Başıbozuklar

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Bir başıbozuk reisi. (1881)
Rus ressam Konstantin Makovsky'nin 93 Harbi ve Bulgar İsyanları sırasında (1877'de) yaptığı, Bulgar kadınlara tecavüz eden başıbozuklar tablosu.
Başıbozukları gösteren eski bir kartpostal

Başıbozuklar, mali güçlükler nedeniyle özellikle Balkanlar'daki vilayet garnizon ve jandarmasına gerekli takviyenin düzenli olarak sağlanamaması, isyanlara zamanında müdahale edilememesi gibi nedenlerle Dobrucalılar'dan ve Kırım, Kafkasya gibi Ruslar'a kaptırılan topraklardan getirilip Balkanlar'a yerleştirilen Tatar ve Çerkezler'den oluşan düzensiz, mahalli, gönüllü birliklerdir. Özellikle Bulgaristan'a yerleştirilmiş olan bu Tatar ve Çerkez göçmenler, yurtlarını terk etmelerine sebep olan Ruslar'a yönelik kin ve nefretlerini yerleştikleri bölgenin Slav unsurlarına da (Ruslar'la aynı soydan gelmelerinden dolayı) yöneltmişlerdir.[1] Zamanla uzman askerler tarafından sivilleri tanımlamakta kullanılan bir terime dönüşmüştür. Başıbozuk kelimesi, Kırım Savaşı sırasında İngilizce'ye (bashi-bazouk) ve Fransızca'ya (bachi-bazouk) geçmiştir.

Rus-Bulgar yapımı "Турецкий Гамбит / Turetskiy Gambit" (Türkçe: ~Türk Hamlesi) filminde başıbozuklara doğrudan atıflarda bulunulduğu görülür. Ayrıca başıbozuk, Tenten çizgiroman serisinde Kaptan Haddok'un kullandığı çok sayıda küfürden biridir. D&D oyunundaki barbar özelliği olan "rage"in Türkçe oyun için çevrilmiş halidir. Empire: Total War ve Napoleon: Total War adlı oyunlarda Osmanlı ordusunda aynı adlı piyade birimi mevcuttur.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Midhat Paşa, Mir'at-ı Hayret, Tabsıra-i İbret, İstanbul: 1325 (Hicrî)