olmak üzere dört aşiretten müteşekkil bir aşiret konfederasyonudur.

Barzan bölgesi Irak'ın Erbil iline bağlı olup ülkenin en kuzey ucunda yer almaktadır. Bölgenin merkezi Mergesor kazası olup kaza Mergesor, Barzan ve Şirvan olmmak üzere üç kazadan oluşmaktadır.

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Encyclopeadia of Iranica´ya göre Barzan adı, Kürtçenin de mensup olduğu kuzeybatı irani dilerde Mahalle anlamını taşımaktadır. Kökeni avestadaki varəzāna kelimesine dayanan "barzan", eski hintçedeki karşıtı vṛjána(Cemaat)´dır. Modern Kürtçede bu kelimenin yerini "Tax" almıştır.[2].

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Barzan tekkeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Barzan Şeyhleri Amidiye Emirleri soyundan gelmektedir. Mesud, Barzan'a yakın Hewinka Köyüne yerleşmiş ve o köyden bir kızla evlenmiştir. Aşiret reisliği Mesud'dan oğlu Said'e, Said'den torunu Şeyh Taceddin'e geçmiştir. Şeyh Taceddin din alimi olduğu için mürit toplamış ve Barzan Tekkesi'ni kurmuştur. Aşiret reisliği Şeyh Taceddin'den oğlu Şeyh Abdurrahman'a, Şeyh Abdurrahman'dan da oğlu Abdullah'a geçmiştir. Abdullah zühd ve takva ile ünü kazanmış ve oğlu Şeyh Abdusselam'ı Şeyh Seyyid Taha Nehri'nin medresesine göndermiştir. Şeyh Abdusselam Barzan'da bir medrese kurunca her taraftan öğrenciler Barzan'a okumaya gelmeye başlamıştır. Mevlana Halid Nakşibendi Barzan'a uğrayarak Şeyh Abdüsselam'ı halifesi olarak atamıştır.

Şeyh Muhammed[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Şeyh Muhammed

1872'de Şeyh Abdusselam öldüğünde Şeyh Muhammed reis olmuştur. Şeyh Muhammed de zühd ve takva ile ünü kazanmış ve Barzan tekkesi komşu aşiretlerden mazlumların sığınak haline gelmiştir. Bu yüzden diğer aşiret reisleri Şeyh Mumahhed'i Osmanlı yönetimine şikayet etmişlerdir. Osmanlı da Şeyh Muhammed'i Bitlis'e sürgün etmiştir. Şeyh Muhammed Bitlis'te bir yıl hapis yattıktan sonra Barzan'a dönmüş ve fazla zaman geçmeden 1903'de ölmüştür. Şeyh Muhammed, Şeyh Abdusselam, Şeyh Ahmed, Muhammed Sıddık, Babo ve Molla Mustafa olmak üzere beş oğlu geride bırakmıştır.

Şeyh Abdusselam[değiştir | kaynağı değiştir]

Şeyh Abdusselam bölgede sosyal ıslahatlar gerçekleştirmiş ve hem dini hem de milli bir lider konumuna gelmiştir. Ondan dolayı Barzan tekkesiyle irtibatlı olmayan aşiret de dahil olmak üzere, Şirvani, Dolameri, Mirozi, Beroji, Nizari, Kerdi, Hereki ve Bıneci aşiretleri Şeyh Abdusselam'ın liderliğinde Barzani adı altında ittifak kurmuşlardır. Şeyh Abdusselam Osmanlı yönteminin baskısından kurtulması için aşiret reisleriyle görüşmüş ve Kürt Teali ve Terakki Cemiyeti, Kürt Talebe Hêvî Cemiyeti ve Kürdistan Bağımsızlık Cemiyeti (Azadî) gibi Kürt örgütleri ve Şeyh Mahmud Hafid, Şeyh Abdulkadir Nehri ve İsmail Ağa Şikaki (Simko) gibi önde gelen liderler ile ilişiki kurmuştur.


Yahudi Barzaniler ve Barzani Ailesi[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Ahmet Uçar arşivdeki Osmanlı belgelerine dayanarak Sallum Barzani isimli bir hahamın Musul'dan Selanik'e oradan da hahambaşının ricası ile Kudüs'e sürgün edildiğini söylemektedir. Hürriyet Gazetesi'nde aynı haberdeki demecinde de dahil olmak üzere Kuzey Irak'ta Yahudi kökenli tek bir Barzani ailesi olduğuna dair Osmanlı arşivlerinde kanıtlar olduğunu ve günümüz Barzani ailesinin atalarının Yahudi olduğundan şüphe edilemeyeceğini ifade etmektedir.[3]
  • Hürriyet gazetesinde yer alan habere göre, UCLA öğretim üyesi Yona Sabar "Barzani" isimli bir ailesinin Yahudi Kürdü olduğunu ve aileden çok sayıda hahamın çıkmış olduğunu doğrulamıştır.[4][sayfa numarası?] Ancak Yahudi Barzani ailesinin kurucusunun 16. yüzyılda yaşamış Haham Samuel Barazani olduğunu belirterek bugün Barzani ismini taşıyan herkesin (Barzan doğumluların Barzani ismini alması sebebiyle) Yahudi Kürdü olarak görülmemesi gerektiğini savunmaktadır.[5].
  • Jewish Telegraphic Agency muhabiri Yigal Schleifer, Hürriyet gazetesinde yer alan haberi araştırmak için Yona Sabar ile bir söyleşi düzenlemiştir. Sabar söyleşide, Barzani ailesinin Yahudi kökenli olduğuna dair iddiaların "tarihin yanlış okunmasından" kaynaklandığını söylemiştir ve "Mesud Barzani'nin Yahudi Barzanilerle arasında bir ilişki olması mümkün değil" ifadesini kullanmıştır.[6][7]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Behn, W.: Barzani, Iranica.com(ingilizce)
  2. ^ Baran Ruciyar: Berzan, kurdica.com (almanca)
  3. ^ Sefa Kaplan, 'Barzani Ailesi'nin Yahudi olduğu ortaya çıktı' (18 Şubat 2003 tarihli Hürriyet gazetesi)
  4. ^ Yona Sabar, The Folk Literature of the Kurdistani Jews: An Anthology, Yale University, 1982. Çeviri: Selahattin Çelik, Bir Antoloji: Kürdistanî Yahudilerin Halk Edebiyatı, Doz Yayınları, 2005.
  5. ^ Eşref Günaydın, Yahudi Kürtler: Babil'in Kayıp Çocukları, Karakutu Yayınları, Nisan 2003, ISBN 975-8658-37-9, s.41-43.
  6. ^ Rumors flow in Turkey: Kurdish leader is a Jew, Yigal Schleifer, Jewish Telegraphic Agency.
  7. ^ Yakın tâkip altında... Hem de hangi gazete?, Taha Kıvanç, Yeni Şafak.

İlgili kitaplar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • M. Sıraç Bilgin, Barzani, Fırat Yayınları, İstanbul, Ocak 1992.
  • Mesud Barzani (Çev.: Vahdettin İnce), Barzani ve Kürt Ulusal Özgürlük Hareketi, C. I, Doz Yayınları, İstanbul, Ocak 2003, ISBN 975-6876-36-0.
  • Mesud Barzani (Çev.: Vahdettin İnce), Barzani ve Kürt Ulusal Özgürlük Hareketi, C. II, Doz Yayınları, İstanbul, Şubat 2005, ISBN 975-6876-49-2.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]