Bandırma, Balıkesir

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Koordinatlar: 40°21′08″K, 27°58′36″D

Bandırma, Türkiye
Bandırma Limanı ve çevresi
Bandırma Belediye logosu
Harita
Bandırma'nın konumu
Bilgiler
Şehir nüfusu	111.500TÜİK (2008)
Yüzölçümü	690 km²
Rakım	63 metre
Koordinatlar	40°21′08″K, 27°58′36″D
Posta kodu	102xx
Alan kodu	0266
İl plaka kodu	10 Px,Nx,Axx
Yönetim
İl	Balıkesir
Belediye başkanı	Sedat Pekel (CHP)
Kaymakamlık website	{{{internet1}}}

Bandırma, Balıkesir'in kuzeyinde, Marmara Denizi kıyısında bulunan bir kenttir. Bursa girişi ile Çanakkale girişi arasında 19 km mesafe bulunan bir sanayi kentidir. İdari açıdan Balıkesir'e bağlı Bandırma ilçesinin merkezidir.

690 km² yüzölçümüne sahip olup denizden yüksekliği 1 metre ile 764 metre arasında değişmektedir. İlçenin kuzeyinde yer alan ve kendi adıyla anılan körfezin uzunluğu 31 km’dir. İlçenin en yüksek dağı, doğusunda yer alan 764 metre yüksekliğindeki Karadağ’dır. Bandırma'nın kuzeyinde Marmara Denizi ve Kapıdağ yarımadası, güneyinde Balıkesir'in Manyas ilçesi ve Manyas Kuşgölü, doğusunda Karacabey ilçesi, batısında ise Gönen ilçesi bulunmaktadır. 2007 Yılı Adrese Dayalı Nüfus Sayımına göre Şehir nüfusu 111.500,köyleri ile birlikte nüfusu 131.000'dir.

Konu başlıkları 1 Tarihçe 2 Nüfus 3 Sosyo-Ekonomik Göstergeler 4 Bandırma'nın özellikleri 5 Sosyo-kültürel yapı 6 Turizm 7 Ekonomi 8 Kültür 9 Kardeş Şehirler 10 Ulaşım 11 Bağlantılar 12 Kaynakça

[değiştir] Tarihçe

Bandırma’nın içinde bulunduğu bölgede yapılan kazı ve araştırmalardan, bu alanda M.Ö. 6. Bin yılının ortalarına uzanan Neolitik ve 5. Bin yılının sonlarına uzanan Kalkolithik yerleşmelerin olduğu tespit edilmiştir. Ancak kuruluş tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Çeşitli araştırmalardan, Bandırma’nın M.Ö 8. veya 9. yy’lar arasında, Kapıdağ yarımadasındaki Kyzikos şehri ile aynı zamanda kurulmuş olabileceği sonucuna varılmıştır. Bir balıkçı köyü olan ve Kyzikos şehir devletinin limanı olarak da kullanılan Bandırma, o yıllarda Güvenilir Liman anlamına geldiği düşünülen Panormos olarak anılıyordu. Panormos adının "Güvenilir Liman" anlamına geldiği bazı tarihçilerce reddedilmekte, bu adın "Yeşil Ova" anlamına geldiği ve bugün hava üssünün bulunduğu, şimdiki şehir merkezinin biraz dışında kalan düzlük yörenin o dönemlerde çeşitli eğlencelerin yanı sıra büyük güreş ve başka spor müsabakalarının da düzenlendiği bir şenlik alanı olduğu, şehrin adının bu düzlükten geldiği ileri sürülmektedir.

Bandırma tarihi üzerine bir başka tartışma konusu da Helenistik dönem masalcısı Ezop'un Bandırmalı olup olmadığıdır. Cevat Şakir (Halikarnas Balıkçısı), bu savı ileri sürdüyse de yörenin tarihinin araştırılmasında büyük katkısı olan Reşit Mazhar Ertüzün ve Ege Üniversitesi'nden Arkeoloji Profesörü Tomris Bakır, bu sava karşı çıkmakta, bu yanılgıya yol açanın antik çağda Aisopos adıyla anılan Bandırma civarındaki akarsu olduğunu belirtmektedirler. Bandırma'nın yakınındaki Gönen ilçesinin eski adı da Aisepos‘tur. Bu, kasabanın yanından geçen çayın adıdır.

Bandırma’ya Türkler’in girişi ise Anadolu’da ilk Türk Devletini kuran Kutalmışoğlu Süleyman Bey’in 1076 yılında Kyzikos’la birlikte Aydıncık ve Bandırma’yı fethetmesiyle gerçekleşmiştir. 1106 yılında Selçuklu Sultanı I. Kılıçarslan’ın vefatı sonrası bölge tekrar Bizans egemenliğine geçmiştir. 1115 yılında Bölgeye hücum eden Türkler Bursa ve Apollonia’yı alarak Kyzikos ve Panormos üzerine yürümüşler, ancak Haçlılar’ın ardı arkası kesilmeyen akınları karşısında geri çekilmişler bölge Bizans egemenliğinde kalmıştır.

12. yüzyılın sonlarında Selçuklu uç Beyleri egemenliklerini ilan etmişler, Bandırma’da Karesi Beyliği’nin himayesine girmişler. Merkezi Balıkesir olmak üzere Bölgeyi idare eden Karesi Bey daha sonraları Marmara ve Çanakkale sahillerini, Karabiga ile birlikte bazı şehirleri eline geçirmiştir.

Türkler’in bölgedeki hakimiyetinden çekinen Bizanslılar Anadolu’da Türk Beylerinin ilerleyişini durdurmak için İspanya’dan Katalanlar adıyla bilinen paralı askerler getirerek Kyzikos’a yerleştirmişlerdir.

Bir süre Aydıncık ve Hüdavendigar’a bağlı olan Bandırma 16. Yüzyılın 2. yarısında Galata Kazası Kapıdağ Nahiyesine bağlanmıştır.

Bandırma’nın o yıllardaki gelişmesinde Padişah’ın Dergah-ı Ali çavuşlarından Haydar Çavuş’un Bandırma’ya yerleşmesi önemli bir etken olmuştur. Bazı kaynaklarda Bandırma’ya sürgün olarak gönderildiği belirtilen Haydar Çavuş, sahilde kendi adını taşıyan bir cami, medrese, hamam, beş ev, on dükkân yaptırmıştır. Bu eserleri vakıf olarak Bandırma’ya bırakan Haydar Çavuş’un bundan sonraki yaşamı konusunda herhangi bir bilgi bulunmamaktadır.

Bandırma, 1830 yılında Erdek ilçesi Kapıdağ bucağına bağlanmış, Tanzimata kadar voyvodalıkla idare edilen Bandırma Tanzimatın ilanından sonra gerçekleştirilen idari yapılanmadan sonra Erdek ilçesine bağlı bir bucak olmuştur.

1874 yılında büyük bir yangın geçiren Bandırma’nın tamamına yakını bu yangında harap olmuştur. Yangın sonrası Bandırma kısa zamanda yeniden onarılmış, Haydar Çavuş camii de 11 yılda kagir olarak yeniden yapılmıştır. 1876-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonunda, Kırım ve Romanya’dan göç eden Tatarlar’ın Bandırma’ya yerleştirilmesi şehirde bir canlanmaya ve nüfusunun artmasına neden olmuştur. Bu gelişmeler sonrası Bandırma, 1878 yılında Karesi Sancağı’na (Balıkesir) bağlı bir ilçe merkezi haline getirilmiştir.

I. Dünya Savaşı yıllarında Bandırma, Çanakkale Boğazı’nın kapatılması ile bölgesel olarak büyük bir önem kazanmıştır. Savaş sonrası 2 Temmuz 1920 tarihinde Yunanlılar tarafindan işgal edilen Bandırma Büyük Taarruz sırasında Türk birliklerinin kente girmesiyle 17 Eylül 1922 tarihinde işgalden kurtarılmıştır. Bandırma'nın hemen yanında bulunan, kent merkezinden ve Erdek'in batısından görülebilen Ayyıldız Tepede bu işgalden kurtuluşu ve zaferi sembolize eden bir anıt bulunmaktadır. Son Kurşun Anıtı olarak bilinen bu anıt, 1974 yılında betondan yapılmış tüfeklerin çatılmasıyla oluşturulmuş olup, anıtın hemen yanında Bandırma’nın kurtuluşu sırasında şehit olan 80 kahramanın isimlerinin yer aldığı iki de kitabeye sahiptir.

Şehir, Osmanlılar döneminde de İstanbul’u Kuzey Ege ve İzmir’e bağlayan bir iskeleydi.

Osmanlı döneminden kalan eserler Haydar Çavuş Çeşmesi, Eski Askerlik Şubesi [şimdi sağlık yüksek okuludur], Çınarlı Çeşmesi, Öğretmen Evi binası, Sunullah Camii [1905], eski tren garı binasıdır.

Ayrıca Bandırma 1953(Gönen depremi) ve 1964'te(Manyas depremi),Gönen depreminin şiddeti 7,0'nin üzerinde olmak üzere iki şiddetli deprem geçirmiştir.

[değiştir] Nüfus

19.yy sonlarında 9 bin civarlarında olan nüfus savaş dönemlerinde verilen Rum ve Ermeni göçleri nedeniyle fazla değişmeyerek 1927'deki nüfus sayımında 11 bine yaklaştı. 1970'li yıllara kadar fazla nüfus artışı görülmeyen Bandırma'nın nüfusu bu tarihten sonra yapılan yatırımlar sayesinde hızla artmaya başladı. 1950'de 19 000 olan nüfus, 1960'ta 29 000'e, 1970'te 39 000 ve 1975'te 45.000'e yükseldi. Bu tarihten sonra yapılan yatırımlara paralel olarak nüfus hızla artmaya başladı ve 1975'de 45.000 olan nüfus 1985'de 70.000'i aştı.1990'da 80.000'e yaklaşan nüfus,1997'de 91.000'e ve 2000 nüfus sayımında da 97.000'e ulaşmıştır.

2007 ADNKS'nin ilk verilerine göre 83.000 çıkan merkez nüfus, belediyenin yoğun çalışmalarıyla 2 ay gibi kısa sürede 110.000'i bulmuştur. (2 ay gibi kısa sürede yaklaşık 25.000 nüfus artışı olanaklı olmadığına göre, buradan, Bandırma'da ikamet edip de on binlerle ifade edilen kişinin Bandırma'da sayılmadığı anlaşılmaktadır.)

İlçenin nüfusu 2007 genel nüfus sayımına göre toplam 128603'dür. Bunun 110248'i ilçe merkezinde, 18355'i ise kasaba ve köylerde yaşamaktadır.

Bandırma'ya bağlı; 2 belde, 32 köy bulunmaktadır.

Nüfus
Bandırma
Yıl	Kent Nüfusu	Köy Nüfusu	Toplam Nüfus
1927	11.127	50.791	61.918
1935	13.285	37.706	50.991
1940	15.715	16.428	32.143
1945	17.355	18.711	36.066
1950	18.925	20.233	39.158
1955	25.637	20.539	46.176
1960	28.880	22.245	51.125
1965	33.116	22.481	55.597
1970	39.525	23.356	62.881
1975	45.422	24.258	69.680
1980	53.497	27.454	80.951
1985	70.137	23.179	93.316
1990	77.444	24.856	102.300
1997	90.719	22.448	113.167
2000	97.419	23.334	120.753
2007	110.248	18.355	128.603
2008	111.500	19.100	130.600
Y & G

Nüfus
Yakın Kentler ve Nüfus Verileri Karşılaştırması
Şehir	1927 Nüfusu	1950 Nüfusu	1990 Nüfusu	2008 Nüfus
Bandırma	11,000	19,000	77,000	111,000
Çanakkale	9,000	22,000	54,000	91,000
Gönen	9,000	10,000	27,000	44,000
Edremit	12,000	15,000	35,000	49,000
Tekirdağ	14,000	15,000	80,000	137,000
Çorlu	8,000	16,000	74,000	191,000
Edirne	34,000	32,000	102,000	139,000
Bursa	61,000	85,000	834,000
Lüleburgaz	5,000	15,000	52,000	97,000
Gemlik	6,000	8,000	50,000	81,000
İnegöl	11,000	14,000	71,000	159,000
Balıkesir	25,000	39,000	171,000	247,000
Manisa	29,000	35,000	159,000	278,000
Turgutlu	17,000	24,000	74,000	114,000
Akhisar	18,000	23,000	74,000	99,000
Salihli	7,000	12,000	71,000	97,000
Kütahya	19,000	19,000	131,000	203,000
Y & G

[değiştir] Sosyo-Ekonomik Göstergeler

• Nüfus: 129,000
• Şehirleşme oranı: 85,27
• Nüfus yoğunluğu: 215
• Sanayi sektöründe çalışanların oranı(%): 15,77
• Tarım sektöründe çalışanların oranı(%): 31,83
• Hizmet sektöründe çalışanların oranı(%): 52,40
• İşsizlik oranı(%): 6,97 (Türkiye'de 287.sırada)
• Okur-Yazar oranı(%): 93,10 (37.sırada)
• Kişi başına genel bütçe geliri (TL): 706,831 (12.sırada)
• Vergi gelirlerinde ülke içindeki payı(%): 0,32643 (19.sırada)

Ayrıca sosyo-ekonomik açıdan Bandırma, 852 ilçe ve 78 il arasında (İstanbul, İzmir ve Ankara liste dışı) arasında Türkiye'nin 23. gelişmiş kentidir.^[1]

[değiştir] Bandırma'nın özellikleri

• Türkiye'nin 6. Jet Üssü (Askeri)
• Türkiye'nin 5. büyük limanı(Bandırma Limanı)
• Türkiye'nin, Ortadoğu'nun en büyük gübre fabrikası(BAGFAŞ)
• Bor fabrikası(Etibor)
• Türkiye piliç sektörünün merkezi
• Türkiye'nin nüfus açısından 7. büyük ilçesi
• 1 adet organize sanayi bölgesi (yapımda)
• 1 adet Küçüksanayi Bölgesi
• Rüzgar elektrik santrali
• Doğalgaz Kombine Çevrim Termik Santrali (22 Ekim 2008'de temeli atıldı.)

[değiştir] Sosyo-kültürel yapı

Bandırma'da 33 adet İlköğretim okulunda (Kent Merkezi: 22, Belde-Köyler: 11) ve 9 adet lisede toplam 22.977 öğrenci eğitim görmektedir. Öğrencilerin 21.200'ü kent merkezinde bulunmaktadır.

1993-1994 öğretim yılında, Balıkesir Üniversitesi'ne bağlı olarak hizmete giren Bandırma İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi ile Bandırma Meslek Yüksekokulu ve 1996-1997 öğretim yılında açılan Bandırma Sağlık Meslek Yüksekokulunda toplam 1183 öğrenci yükseköğrenimini sürdürmektedir.

Altı tane günlük yerel gazete, dört tane yerel radyo istasyonu ve bir yerel televizyon kanalı faaliyetlerini sürdürmektedir.

Haydar Çavuş Cami, Sunullah Cami, Habibullah Hamarat Cami, Hacı Yusuf Cami, Çınarlı Şevkiye Cami,Bandırma Ulu Cami,Eski Doğruca Köyü Cami, Emre Köyü Cami, Bigadiç Yeşilli Cami Bandırma ilçesinde bulunan tescilli camilerdir.

Saint Trinite Kilisesi bugün Demirlitaş olarak anılan yerde denizin hemen kıyısında bulunuyordu. Kilise'nin çanı 1935 yılına kadar denizin içinde duruyordu. Bugün hiçbir kalıntısı bulunmamaktadır.

Bandırma'da Hava Şehitliği, Ayyıldız Tepe Şehitliği, Son Kurşun Anıtı, Edincik Şehitliği bulunmaktadır.

Her yıl geleneksel olarak düzenlenen ve 2008 yılında 21.si gerçekleştirilen Bandırma Kuşcenneti Festivali, bölgenin en önemli etkinlikleri arasındadır.

[değiştir] Turizm

Bandırma merkezinde fabrika atıklarının yarattığı kirlilik nedeniyle, halk arasında Kocakum ve Tanaça adı verilen bölgeler dışında denize girilemez. Bu nedenlede turistik tesisler genelde komşu ilçe olan Erdek ve bölgesindedir. Kapıdağ yarımadasının diğer tarafında, Erdek körfezinde bulunan Erdek ilçesi ve bölgesinde bulunan belde ve köyler, yaz aylarında gelen yerli turistlerle nufüslarında büyük bir artış gösterirler. Ocaklar, Narlı, Turhanlar ve Tatlısu bu özellikteki ilçe ve köyler arasındadır.

Bandırma ilçe sınırları içerisinde Daskyleion ören yeri buluntularının sergilenmesi amacıyla Bandırma Müze Yaptırma ve Yaşatma Derneği tarafından kurulan ve Kültür Bakanlığı'na devredilerek yeniden inşa edilen Bandırma Arkeoloji Müzesinde iki teşhir salonu, bir laboratuar, kütüphane ve konferans salonu bulunmaktadır. Müzede, Daskyleion'a özgü Anadolu Pers sanatının özelliklerini taşıyan antemionlu ve frig yazıtlı mezar stelleri, kazılarda çıkarılan Pers etkili pişmiş toprak kaplar ile Kyzikos antik kendinden ve civardan elde edilen mezar stelleri sergilenmektedir.

[değiştir] Ekonomi