Azeri-Ermeni Savaşı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Azeri-Ermeni Savaşı
I. Dünya Savaşı / Rusya İç Savaşı
The Battle of Baku 1918.png
Tarih 1918 - 1920
Bölge Ermenistan ve Azerbaycan
Sonuç AHC'nin zaferi
Taraflar
Flag of the Democratic Republic of Armenia.svg Ermenistan DC Flag of the Democratic Republic of Azerbaijan.png Azerbaycan DC
Sadece Bakü Muharebesi: Osmanlı İmparatorluğu Osmanlı Devleti

Nisan 1920'den sonra:
Flag of Russian SFSR (1918-1937).svg Rusya FSC
Türkiye Ankara Hükûmeti
Flag of Azerbaijan SSR (1920-1921).svg  Azerbaycan SSC
Komutanlar
Flag of the Democratic Republic of Armenia.svg Drastamat Kanayan
Flag of the Democratic Republic of Armenia.svg Andranik Ozanyan
Birleşik Krallık Lionel Dunsterville
Flag of Azerbaijan.svg Samedbek Mehmandarov
Türkiye Kâzım Karabekir

Azeri-Ermeni Savaşı, 1917'de Ekim Devrimi yani Bolşevik Devrimi'nden sonra başlamıştır. Demokratik Ermenistan Cumhuriyeti kurulduktan sonra Azeri toprakları üzerinde hak iddia eden Ermeniler 1917-1922 arasında Azerilere saldırdılar. [kaynak belirtilmeli]

Çoğu saldırı düzenli ordu biçiminde olmadı. Bu saldırılar genellikle Azeri köylerinin basılıp Azerilerin katliama uğraması ile bitti.[kaynak belirtilmeli] Böylece köyler boşalıp yok oluyordu. Sonuçta topraklar Ermenilere bırakılıyordu. Daha sonra Demokratik Azerbaycan Cumhuriyeti kuruldu. Osmanlı İmparatorluğu'nun Erivan'ı boşaltıp Iğdır Ovası'na çekilmesi Ermenileri ayaklandırdı ve savaş başlamış oldu (1920). Ermeniler savaş genelinde gerilla taktiği uyguladı. Böylelikle Ermeniler topraklarını genişletirken Azerileri de öldürüyorlardı.[kaynak belirtilmeli] Ama savaşın gerçek nedeni daha da eskilere dayanıyordu.

Bu savaşın nedeni Ermenilerin Azerbaycan ile Nahçivan arasındaki sınırı kesip Nahçivan'ı almak istemeleriydi. [kaynak belirtilmeli] Bu projeyi tam olarak gerçekleştiremediler. Nahçivan ile Azerbaycan arasındaki Zangezur bölgesini aldılar ve şimdiki topraklarına kattılar.

Çatışmaların sonucu[değiştir | kaynağı değiştir]

1905'te Bakü'de hem Ermeniler hem de Azeriler bulunuyordu. Şehirde mahalle savaşları yaşandı şehir Azeriler ve Ermeniler olarak ikiye bölündü. Ancak zamanla Ermeniler Bakü'yü boşalttı ve şimdiki Ermenistan sınırlarının içerisine sığındılar.

Çatışmalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti Ordusu'nun askerleri

Bu savaş Sovyet Rusya'sının iki tarafa da gizli desteği ile başladı. [kaynak belirtilmeli] Böylece iki taraf yıpranacaktı ve Sovyetler'in genişleme politikası gereğince Sovyet topraklarına katılacaktı. Nitekim daha sonra Sovyet Sosyalist Azerbaycan ve Ermenistan olarak yıpranarak Sovyetler Birliği güdümüne girdiler. Rusların şehre 1920'de girmesiyle Bakülülerde Anti-Sovyet düşüncesi oluştu. Sovyetlere karşı bu düşünce tarzının benimsenmesinde Azeri kumandan General Talyshinski'nin tutuklanması da etkili oldu.

1918'de Bakü'deki Bolşevik hareketleri sonucunda Victor Serge tarafından Bolşevik İhtilali'nin 1. yılı kutlandı. Buna karşı olan Azeriler zaten anti-sovyet düşüncesine sahip olunca gizlice örgütlendiler. İnşaat işçilerinin ve liman işçilerinin bolşevik olması sonucu çoğunluğu sağlayan Sosyalist Azeriler sonuçta sosyalizmi Azerilere kabul ettirdi.


Ermenistan'ın Sovyetleştirilmesi, Aralık 1920[değiştir | kaynağı değiştir]

4 Aralık 1920'de Kızıl Ordu Erivan'a girdi. Kızıl Ordu'nun kurduğu gizli polis örgütü Ermenistan Cumhuriyeti'ne son verdi ve Ermenistan Sovyet güdümüne girdi.

Kars Anlaşması, 13 Ekim 1921[değiştir | kaynağı değiştir]

Transkafkasya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'nin TBMM devleti ile yaptığı Kars Antlaşması Transkafkasya'da düzeni ve otoriteyi sağlamıştır. Sovyetler Birliği Ermeniler ve Azeriler üzerindeki otoritesini güçlendirmiştir. Bu anlaşma ile Nahcivan özerk bölge oldu. Misak-ı Milli'den de ilk ödün verildi ve Batum bırakıldı.

Not[değiştir | kaynağı değiştir]

Bibliyografi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]