Balâ, Ankara

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Bu maddedeki veya maddenin bir bölümündeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir. Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına lütfen bakınız. Maddeye uygun bir biçimde kaynak ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.

Bala, Türkiye
Ankara Siyasi Haritası
Harita
Türkiye'de bulunduğu yer
Bilgiler
Şehir nüfusu	6.9121 (2007)
İlçe nüfusu	23.5051 (2007)
Yüzölçümü	2.830 km²
Rakım	1.310 metre
Koordinatlar
Posta kodu	06720
Alan kodu	0312
İl plaka kodu	06
Yönetim
Coğrafi bölge	İç Anadolu Bölgesi
İl	Ankara
Kaymakam	Günay Öztürk
Belediye başkanı	İbrahim Gürbüz
Kaymakamlık website	{{{internet1}}}
Belediye website	{{{internet2}}}

Balâ, Ankara'nın bir ilçesi. Kırşehir, Kırıkkale ve Konya illerine sınırı bulunan ilçe, Ankara'ya 67 km'lik asfalt yol ile bağlıdır.

Konu başlıkları 1 Kökenbilim 2 Tarihi 2.1 Cumhuriyet dönemi 3 Kültürü 3.1 Yörede kullanılan Türkmen kelimelerden örnekler 4 İklimi 5 Ekonomi 6 Nüfus 7 Turizm 8 Eğitim öğretim 9 Kaynakça 10 Dipnotlar

[değiştir] Kökenbilim

Balâ, yüksek anlamına gelmektedir.

[değiştir] Tarihi

1850 yılına ait Osmanlı arşiv belgelerinden edinilen bilgiye göre, Bala ilçesini 19. yy'da (İmirzalıoğlu) Mir Osman Bey kurmuştur. 1463 tarihli tahrir defterine göre:Merkez Kaza ve buna bağlı kasaba nahiyesi Kasaba-i Bala ve Kasaba-iSufla diye ikiye ayrılır. Kasaba-i Bala:[[Keskin]] ve Bala'ya bağlı köylerdir. 1785 tarihinde kasaba-i Bala merkeze bağlı kasabadır. 1830 nüfus sayımında Nahiye-i Bala 5027 müslüman nüfus, gayri müslim yok, 49 köye sahipti. Bala merkezi Karaali Kasabasında bulunuyordu.

1877-78 Osmanlı Rus savaşında Kafkasyadan gelen göçmenler Kartaltepe'ye yerleştirildiler. Daha sonraları yol üzeri olduğu için kaza merkezi buraya taşınmıştır. II.Abdülhamid zamanında Hamidiye ismi verilmiştir.

Bala ilçesi tarih boyunca "Kasaba-i Bala, Bozulus Sancağı, Tabanlı Kazası"olarak adlandırılmıştır.

İlçe ve köylerinin halkı çoğunlukla "Bozulus Türkmenleri"dir.Başta Bala olmak üzre Bala'nın 41 köyünde sülaleri bulunmaktadır.Tabanlı aşiretine mensupturlar.Akkoyunlu Devleti hükümdarı Uzun Hasan'ın soyundandır. İlçe ve köylerinin tarihi çok eski olup kuruluşu 1463-1467 yıllarına rastlamaktadır. Daha önce erzurum(horasan) ve aydın(söke)bölgesinde bulunan Tabanlı Aşiretinin Bala bölgesine yerleşim tarihi 1690 yılıdır.^[1]

İskanlara karşı gelen,büyük kavgalar çıkartarak Anadoluda osmanlı devletine karşı gelebilen tek aşiret Bozulus Türkmenlerinden olan Tabanlı Aşiretidir.1745'de Osmanlı hazinesini büyük ölçüde zarara uğratmışlardır.Bunların yanısıra insanları rehin alarak tabiri caizse eşkiyalık yaparak paralarını altınlarını alarak zorbalık kullanmaktaydılar.Söz konusu olan bu türkmen aşireti osmanlı devletini çok zorluklar içerisinde bırakmıştır.

Uzun Hasan, 1467'de Karakoyunlu Hükümdarı Cihanşah'ı, Çapakçur Meydan Savaşı'nda yenmiş ve başkentini Diyarbakır'dan Tebriz'e taşımıştı. Uzun Hasan, 1473'te Fatih Sultan Mehmet'e Otlukbeli Savaşı'nda yenildi. 5 yıl sonra öldü. Uzun Hasan'ın ölümünden sonra soyundan gelenler devlet bütünlüğünü koruyamadı. Safevi Devleti'nin başı ve Uzun Hasan'ın torunu Şah İsmail, Tebriz'i alarak bu hanedena son verdi.

Akkoyunlu'nun yıkılmasından sonra bozulus türkmen aşiretleri orta ve batı Anadolu'ya göç ederek merkez olmak üzre "Bala ve Keskin"(keskin tabanlı aşiretine mensup değildir)yöresine yerleşip Osmanlı hakimiyetinde sakin bir hayat sürdü. Birbirine komşu olan bu iki yöre dikkat edilirse coğrafi konum (kara yolu) açısından da sıra halinde olup ilk önce Bala sonra Keskin gelmektedir. Bu iki komşu yöre Bozulus Türkmenleri oldukları için kültürleri gelenekleri, görenekleri,konuşma şiveleri bu yüzden oldukça benzerdir. Türkmen kültürü bu iki yörede asırlardır yaşatılmaktadır.

[değiştir] Cumhuriyet dönemi

Türk siyaset hayatında fazla bilinmeyen bir yönüyle önemli bir yere sahiptir. Mustafa Kemal Atatürk, Balâ milletvekilidir. ^[2]

[değiştir] Kültürü

Yörede Türkmen/Abdal Kültürü vardır.^{[kaynak belirtilmeli]} Bala'daki folklorik oluşum ve Türkmen/Abdal türkülerinin anonimleşme sürecindeki farklı ve ağırlıklı yerini vurgulayan bu söz, bir bakıma birbiriyle komşu Bala ve Keskin bu iki yörenin karekteristik özelliklerine de işaret eder.Yöre türkülerinin ağırbaşlı ve durulmuş lirizmi hemen farkedilir.Bala" Orta Anadolu'nun en zengin halay bölgelerinden biri olduğu kadar, bu halayların eşlik sazı olan davul zurnanın da en iyi icra edildiği yörelerden biridir.Bala ve Keskin yöresi halayları ayak ve bel hareketlerine dayanır. Ağır fakat gösterişlidir.20- 30 kadın kendi aralarında halay çekerler.Sin sin oynanır.

Eskilerde Bala ve Keskin kökenli saz ve söz üstadları oyun ve halaylara eşlik sağlarlarmış.Yine bu topluluk düğün ve kutlamalar dışında, kahveleride ziyaret ederek türkmen/Abdal müzik kültürünü, bozlaklar başta gelir, köy ahalisine aktarırlarmış.

[değiştir] Yörede kullanılan Türkmen kelimelerden örnekler

Ağa-baba, ,malamat-eli ayağına dolaşmak,,ece-ana, oturgaç-sandalye, balak-pantalon, fahir-fakir, partal-elbise, cevher-maydonoz, seklem-yarım, havel-evet,şiplek-terlik, çaylık-çaydanlık, kişelemek-kovalamak, ,çömçe-kaşık,,elbise-entari, yeraaç-yerin dibine gir(öl,geber) yağlık-eşarp,ağ-ak,,annı-alın,,aralık-boşluk,,avurt-yanak,,bibi-hala,,böle-teyze çocukları,,buymak-üşümek,,cıncık-cam,,cırcır-fermuar,,çapıt-bez,,dam-oda,,dayza-teyze,,dölek-düz,,dulda-rüzgar almayan yer,,döş-göğüs,,ellam-herhalde,,gubarmak-şımarmak,,guşene-tencere,,ırak-uzak,,ilmek-düğüm,,ökenmek-taklit etmek,,peşkir-havlu,,acer-yeni,,okuntu-davetiye,,yel-rüzgar,,yumak-yıkamak,,zaar-haralde,,ığranmak-sallanmak, öte-ileri, bataydın-öle geber, nöörüyon-ne yapıyorsun, halın nasıl- ne haldesin v.s.

[değiştir] İklimi

Yazları sıcak, kışları soğuk ve kar yağışlı geçer. Yüksekliği nedeniyle kış aylarında Ankara ilinin en soğuk ilçelerindendir.

[değiştir] Ekonomi

Küçük atölyelerin bulunduğu Bala'nın ekonomisi büyük ölçüde sanayi ve ticarete dayalıdır. Ayrıca ilçede buğday arpa ayçiçeği, mercimek, nohut, fasulye, şeker pancarı, kavun ve karpuz yetiştirilmektedir. Kızılırmak üzerinde kurulan Kesikköprü Barajı ilçe sınırları içerisindedir.

[değiştir] Nüfus

İlçenin nüfusu 2007 genel nüfus sayımına göre 23.505'dir. Bunun 6.912'si ilçe merkezinde, 16.593'si ise kasaba ve köylerde yaşamaktadır. 2.530 km² yüzölçümündeki ilçeye bağlı 3 belde belediyesi ve 55 köy bulunmaktadır.

Yıllara göre ilçe nüfus verileri
Yıllar	Merkez	Köyler	Toplam
2009	7.443	16.381	23.824
2007	6.912	16.593	23.505
2000	6.616	33.098	39.714
1997	5.903	30.484	36.387
1990	6.236	32.821	39.057
1985	5.477
1980	4.193
1975	4.102
1970	3.899
1965	3.646
1960	3.287

[değiştir] Turizm

Çam ağaçlarıyla kaplı Beynam ormanları ve Kesikköprü Barajı hem ilçenin hem de Ankara'nın önemli mesire yerlerinden biridir.

[değiştir] Eğitim öğretim

İlçede yüksek öğretim kurumu olarak Hacettepe Üniversitesi'ne bağlı Bala Meslek Yüksek Okulu ve Balâ Anadolu Lisesi bulunmaktadır.

[değiştir] Kaynakça

• Türkmen Aşiretleri, Dr. Tufan Gündüz

[değiştir] Dipnotlar

	Bala belde ve köyleri
İl: Ankara • İlçe Merkezi: Bala Beldeler: Afşar • Karaali • Kesikköprü Köyler: Abazlı • Ahmetçayırı • Akarlar • Akörençarşak • Altınçanak • Aşağıhacıbekir • Aşıkoğlu • Aydoğan • Bağiçi • Bahçekaradalak • Bektaşlı • Belçarşak • Beynam • Buyukdavdanlı • Büyükbıyık • Büyükboyalık • Büyükcamili • Çatalçeşme • Çatalören • Çavuşlu • Çiğdemli • Davdanlı • Derekışla • Eğribasan • Erdemli • Ergin • Evciler • Gülbağı • Hanburun • Karahamzalı • Karahasanlı • Keklicek • Kerişli • Koçyayla • Kömürcü • Köseli • Küçükbayat • Küçükbıyık • Küçükboyalık • Küçükcamili • Sarıhüyük • Sehrıban • Sırapınar • Sofular • Suyugüzel • Tatarhüyük • Tepeköy • Tohumlar • Tolköy • Üçem • Yaylaköy • Yaylalıözü • Yeniköy • Yeniyapançarşak • Yeniyapanşeyhli • Yöreli • Yukarıhacıbekir
Ankara İlçeleri: Akyurt • Altındağ • Ayaş • Bala • Beypazarı • Çamlıdere • Çankaya • Çubuk • Elmadağ • Etimesgut • Evren • Gölbaşı • Güdül • Haymana • Kalecik • Kazan • Keçiören • Kızılcahamam • Mamak • Nallıhan • Polatlı • Sincan • Şereflikoçhisar • Yenimahalle