Azerbaycan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Azərbaycan sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
Başlığın diğer anlamları için Azerbaycan (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Azerbaycan Cumhuriyeti
Azərbaycan Respublikası
Bayrak Arma
Bayrak Arma
Ulusal Marş: Azərbaycan Marşı
Konum
Azerbaycan'nin Dünya üzerindeki konumu.
Başkent

(en büyük )

 Bakü
40°22′N 49°53′E / 40.367°N 49.883°E / 40.367; 49.883
Resmî dil(ler) Azerbaycan dili [1]
Etnik gruplar  93.2% Azeri, 2.2% Lezgi, 1.6% Rus, 1.3% Ermeni (Dağlık Karabağ), 0.2% Gürcü, 3.8% Diğer
Milliyet Azeri
Yönetim biçimi Parlamenter cumhuriyet
 - Cumhurbaşkanı İlham Aliyev
 - Başbakan Artur Rasizade
Kuruluş
 - Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti
28 Mayıs 1918
 - Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
28 Nisan 1920
 - Bağımsızlık
Sovyetler Birliği'nden

30 Ağustos 1990
 - Kabul Edilme
Tanınma		 18 Ekim 1991
Yüzölçümü
 - Toplam 86.600 km²  (113.)
33 mil²
 - Su (%) 1.6%
Nüfus
 - 1 Şubat, 2012 tahmini 9,235,000[2] (89.)
 - 2009 sayımı 8,922,400[3]
GSYİH (SAGP) 2011
 - Toplam $94.318 milyar
 - Kişi başına $11,000
GSYİH (düşük) 2011
 - Toplam $72.189 milyar
 - Kişi başına $7,914
Gini (2006) 36.5 (58.)
İGE  artış 0.787 (high)  (2007)
Para birimi Azerbaycan Manatı (AZN)
Zaman dilimi (UTC+4)
Trafik akışı sağ
Internet TLD .az
Telefon kodu 994

Azerbaycan resmî adıyla Azerbaycan Cumhuriyeti (Azerice: Azərbaycan Respublikası, /ˈɑz.æˌɾ.bɑj.dʒɑn ˈɾes.pˌub.lika.sɯ/), Güney Kafkasya'da bulunan bir Türk devleti. Kuzeyde Rusya, kuzeybatıda Gürcistan, batıda Ermenistan, güneyde İran ve batıda (Azerbaycan'a bağlı olan Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti ile komşu olan) Türkiye ile komşudur. Doğu sınırını Hazar Denizi çizmektedir. Hem Avrupa hem Asya'da toprağı bulunan Azerbaycan, bir Türk halkı olan Azerilerin yoğun şekilde yaşadığı ikinci ülke konumundadır. Bununla birlikte Azerbaycan Asya'nın gelişmiş ülkelerindendir. Ülkenin başkenti Bakü'dür.

Müslüman dünyasındaki ilk demokratik ve laik devlet olan Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti 1918 yılında kurulmuş;[4][5][6] fakat 1920'de Sovyetler Birliği topraklarına katılmıştı.[7][8] Azerbaycan 1991'de bağımsızlığını tekrar kazandı. Azerbaycan, (Kazakistan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Kırgızistan, Özbekistan, Türkiye, ve Türkmenistan ile birlikte) günümüzdeki yedi bağımsız Türk devletlerinden biri olup Türk Konseyi ve TÜRKSOY'un üyesidir. 158 ülkeyle diplomatik ilişkisi ve 38 uluslararası kuruluşa üyeliği vardır.[9]

Konu başlıkları

[değiştir] Etimoloji

Azerbaycan sözcüğünün kökeni konusunda birçok değişik görüş bulunmaktadır. Bunların arasında önde gelen görüşler şunlardır:

  1. Eski Asların adından kaynaklanır ve “Aser yurdu”, “Aserler yurdu” demektir.[10]
  2. Azer, Eski Türkçe'de "yüksek" veya "zenginlerin oturduğu yer" olarak geçer.
  3. Ahameniş İmparatorluğu'nda Midya bölgesine valilik yapmış ve imparatorluğun Büyük İskender tarafından fethinden sonra görevine devam etmiş Atropat'ın adından kaynaklanır.[11][12][13] Atropat'ın adına istinaden bu bölgeye Atropatena adı verilmiştir ve Azerbaycan'ın adı buradan kaynaklanmıştır.[14]
  4. Diğer bir görüşe göre ise o bölgede büyük bir devlet kurmuş olan ve Hazar Gölü'ne de adını veren Hazar'ların adından kaynaklanmaktadır.[15][16]

[değiştir] Tarihçe

Azerbaycan'da Kuruçay kültürü adı ile tanınmış ilk insan meskeni, Yeni Taş Çağı'na uzanan Azıh Mağarası'nda belirtilmiştir.[17]

Türklerin Azerbaycan'ı kendilerine yurt edinmesi milattan önceki çağlara kadar iner.[kaynak belirtilmeli] M.Ö. yedinci yüzyılda Türk kavimlerine mensup topluluklar Azerbaycan'a Kafkasların kuzeyinden Derbend yoluyla gelip yerleşmişlerdir.[kaynak belirtilmeli] Bu sebeple Derbend'e Türk kapısı denmiştir.[18]

Selçukluların Azerbaycan'da görülmeleri ise 1015-1021 yılları arasındadır. Bu dönemde Oğuzların göçleri ile birlikte Azerbaycan'ın Türkleşme ve İslamlaşma süreci hızlanmıştır. Bölge 1136'da İldenizliler tarafından Tebriz'de kurulan atabeyliğin egemenliğine girmiştir. Moğol istilalarından sonra İlhanlıların egemenliğine girmiş ve bir süre Altın Orda'nın hakimiyetinde kalmıştır. 14. yüzyılda Karakoyunlular ve Akkoyunluların egemenliklerine girmiştir.

I. İsmail'in Kızılbaş ordusu Azerbaycan seferini gerçekleştirip 1500'de Cabani Meydan Muharebesi'nde Şirvanşah Ferruh Yasar'ın ordusunu yenmiş ve Tebriz'e girip Safevi Devleti'ni kurmuştur.[19] Böylece Azerbaycan Safevi egemenliğine girmiştir. Daha sonra da Afşarlar, Zendler ve Kaçarlar tarafından yönetilmiştir. Zand Hanedanı'nın yıkılışı ile Kaçar Hanedanı'nın kuruluşu sırasında burada Bakü, Kuba, Şeki, Gence, Karabağ, Revan, Nahcivan,[20] Derbent, Serab, Lenkeran, Şeki, Şamahı, Tebriz, Urmiye, Erdebil, Hoy, Maku, Marağa ve Karadağ[21] gibi de facto bağımsız[22][23][24][25][26] hanlıklar belirmiştir. 1804–1813 Rus-İran Savaşları'nın ardından 1813 yılında bu hanlıkların büyük bir kısmı Rusya İmparatorluğu hakimiyetine girmiştir. Türkmençay Antlaşması ile İran, Rusya'nın Revan Hanlığı, Nahçıvan Hanlığı[27] ve Taliş Hanlığı'nın güney bölümü üzerindeki hakimiyetini tanımıştır.[28]

1828'de Rusya İmparatorluğu'nun egemenliğine girmiştir. 1918-1920'de Kafkasya Kurultayı'nı toplamış ve 28 Mayıs 1918'de de Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'ni kurmuşlardır. Bu devlet Orta Doğu'da ilk cumhuriyet olmuştur.[29] Ancak 1920'de Kafkasya ötesi Sosyalist Sovyet Cumhuriyetler Birliği'ne katılmıştır. 30 Ağustos 1991'de SSCB çöküşüyle bağımsızlığını yeniden ilan etmiştir.

Bugüne kadar Kafkaslarda Türkçülük hareketlerinin merkezi hep Bakü olmuştur[30]. Bu düşüncenin önde gelenler Hüseynzade Ali Turan, Ahmet Ağaoğlu, Alimerdan Topçubaşov idi.

[değiştir] Azerbaycan Cumhuriyeti

Azerbaycan Milli Meclisi

Sovyetler Birliği'nin son döneminde Ermenistan SSC’nin Azerbaycan SSC’ye Dağlık Karabağ'da hak iddia etmesi etnik çatışmalara yol açtı ve bu karmaşık koşullar altında 18 Ekim 1991'de Azerbaycan bağımsızlığını ilan etti.[31] Bu dönemde iktidarda olan Azerbaycan Komünist Parti Genel Sekreteri Ayaz Mutallibov, bağımsiz cumhuriyetin ilk cumhurbaşkanı oldu, ancak Mart 1992'de Dağlık Karabağ'daki Hocalı Katliamı’ndan sonra istifa vermeye zorlandı. Şuşa ve Laçın şehirlerinin Ermeni silahlı kuvvetlerince işgalinden sonra yaşanan derin bir istikrarsızlık sürecinden sonra 7 Haziran 1992'de yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerini Azerbaycan Halk Cephesi'nin lideri Ebulfez Elçibey kazandı. Bu dönemde Ermeniler ve Azeriler arasında şiddetlenen savaş sırasında Kelbecer rayonu işgal oldu. Haziran 1993’te Gence şehrinde Süret Hüseynov liderliğinde silahlı isyan çıktı ve Elçibey yardım için Haydar Aliyev’i Nahçıvan’dan Bakü’ye davet etti. Fakat Haydar Aliyev'in Bakü'ye gelince Süret Hüseynov'u desteklemesi ve göstericilerin Bakü’ye yürümesi üzerine, halktan umduğu desteği alamayan Elçibey, doğum yeri olan Nahçivan’ın Keleki köyüne gitmiştir. Bu gelişmeler üzerine, Cumhurbaşkanlığı yetkileri Haydar Aliyev’e devredilir. Ülkedeki siyasi istikrarsızlıktan yararlanan Ermeni silahlı kuvvetleri Azerbaycan'ın Ağdam, Cebrayıl, Füzuli, Kubadlı, Zengilan rayonlarını işgal etti. Ağustos 1993’te referandum ile Elçibey'in görevi resmen geri alındı ve Ekim ayındaki seçimlerde Haydar Aliyev %99 oyla Cumhurbaşkanı seçildi. Ermeni-Azeri savaşı 1994'te Rusya'nın dayattığı ateşkesle sona erdi.

Daha sonra Haydar Aliyev Süret Hüseynov'dan desteğini çekecek ve vatana ihanetten yargılanan Hüseynov müeebete mahkûm olacaktır. 10 yıl hapis yattıktan sonra İlham Aliyev tarafından 2005 yılında Hüseynov'un cezası affedilmiştir.

[değiştir] Azerbaycanın'ın idari bölgeleri

Azerbaycan'ın idari bölümleri
Ana madde: Azerbaycan'daki yönetim birimleri

Azerbaycan Cumhuriyeti üniter devlettir.[32] Rayon adı verilen, il ve ilçelere karşılık gelen idari bölgelere ayrılmıştır. Bir Özerk Cumhuriyet (Nahçıvan), 66 rayon, 13 şehir rayonu, 70 şehir[33] (11 büyükşehir) mevcuttur.

Her rayon Azerbaycan Cumhuriyetinin Cumhurbaşkanı tarafından atanan Rayon İcra Hakimiyyetinin Başçısı (rayon başkanı) tarafından idare edilmektedir.[34]

[değiştir] Coğrafi konumu

Azerbaycan'ın yağış ve sıcaklık grafiği

Azerbaycan 39° 24' kuzey enlemleri ile 44° 46' doğu boylamları arasındaki coğrafı bölgeye yerleşmiştir. Sınırların uzunluğu 2013 km dir. Azerbaycan'ın İran'la 611 km, Türkiye ile 9 km, Rusya ile 284 km, Gürcistan ile 321 km ve Ermenistan ile 787 km sınırı vardır[35][36]. Doğusunda ise Hazar Denizi ile çevrilmiştir. Dorukları 5000[37] metrenin üstünde ve buzul kaplı olan Büyük Kafkaslar, kara yolculuğunu önemli derecede sekteye uğratmaktadır. Azerbaycan'ın yüzölçümü 86.600[38] km²dir.


Güneyde Ermenistan' ın dağ kütleleri, kuzeyde ise yüksek Kafkas Dağları vardır. Azerbaycan'ın dağları; Büyük Kafkas Sıradağları (4.000-5.000 m.) içinde yeralan Bazardüzü (4.466 m), Şahdağ (4.243 m), Pazaryurdu (4.126 m), Tufan (4.191 m), Yarıdağ (4.116 m), Ragdan (4.020 m) dağları, Küçük Kafkas Sıradağları içinde yeralan Kapıcık (3.906 m.), Gazangeldağ (3.829 m), Biçenek Aşırımı (2.346 m), Karabağ Volkanik Yaylasında yeralan Delidağı (3.616 m), Murovdağ silsilesinde yeralan Kamışdağ (3.724 m), Hinal dağı (3.367 m), Kepez (3.066 m), Zengezur Sıradağları içinde yeralan Büyük Işıklı (3.550 m), Talış Sıradağları silsilesinde yeralan Kömürköy (2.493 m.) ve Kızyurdu (2.433 m) dağlardır. Azerbaycan'ın en uzun nehri 1.364 km Hazar Denizi'ne dökülen Kura Nehri'dir. Aras Nehri ise 1.072 km'dir. En büyük doğal gölü 67,0 km² ile Sarısu Gölü'dür. En büyük yapay gölü 605,0 km² ile Mingeçevir Baraj Gölü'dür.

Çevresinin dağlar ve yüksek tepelerle çevrili olmasına rağmen Azerbaycan'ın büyük bir bölümü ovadır ve topraklarının en verimli yerleri arasında Kura ve Aras nehirlerinin karıştığı deltadır.

Azerbaycanda ılıman bir iklim varıdır fakat Hazar Denizinden içeriye doğru, yüksek dağlarda ve diğer yüksek kesimlerde sert bir iklimle karşı karşıya kalınır. Yüksek kesimlerde kışlar uzun, soğuk ve kar yağışlı, yazlar ise serin geçer. Ovalarda ise kışlar serin ve yağmurlu ve bazen karlı, yazlar sıcak ve kurak geçer.

Azerbaycan ülkesi ovalarda genellikle bozkırdır, %25 ise bir bölümü dağlarda olmak üzere ormanlarlarla kaplıdır. Kuzey ve güney kesimlerinde dağların 2000 metre yüksekliğine kadar ormanlar görülür. Azerbaycan'ın doğal hayatında çoğunlukla bulunan hayvanlar, kızıl geyik, alageyik, karaca, dağ keçisi, karapaça, bizon, yaban domuzu, pars, Avrasya vaşağı, yaban kedisi, boz ayı, kurt, kızıl tilki, dağ faresi, sincap, Kafkas köstebeği Kafkas sivriburunlu faresi.

Azerbaycan iklimi dünyadaki 11 iklim çeşidinden 9'una sahiptir.[39] Yıllık ortalama sıcaklığı 10 °C'ın üzerindedir.

[değiştir] Demografi

Etnik Grup[3] Nüfus (1979) Oran Nüfus (1989) Oran Nüfus (1999) Oran Nüfus (2009) Oran
Toplam 6.026.500 % 100 7.021.200 % 100 7.953.400 %100 8.922.400 %100
Azerbaycanlılar 4.708.800 % 78,13 5.805.000 % 82,68 7.205.500 % 90,60 8.172.800[3] % 91,6[3]
Lezgiler 158.100 % 2,62 171.400 % 2,44 178.000 % 2,24 180.300[3] % 2[3]
Ermeniler 475.500 % 7,89 390.500 % 5,56 120.700 % 1,52 120.300[3] % 1,3[3]
Ruslar 475.300 % 7,88 392.300 % 5,59 141.700 % 1,78 119.300[3] % 1,3[3]
Talişler - - 21.200 % 0,30 76.800 % 0,97 112.000[3] % 1,3[3]
Avarlar 36.000 % 0,59 44.000 % 0,63 50.900 % 0,64 49.800[3] % 0,6[3]
Türkler 7.900 % 0,13 17.700 % 0,25 43.400 % 0,55 38.000[3] % 0,4[3]
Tatarlar 31.400 % 0,52 28.000 % 0,48 30.000 % 0,38 25.900[3] % 0,3[3]
Tatlar 8.900 % 0, 10.200 % 0,15 10.900 % 0,14 25.200[3] % 0,3[3]
Ukraynalılar 26.400 % 0,43 32.300 % 0,46 29.000 % 0,34 21.500[3] % 0,3[3]
Sakurlar 8.500 % 0,14 14.200 % 0,20 15.900 % 0,19 12.300[3] % 0,1[3]
Gürcüler 11.400 % 0,18 14,200 % 0,20 14.900 % 0,18 9.900[3] % 0,1[3]
Yahudiler 35.500 % 0,59 30.700 % 0,44 8.900 % 0,11 9.100[3] % 0,1[3]
Kürtler 5.700 % 0,17 12.200 % 0,17 13.100 % 0,16 6.100[3] % 0,1[3]
Udinler 5.800 % 0,09 6.100 % 0,08 4.100 % 0,05 3.800[3] % 0,04[3]
Diğer 40.200 % 0,66 41,500 % 0,59 9.500 % 0,13 9.500[3] % 0,1[3]


Azeri kızlar.
Haçmaz Rayonunda bir kız ve köpeği.

Ulus çoğunluğunu Türk halkı olan Azeriler oluşturuyor.[40] Azerilerin son 50 yıl da arttığını göstermektedir ve diğer etnik grupların sayı ve oran olarak azaldığını göstermektedir.

Rusların sayısında son 30 yılda bir düşüş vardır. 1979 yılında 475,300 ve 1989 yılında 330.000 civarında olan Rus nüfusunun sayısı 1999 yılında 141.700 seviyelerine kadar gerilemiştir. Özellikle 20 Ocak 1990 Olayından (Qara Yanvar; "Kara Ocak") sonra Rusların göçü yoğunlaşmıştır.

Ermeniler özellikle Dağlık Karabağ Savaşı yüzünden ya ayrılmıştır veya kaçmıştır. Daha Dağlık Karabağ yüzünden oluşan gergilik ve savaştan önce de 1979 yılında 475,500 civarında olan Ermeni nüfusunun sayısı 1989 yılına gelindiğinde 390.500 seviyelerine kadar gerilemişti. Ermeni nüfusunun sayısı 1999 yılında 120.700 seviyelerine kadar gerilemiştir ve Ermeniler tarafından işgal edilmiş Dağlık Karabağ'da yaşayanları kapsar.[41] Artık Azerbaycan'da Dağlık Karabağ dışında hemen hemen hiç Ermeni kalmamıştır.[41]

Toplam nüfus büyüme oranı %0,89'dur.

Yaş grubu - Toplam nüfustaki payı

  • 0-14 - 33.0
  • 15-29 - 28.9
  • 30-44 - 17.7
  • 45-59 - 12.0
  • 60 + - 8.4

Azerbaycan nüfusunun %54 e yakın kısmı kentlerde, %46 ya yakın kısmıda köylerde yaşamaktadır. Şehirleşme hızı son dönemlerde oldukça yavaş seyretmekte olup, kentlere fazla hızlı olmasa bile göç almakta, ancak kırsal kesimde nüfus artışı daha yüksek olduğu için denge sürmektedir.

Toplam nüfusun %60 a yakın kısmı 30 yaşın altındadır.

[değiştir] Dağlık Karabağ

Ana madde: Dağlık Karabağ
  • Yüzölçümü: 4.388 km²
  • Nüfusu: 187.769 (1989 nüfus sayımı; 145.403 kişi Türk + 40.316 kişi Ermeni + 2050 kişi diğer milletler olmakla )

De jure olarak Azerbaycan'ın toprağı sayılan Dağlık Karabağ, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarına rağmen de facto Dağlık Karabağ Cumhuriyeti tarafından yönetmektedir. Yaklaşık 1.000.000 Azerbaycanlı bölgeden göç ettirilmiştir. Bu nedenle Dağlık Karabağ'da artık hemen hemen hiç Azerbaycanlı yaşayamamaktadır.

[değiştir] Din

14. yüzyıldan kalma Keykubad Camisi

Azerbaycan Cumhuriyeti laik devlettir.[32] Halkın %96'sı Müslüman (%85'i Şii Caferi[42][43]), %3-4'ü Hıristiyandır (çoğunluğu Rus Ortodoks Kilisesi, Gürcü Ortodoks Kilisesi ve Malakan). Çok küçük bir bölümü ise Yahudidir [44] [45]. Fakat Azerbaycan'da dinsel bağlılık nominal olduğu için, pratikteki taraftar oranları çok daha düşüktür.

Azerbaycan'da nüfusun büyük bir bölümünü oluşturan Azerbaycan Türkleri, Müslümandırlar. Ancak yaklaşık 70 yıllık komünist yönetim tarafından yapılan yoğun ateizm propagandası[46][47][48] ile İran İslam Cumhuriyeti'nden kaynaklanan köktendinci İslami propagandaya[49] karşı oluşan tepki sebebiyle, dinsel yönelişler, İslami bir nitelik kazanmaktan ziyade bir kültürel renk biçiminde bulunmaktadır. Ancak bu, radikal köktendinci hareketlerin Azerbaycan'da bulunmadığı anlamına gelmemektedir.

[değiştir] Cumhurbaşkanları

Ana madde: Azerbaycan cumhurbaşkanları listesi
Şimdiki Cumhurbaşkanı İlham Aliyev
  1. Ayaz Mutallibov - 1991-1992
  2. Ebulfez Elçibey - 1992-1993
  3. Haydar Aliyev - 1993-1998, 1998-2003
  4. İlham Aliyev - 2003-2008, 2008-2013

[değiştir] Siyasal ve sosyal yapılanmalar

Azerbaycan'da 53 parti adını kaydettirmiştir.(2008)[50]

Faaliyetini sürdüren partilerin bazıları:

  1. Yeni Azerbaycan Partisi (İktidâr)
  2. Müsavat Partisi
  3. Azerbaycan Halk Cephesi Partisi
  4. Yeşiller Partisi
  5. Demokratik Islahatlar Partisi
  6. Ümit Partisi

[değiştir] Ekonomik ve sosyal yapı

Petrol Azerbaycan ekonomisinde önemli bir yere sahiptir

1991'de bağımsızlığını kazandıktan sonra, özellikle geçiş döneminin[51] ilk yıllarında ekonomik alanda düşüşler olmuş ve para birimi olarak Manat'a bağlı kalmıştır. Ancak Azerbaycan, verimli tarım arazileri ve doğal gaz, petrol ve demir cevheri bakımından zengin kaynaklara sahip bulunmaktadır. Ham petrol üretimi 2006'da günlük 600,000 varile ulaşmıştır. Ayrıca, petrokimya, yiyecek, giyim gibi hafif sanayi de vardır.

Ana madde: Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı

Doğal gaz üretimi ise 1991'de 11 milyar m³ tür. Toplam doğal gaz rezervi 2 trilyon m³, petrol rezervlerin de 8 milyar varil{fact} olduğu savunulmaktadır. 18 Eylül 2002 tarihinde temeli atılan ve Temmuz 2006 tarihinde hizete açılan Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı(BTC) Azerbaycan petrolünü Gürcistan üzerinden Türkiyenin akdeniz kıyılarına taşımaktadır. BTC Hazar Denizinin Azerbaycan tarafında bulunan Azeri-Çırak-Güneşli petrol sahalarında bulunan petrolün en ekonomik şekilde batı pazarına ulaşmasını sağlamaktadır. BTC, Bakü’den başlayıp, Ceyhan’da son bulmaktadır. Bu boru hattı başta Azerbaycan petrolü olmak üzere bölgede üretilecek petroller Ceyhan’a taşınıp, buradan da tankerlerle dünya pazarlarına ulaştırılmaktadır.

  • Turizm potansiyeli yüksek bir ülkedir.[52]
  • Bankacılık ve sigortacılık gelişme süreci göstermektedir.[53][54]
  • En önemli ihracatı petroldur.[55]
  • Petro-kimya ürünleri de ihracatta önemli yer tutmaktadır.[56]

ayrıca inşaat sektöründe farklı gelişmeler olmuştur.[57] [58]

  • İlk teleferik 2007 yılında Balaken'de hizmete açılmıştır.[59]

[değiştir] Tarım ve Hayvancılık

Azerbaycan'ın yüzde 7'si tarıma elverişli topraklara sahiptir. Bu tarım topraklarının büyük bölümü de Kura ve Aras nehirleri çevresindedir ve ülkede, tarım büyük ölçüde sulamaya dayanmaktadır. Yetiştirilen başlıca ürünler tahıl, meyve, pamuk, çay, tütün ve üzümdür. Ayrıca, dut ağacından yılda 5.000 ton ipek kozası elde edilmektedir.

Azerbaycan tarımında ve ekonomisinde hayvancılığın da önemli yeri bulunmaktadır. En son verilere göre Azerbaycan'da 1,5 milyon sığır, 5 milyon koyun, 30 milyon kümes hayvanı bulunmaktadır. Arıcılık gelişmiştir.

[değiştir] Sanayi

Azerbaycan'da sanayi sektörü, net maddi üretimin % 48,3'ünü oluşturmaktadır.

  • Ağır Sanayi: Enerji, metalurji, makina, imalat, kimya, orman ürünleridir.
  • Hafif Sanayi: Dokuma, dikiş, deri, kürk, kundura'dır.
  • Azerbaycan tarımsal ürenler, Petrol( nift ) alt ürünlerini işleme, Elektronik ürünler üretiminde 2005 yılından sonra büyük gelişmeler yaşamış ülke halkı fabrika ortamıyla tanışmaya ve alışmaya başlamıştır.
  • Son yıllarda silah sanayinde de büyük gelişmelerin yaşandığı Azerbaycan'da silah üzerine modern üretim tesisleride bulunuyor.

[değiştir] Ulaşım

Azerbaycan gelişmiş bir ulaştırma sistemine sahiptir.

  • Demiryolu: 2.090 km.
  • Kara Ulaştırması: Karayolu 30.400 km.
  • Deniz Ulaştırması: Hazar Denizi yoluyla yapılır.
  • Hava ulaştırması: Merkezi olarak Gence Havalimanı ve Bakü Haydar Aliyev Havalimanı olmak üzere iki büyük havalimanına sahiptir. Bakü ve Gence hava limanlarından Ankara, İstanbul, Londra, Paris, Moskova, Taşkent, Astana, Bişkek, Pekin, Dubai, Milano, Kiev gibi dünyanın diğer bölgelerine uçuşlar yapılmaktadır. Azerbaycan Hava Yolları, Azerbaycan'ın en büyük hava yolu şirketi olup şirketin merkez ofisi Baküde bulunan Bakü Haydar Aliyev Havalimanında bulunmaktadır. Hava limanlarının sayısı bakımından Kafkasya'da birinci olan Azerbaycanın Lenkeran, Şeki, Yevlah, Nahçıvan, Zaqatala, Hankendi şehirlerinde de hava limanı bulunmaktadır.

[değiştir] Eğitim

Azerbaycan'da eğitimin tüm diğer Türk devlet ve topluluklarına göre çok ileri düzeyde olduğu görülür. 1991 istatistiksel verilere göre 4.775 okulda 1.503.000 öğrenci okumaktadır. Bugün okul sayısı 5.000'e, öğrenci sayısı 1.600.000'e ulaşmıştır.[60]

Azerbaycan'da 6.500 kültür tesisi, 4.605 kütüphane, 125 müze, 125 müzik okulu, 43 halk tiyatro salonu, 3.680 kültür evi bulunmaktadır. Okuma yazma oranı %99,5'tir.[61]

Bakü-Azerbaycan Devlet Üniversitesi ve bağlı enstitüleri bütün Uygulamalı Matematik ve Ekonomik Sibernetik, Kimya, Jeoloji, Biyoloji, Tarih, Filoloji, İlahiyat, Coğrafya, Gazetecilik, Hukuk, Mekanik ve Matematik, Fizik, Sosyal Bilimler ve Psikoloji, Felsefe, Kütüphane Çalışmaları, Uygulamalı Matematik Bilimsel Araştırma Enstitüsü, Doğu Çalışmaları, kollarında eğitim-öğretim yapmaktadır.[62]

Özel ve devlet olmak üzere toplam 49 tane kanuni üniversite mevcuttur ve bu üniversiteler birçok türk ve yabancı öğrenciye eğitim vermekte, doğu bloğu ülkeler arasında kaliteli eğitim veren ülkeler arasında sayılmaktadır.[63]

Azerbaycan'da bulunan belli başlı üniversiteler aşağıda olduğu gibidir.

[değiştir] Sağlık

Azerbaycan'da sağlık hizmetleri verilirken üçlü bir sistem uygulanmaktadır.[kaynak belirtilmeli]

  1. İlk müdahale sağlık memurlarıyla yapılmakta,
  2. Bunların yetersiz kalması halinde hastalar, hastahanelere gönderilmekte,
  3. Hastahanelerin yetersizliği durumunda ise hastalar üniversitelerdeki araştırma hastahanelerine yollanmaktadır.

[değiştir] Sosyal Güvenlik

Azerbaycan'da sosyal güvenlik ağı maliyetleri oldukça yüksek olup, GSMH % 18'ini tutmaktadır. Emeklilik yaşı olarak kadınlarda 55 yaş, erkeklerde ise 60 yaş koşulu aranmaktadır.[kaynak belirtilmeli]

Bugün Azerbaycan Cumhuriyeti ekonomik bağımsızlık kavramını benimsemiş ve 1991'den sonrada serbest piyasa ekonomisine geçerek dünyayla bütünleşmek istemiştir.[kaynak belirtilmeli]

Ayrıca, özel mülkiyete izin verilmiş, borsa yasası çıkarılmış, devlet tahvilleri hazırlanmış, toprak kanunu ile topraksız çiftçiler topraklandırılmıştır. Kendi merkez bankasını kurmuş, düzenli bir vergilendirmeyi getirmiş ve ülkeye yabancı sermaye akışını sağlamıştır.[kaynak belirtilmeli]Birleşmiş Milletler, AGİT, IMF gibi kuruluşların da üyesidir.

[değiştir] Kültür

[değiştir] Müzik

Ana madde: Azeri müziği

Yaklaşık 1.000 yıllık geçmişi olan Azerbaycan müziği ritmik ve farklı melodiler üretmiş, müziğinin konularını Azeri halkının yaşantıları ve karşılaştıkları sosyal olaylarından konu almıştır. Azeri dili çoğunlukla, Türk, Arapça ve daha çok Farsça kökenli sözcüklerden etkinlendiğinden yapılan geleneksel Azeri müziklerde de Kafkas,Orta Asya ve İran ağırlıklı etkileri göze çarpmaktadır. Geleneksel Azeri müziklerinde çalgı olarak tar ,kemençe , ut, bağlama, balaban, zurna, kaval , nağara, garmon , tütek, tef ve davul kullanılmaktadır. Ayrıca davul, garmon (küçük akordeon), tutek (düdük flüt), daf (davullar) ve nagara çalgılarıda melodilerde sıkça kullanılabilen enstrümanlardandır.

Almanya 'nın Düsseldorf kentinde düzenlenen 2011 Eurovision Şarkı Yarışması 'nda sahne performanslarıyla Eldar ve Nigar.

Azerbaycan 2011 yılında Eurovision Şarkı Yarışması 'nda ülkeyi temsilen yarışan Eldar ve Nigar'ın seslendirdiği Running Scared adlı şarkıyla birinci olmuştur. Ülkenin ayrıca, Reşid Behbudov, Müslüm Magomayev gibi tanınmış Azeri sanatçıları da vardır.

[değiştir] Karabağ sorunu

Ana madde: Karabağ Savaşı

Karabağ Sorunu, 1980'lerin ikinci yarısında SSCB'nin dağılma sürecine girdiği dönemde Ermenistan'ın Azerbaycan'a ait Karabağ bölgesinin dağlık kısmında yeniden hak iddia etmesiyle ortaya çıkmıştır. [64] 1988 Ocak ayında, Ermenistan Azerbaycan'a karşı baskısını arttırdı. 6 Mayıs 1989 tarihli Sovyetler Birliği Bakanlar Kurulunun kararı ile Dağlık Karabağ yönetiminde görevli olan bütün Azeriler bölgeden çıkarıldı. Ermenilerin Dağlık Karabağ üzerindeki hak iddiaları buralardaki nüfusun çoğunluğunu oluşturdukları kabulünden oluşmaktadır. 1989 sayımına göre Dağlık Karabağ nüfusunun %75'i Ermenilerden, %25'i Azerbaycan Türklerinden oluşmaktadır.[65] 30 Kasım 1989'da Еrmenistan Meclisi SSCB’nin onayı[kaynak belirtilmeli] ile Karabağ'ı kendi topraklarına katma kararı aldı. 20 Ocak 1990’da Sovyet yönetimi aldığı kararla Sovyet ordu birlikleri kanlı bir olayla Bakü'ye girdi. 8 Ağustos 1991'de Еrmenistan’da bulunan son Türk köyü olan Nüvedi de boşaltıldı.[66]

Azerbaycan Dostluk Parkı, Bursa, Türkiye

[değiştir] Azerbaycan-Türkiye ilişkileri

Ana madde: Azerbaycan-Türkiye ilişkileri

Atatürk: "Azerbaycan'ın sevinci bizim sevincimiz, kederi bizim kederimizdir."
Haydar Aliyev: "Biz bir millet, iki devletiz."
Ebulfez Elçibey: "İki kardeşin yan yana ayrı devletler kurduğu nerede görülmüştür. Azerbaycan ve Türkiye olarak en kısa zamanda birleşmeliyiz."
Devlet adamlarının bu sözleri ülkeler arasındaki bağın derinliğini anlatmışlardır.

[değiştir] Özel günler

[değiştir] Ayrıca bakınız

[değiştir] Kaynakça

  1. ^ Azərbaycan Respubliksı Konstitusiyası (Azebaycan Anayasası): Maddə 21. Dövlət dili :I. Azərbaycan Respublikasının dövlət dili Azərbaycan dilidir.
  2. ^ Day.az :В Азербайджане отмечена рекордная рождаемость
  3. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan:Population of Azerbaijan :Population by ethnic groups
  4. ^ "93 years pass since establishment of first democratic republic in the east – Azerbaijan Democratic Republic". Azerbaijan Press Agency. 28 Mayıs 2011 tarihinde erişilmiştir.
  5. ^ Kazemzadeh, Firuz (1951). The Struggle for Transcaucasia: 1917-1921, 124, 222, 229, 269–270, The New York Philosophical Library. ISBN 0-8305-0076-6.
  6. ^ Swietochowski, Tadeusz (2004). Russian Azerbaijan, 1905-1920: The Shaping of a National Identity in a Muslim Community, 129, Cambridge University Press. ISBN 0521522455.
  7. ^ Tadeusz Swietochowski. Russia and Azerbaijan: A Borderland in Transition. Columbia University Press, 1995. ISBN 978-0-231-07068-3, 978978-0-231-07068-3, sf.69.
  8. ^ Pipes, Richard (1997). The Formation of the Soviet Union: Communism and Nationalism 1917-1923, Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. ISBN 0674309510, 9780674309517.
  9. ^ "AUK Foreign Office – Country Profiles: Azerbaijan". FCO.gov.uk. 2007-05-26 tarihinde erişilmiştir.
  10. ^ Mahmud İsmayılov. Azerbaycan tarihi. Bakü, Azerneşr, 1992. s.3.
  11. ^ Minorsky, Vladimir (2007). "Ādharbaydjān (Azarbāydjān)" (İngilizce). Encyclopedia of Islam. Brill.
  12. ^ Chaumont, M.L. (1989). "Atropates" (İngilizce). Encyclopedia Iranica. Routledge & Kegan Paul.
  13. ^ Swietochowski, Tadeusz; Collins, Brian (1999). Historical Dictionary of Azerbaijan (İngiliz), 20-21, Lanham, Maryland: Scarecrow Press. ISBN 0-8108-3550-9.
  14. ^ Houtsma, M. T.; Arnold, T. W.; Wensinck, A. J. (1993). E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936 (İngiliz), 134, BRILL. ISBN 90-04-09796-1, ISBN 978-90-04-09796-4.
  15. ^ Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin Kuruluşu, Dilara Mehmetoğlu
  16. ^ Azerbaycan Cumhuriyeti
  17. ^ Azakov, Siyavuş (2007). "National report on institutional landscape and research policy Social Sciences and Humanities (SSH) in Azerbaijan" (İngilizce). GlobalSSH.
  18. ^ Saadettin Gömeç, Türk Cumhuriyetleri ve Toplulukları Tarihi, Akçağ yay., Ankara, 1999, sf. 5.
  19. ^ Nesib Nesibli, "Osmanlı-Safevî Savaşları, Mezhep Öeseşes, ve Azerbaucan", Türkler, C. 6, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara, 2002, ISBN 975-6782-39-0, s.895.
  20. ^ Ahmet Kabaklı "Türk Edebiyatı" s.15, Türk Edebiyatı Vakfı (1988).
  21. ^ Nurcan Toksoy "Azerbaycan birinci uluslararası sempozyumu bildirileri" s.103, Atatürk Kültür Merkezi (2002).
  22. ^ Gary Kenneth Bertsch "Crossroads and Conflict: Security and Foreign Policy in the Caucasus and Central Asia" s.297, Routledge (2000).ISBN 0-415-92273-9.
  23. ^ E. Wayne Nafziger, Frances Stewart ve Raimo Väyrynen "War, Hunger, and Displacement: The Origins of Humanitarian Emergencies" s.406, Oxford University press (2000).ISBN 0-19-829739-4.
  24. ^ Firoozeh Kashani-Sabet "Fragile Frontiers: The Diminishing Domains of Qajar Iran" 29 (2): 210, International Journal of Middle East Studies (Mayıs 1997).
  25. ^ John Frederick Baddeley "The Russian Conquest of the Caucasus" s.71,Harvard University: Longmans, Green and Co. (1908).
  26. ^ Peter Avery, Gavin Hambly "The Cambridge History of Iran" s.126, Cambridge University Press (1991).ISBN 0-521-20095-4.
  27. ^ Nurcan Toksoy "Revan'da son günler" s.340, Orion (2007).
  28. ^ "Bay" Balkan Aydınları ve Yazarları (1994).
  29. ^ The history of Azerbaijan. General information - "The first democratic, legal and secular state in the whole East and Islamic world".
  30. ^ Türk Cumhuriyetleri birligi. Azerbaycan. Tarih.
  31. ^ 18 oktyabr 1991-ci il tarixli "Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında" Konstitusiya Aktı.
  32. ^ a b Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası. Maddə 7. I. - Azərbaycan dövləti demokratik, hüquqi, dünyəvi, unitar respublikadır.
  33. ^ Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi.
  34. ^ Yerli icra hakimiyyəti haqqında Əsasnamə. Maddə 2.2.
  35. ^ Sınır uzunlukları.
  36. ^ [1]
  37. ^ [2]
  38. ^ [3]
  39. ^ Azerbaycan iklimi.
  40. ^ "Azerbaijan" (İngilizce). World Factbook. CIA (2009). “a nation with a majority-Turkic and majority-Muslim population”
  41. ^ a b "CIA the World Factbook"..
  42. ^ Administrative Department of the President of the Republic of Azerbaijan - Presidential Library - Religion
  43. ^ "Azerbaijan" (İngilizce). Background Note. U.S. Department of State (Mart 2009). “Religion: Muslim 93.4% (majority Shi'a)”
  44. ^ www.jewishagency.com Demography/World+Jewish+Population+2002 Azerbaycan Yahudi Nüfusu.
  45. ^ American Jewish Year, Kitap 2002.
  46. ^ Yrd. Doç. Dr. Habil NAZLIGÜL' ün dilinden: "Bir sohbetimiz sırasında orta yaşlı bir Azerbaycanlı öğretmenin ateizm dersinin sınavına 'Allahım sen yardım et' diye dua ederek girdiklerini söylemesi, yani Allah’ın yokluğu-nu veya gereksizliğini ispat edeceği bir sınava girerken yine Allah’tan yardım istediğini ifade etmesi benim için ilginç bir hatıra olmuştur."
  47. ^ İlmi Ateizm Üzre İhtisasa Giriş, Âlî Tahsil Üzre, Tedris Metodika Kabineti, Tertip, P. Mahmudov, Bakı-1986.
  48. ^ İlmi Ateizmin Esasları, Ders Kitabı, Bakü-1963.
  49. ^ Azerbaycan'da Siyasal Partiler ve Siyasal İlişkiler - Prof.Dr. Gabil HÜSEYİNLİ - s.169-170.
  50. ^ Azərbaycanın qeydiyyatdan keçmiş bütün partiyaları.
  51. ^ Azerbaycan'da Ekonomik Dönüşüm Süreci Ve Reformların 10 Yılı - Ayhan Karaca.
  52. ^ Azerbaycan'ın Turizm Potansiyeli ve Turizm Etkinliklerinin Degerlendirilmesi - Rehman SEFEROV, Tapdıg HESENOV - TÜRKİYAT ARASTIRMALARI DERGİSİ- s.255.
  53. ^ [4]
  54. ^ AZERBAYCAN BANKACILIK SEKTÖRÜNE İLİŞKİN GENEL BİLGİ - Azerbaycan-Türkiye İş Adamları Birliği.
  55. ^ Azerbaycan’da Petrol Üretiminin Tarihsel Süreç İçerisindeki Değişimi - Rehman SEFEROV - TÜRKİYAT ARAŞTIRMALARI DERGİSİ • 285.
  56. ^ [5]
  57. ^ [6]
  58. ^ [7]
  59. ^ [8]
  60. ^ Center for International Relations- Reports&Analyses - Richard Wolf.
  61. ^ Azerbaycan Nüfusunun Eğitim Açısından Analizi - Rehman SEFEROV, Akif Akkuş.
  62. ^ [9]
  63. ^ [10]
  64. ^ Araz Aslanlı, "Tarihten Günümüze Karabağ Sorunu", Avrasya Dosyası, İlkbahar 2001, Cilt 7, Sayı 1, s.394.
  65. ^ Kerim Yıldız, Deborah Russo, Azerbaycan-Ermenistan İnsan Hakları-Etik Azınlıklar, Scala Yayıncılık, Aralık 2000, s. 21.
  66. ^ [11]

[değiştir] Dış bağlantılar

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

Commons'ta Azerbaycan ile ilgili çoklu ortam dosyaları bulunmaktadır.

Vikisözlük'te Azerbaycan ile ilgili kelime açıklaması bulunmaktadır.

Vikisöz'de Azerbaycan ile ilgili özlü sözler bulunmaktadır.

Vikihaber'de Azerbaycan ile ilgili haberler bulunmaktadır.

g · t · d
Avrupa

Abhazya 4• Almanya • Andorra • Arnavutluk • Avusturya • Azerbaycan1 • Belçika • Beyaz Rusya • Birleşik Krallık • Bosna-Hersek • Bulgaristan • Çek Cumhuriyeti • Danimarka • Ermenistan2 • Estonya • Finlandiya • Fransa • Gürcistan1 • Güney Osetya 4• Hırvatistan • Hollanda • İrlanda • İspanya • İsveç • İsviçre • İtalya • İzlanda • Karadağ • Kazakistan1 • Kıbrıs Cumhuriyeti2 • Kosova • Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti2'3 • Letonya • Lihtenştayn • Litvanya • Lüksemburg • Macaristan • Makedonya Cumhuriyeti • Malta • Moldova • Monako • Norveç • Polonya • Portekiz • Romanya • Rusya1 • San Marino • Sırbistan • Slovakya • Slovenya • Transdinyester5 • Türkiye1 • Ukrayna • Yunanistan • Vatikan

1 Bir kısmı Asya'da.2 Tamamen Asya'da. Ancak siyâsî ve tarihî nedenlerle Avrupa'da kabul edilir.3  Sadece Türkiye tarafından tanınan de facto cumhuriyet.4 Sadece Rusya, Nikaragua, Venezuela ve Nauru tarafından tanınan de facto cumhuriyet.5 Birleşmiş Milletler üyesi hiçbir ülke tarafından tanınmayan de facto cumhuriyet.
g · t · d
Avrupa ülkeleri
Batı Avrupa
MapLab-Western Europe.svg		 Almanya • Avusturya • Belçika • Birleşik Krallık • Fransa • Hollanda • İrlanda • İsviçre • Lihtenştayn • Lüksemburg • Monako Doğu Avrupa
MapLab-Eastern Europe.svg		 Azerbaycan1 • Beyaz Rusya • Bulgaristan • Çek Cumhuriyeti • Ermenistan2,6 • Gürcistan1 • Kazakistan1 • Macaristan • Moldova • Polonya • Romanya • Rusya1 • Slovakya • Ukrayna
Güney Avrupa
MapLab-Southern Europe.svg		 Andorra • Arnavutluk • Bosna-Hersek • Hırvatistan • İspanya • İtalya • Karadağ • Kıbrıs2,6 • Makedonya • Malta • Portekiz • San Marino • Sırbistan • Slovenya • Türkiye1 • Vatikan • Yunanistan Kuzey Avrupa
MapLab-Northern Europe.svg		 Danimarka • Estonya • Finlandiya • İsveç • İzlanda • Letonya • Litvanya • Norveç
Aslında başka kıtalarda olan
fakat Avrupa'nın sistemine entegre olan devletler		 İsrail3,6 BM üyesi olmayan tanınmayan veya
kısmen tanınmayan devletler		 Abhazya6 • Dağlık Karabağ6 • Güney Osetya1,6 • Kosova6 • KKTC6 • Transdinyester6
Bağımlı bölgeler Ağrotur ve Dikelya • Cebelitarık • Faroe Adaları • Grönland5 • Guernsey • Jan Mayen • Jersey • Man Adası • Svalbard Özerk bölgeler Acaristan1 • Adıge Cumhuriyeti • Åland • Aosta Vadisi • Aragona • Asturias • Aynoroz • Azorlar • Balear Adaları • Bask Bölgesi • Başkurdistan • Bosna-Hersek Federasyonu • Çeçenistan • Çuvaşistan • Dağıstan • Ekstremadura • Endülüs • Flandre • Friuli-Venezia Giulia • Gagavuzya • Galiçya • Galler • İngiltere • İnguşya • İskoçya • Kabardino-Balkar • Kalmıkya • Kanarya Adaları4 • Kantabria • Karaçay-Çerkesya • Karelya • Kastilya ve Leon • Kastilya-La Mancha • Katalonya • Kırım • Komi • Kuzey İrlanda • Kuzey Osetya-Alanya • La Rioja • Madeira Adaları4 • Madrid • Mari El • Mordovya • Murcia • Nahçıvan3 • Navarra • Nenets • Sardinya • Sırp Cumhuriyeti • Sicilya • Tataristan • Trentino-Alto Adige • Udmurtya • Valensiya • Valonya • Voyvodina
Diğer siyasi varlıklar Avrupa Birliği
1 Kısmen Asya'da • 2 Tamamen Asya'da, fakat tarihî, siyasî ya da kültürel sebeplerden dolayı genellikle Avrupa ülkesi olarak tanımlanır • 3 Tamamen Asya'da, fakat tarihî, siyasî ya da kültürel sebeplerden dolayı Avrupa'nın sistemine entegre olmuştur • 5 Tamamen Kuzey Amerika'da, fakat tarihî, siyasî ya da kültürel sebeplerden dolayı Avrupa'nın sistemine entegre olmuştur • 6 Belli oranda tanınan veya tanınmayan ülkeler
g · t · d
Asya ülkeleri
Batı Asya
LocationWestAsia.PNG		 Azerbaycan1 • Bahreyn • Birleşik Arap Emirlikleri • Ermenistan4,5 • Gürcistan1 • Irak • İran • İsrail7 • Katar • Kıbrıs4,5 • Kuveyt • Lübnan • Mısır2 • Suriye • Suudi Arabistan • Türkiye1 • Umman • Ürdün • Yemen2 Doğu Asya
Map-World-East-Asia.png		 Çin Halk Cumhuriyeti4 • Güney Kore • Kuzey Kore • Japonya
Güney Asya
Map-World-South-Asia.png		 Bangladeş • Butan • Hindistan • Maldivler • Nepal • Pakistan • Sri Lanka Güneydoğu Asya
LocationSoutheastAsia.PNG		 Brunei • Doğu Timor3 • Endonezya3 • Kamboçya • Laos • Malezya • Myanmar • Papua Yeni Gine6 • Singapur • Tayland • Vietnam
Kuzey Asya
LocationNorthAsia.PNG		 Rusya1 Orta Asya
Map Central Asia.PNG		 Afganistan • Kazakistan1 • Kırgızistan • Moğolistan • Özbekistan • Tacikistan • Türkmenistan
Bağımlı bölgeler Ağrotur ve Dikelya5 • Britanya Hint Okyanusu Toprakları • Hong Kong • Makao


BM üyesi olmayan tanınmayan veya
kısmen tanınmayan devletler		 Abhazya1,4 • Dağlık Karabağ4,5 • Filistin4 • Güney Osetya1,4 • Kuzey Kıbrıs4 • Tayvan4
1 Kısmen Avrupa'da. • 2 Kısmen Afrika'da • 3 Kısmen Okyanusya'da • 4 Belli oranda tanınan ve tanınmayan ülkeler • 5 Tamamen Asya'da, fakat tarihî ya da kültürel sebeplerden dolayı genellikle Avrupa ülkesi olarak tanımlanır • 6 Tamamen Okyanusya'da, fakat tarihî ya da kültürel sebeplerden dolayı genellikle Asya ülkesi olarak tanımlanır • 7 Tamamen Asya'da, fakat tarihî, siyasî ya da kültürel sebeplerden dolayı Avrupa'nın sistemine entegre olmuştur
g · t · d
Hazar Denizi'ne kıyısı olan ülkeler
Azerbaycan Azerbaycan · İran İran · Kazakistan Kazakistan · Rusya Rusya · Türkmenistan Türkmenistan
g · t · d
Azerbaycan'ın en üst düzey idari birimleri
Rayonlar
Abşeron · Ağdam · Ağdaş · Ağcabedi · Ağstafa · Ağsu · Astara · Babek · Balaken · Berde · Beylegan · Bilesuvar · Daşkesen · Füzuli  · Gedebey · Goranboy · Göyçay · Hacıkabul · İmişli · İsmayıllı · Cebrayıl · Celilabad · Culfa · Kelbecer · Kengerli · Haçmaz · Göygöl · Hızı · Hocalı · Hocavend · Kubadlı · Kürdemir · Laçın · Lenkeran · Lerik · Masallı · Neftçala · Oğuz · Ordubad · Kebele · Kah · Kazah · Kobustan · Kuba · Kusar · Saatlı · Sabirabad · Sederek · Salyan · Samuh · Siyezen · Şabran · Şahbuz · Şeki · Şamahı · Şemkir · Şerur · Şuşa · Terter · Tovuz · Ucar · Yardımlı · Yevlah · Zengilan · Zakatala · Zerdab
 Map-Azerbaijan-1991-2009.jpg
Büyükşehirler
Eğik yazılı bölgeler Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'ne dahildir.
g · t · d
Karadeniz Ekonomik İşbirliği (BSEC)
Üyeler
Arnavutluk · Azerbaycan · Bulgaristan · Ermenistan · Gürcistan · Moldova · Romanya · Rusya · Türkiye · Ukrayna · Yunanistan
 BSEC Map.png
Sonradan katılan üyeler
Üyelik başvurusu kabul edilmeyen ülkeler
Gözlemci Ülkeler
Gözlemci Kuruluşlar
g · t · d
İslam İşbirliği Teşkilatı
Üyeler
Afganistan · Arnavutluk · Azerbaycan · Bahreyn · Bangladeş · Benin · Birleşik Arap Emirlikleri · Brunei · Burkina Faso · Cezayir · Cibuti · Çad · Endonezya · Fas · Fildişi Sahili · Filistin · Gabon · Gambiya · Gana · Gine Bissau · Guyana · Irak · İran · Kamerun · Katar · Kazakistan · Komor · Kuveyt · Kırgızistan · Libya · Lübnan · Malezya · Maldivler · Mali · Mısır · Moritanya · Mozambik · Nijer · Nijerya · Özbekistan · Pakistan · Senegal · Sierra Leone · Somali · Sudan · Surinam · Suriye · Suudi Arabistan · Tacikistan · Togo · Tunus · Türkiye · Türkmenistan · Uganda · Umman · Ürdün · Yemen
 İslam İşbirliği Teşkilatı
Gözlemci Ülkeler
Gözlemci Örgütler
g · t · d
Ekonomik İşbirliği Örgütü üyeleri
Flag of Azerbaijan.svg Azerbaycan portali

"http://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Azerbaycan&oldid=10842064" adresinden alındı.
Kişisel araçlar
Ad alanları
Türevler
Eylemler
Gezinti
Katılım
Yazdır/dışa aktar
Araçlar
Diğer diller