Avro
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Avro ya da ekü (€, Euro; Ευρώ, Евро), 27 Avrupa Birliği üyesinden 15'inin kullandığı ortak para birimi. Türkçe'de kimi zaman Euro şeklinde de yazılır ve okuyan kişinin yatkın olduğu batı Avrupa diline göre yuro, öro veya oyro şeklinde okunabilir.
Avro'nun yönetimi Avrupa Merkez Bankalar Sistemi (AMBS)'nce yapılır. AMBS, Avrupa Merkez Bankası (AMB) ve Avro Alanı'nda yeralan ülkelerin merkez bankalarından oluşur. Merkezi Almanya'nın Frankfurt şehri olan AMB, parasal (mâli) politikaların belirlenmesinde tek yetkili kurumdur. AMBS'nin diğer üyeleri kâğıt ve madeni para basma, bunları dağıtma ve Avro Alanı ödeme sisteminde işlem yapma haklarını elinde bulundurur.
Avro'ya geçen hemen hemen her ülkede bu süreç biraz sancılı olmuştur. Yeni para biriminin yürürlüğe girmesinden sonra tüketici fiyatlarındaki hissedilir fiyat artışları görülmüştür. Örneğin ekonomisi oldukça iyi olan Almanya'da 1 DM çoğunlukla yaklaşık karşılığı olan 0,50 sent yerine 1 Avro olarak çevrilmiştir, bu da toplamda büyük bir alım gücü düşmesine sebep olmuştur. Avro'ya geçiş zamanında ekonomisi en kötü Avrupa Birliği üyelerinden olan Yunanistan'da ise Avro'ya geçme vahim ekonomik sonuçlara yol açmıştır.
Konu başlıkları |
[değiştir] Avro Alanı
- Bu altbaşlığın ana makalesi: Avro Alanı
Avrupa Birliği'nin tüm üyeleri Avro kullanmaz. Avroya geçen ülkeler şunlardır: Bu ülkelerin bütününe genelde Avro Alanı veya Avro Bölgesi adı verilir.
- 1.
Almanya - 2.
Andorra - 3.
Avusturya - 4.
Belçika - 5.
Finlandiya - 6.
Fransa (CFP kullanan denizaşırı sömürgeleri hariç) - 7.
Hollanda - 8.
İrlanda - 9.
İspanya - 10.
İtalya - 11.
Karadağ - 12.
Kıbrıs - 13.
Kosova - 14.
Lüksemburg - 15.
Malta - 16.
Monako - 17.
Portekiz - 18.
San Marino - 19.
Slovakya - 20.
Slovenya - 21.
Vatikan - 22.
Yunanistan
- Avro Fransa'nın deniz aşırı sömürgelerinden Fransız Guyanası, Reunion, Saint Pierre, Miquelon, Guadeloupe, Martinique ve ıssız Clipperton Adası'nda ve Fransız Güney ve Antarktika topraklarında geçerlidir. (Antarktika'daki Fransız egemenliği Birleşmiş Milletler tarafından tanınmamaktadır) İspanya'nın deniz aşırı sömürgelerinden Azor Adaları, Madeira Adaları ve Kanarya Adaları'nda da geçerlidir.
- Bazı ikili anlaşmalarla Monako, San Marino ve Vatikan Avrupa Merkez Bankası adına kendi metal paralarını basarlar. Mamafih bu paraların toplam değeri ciddi şekilde sınırlıdır.
- Andorra, Karadağ ve Kosova Avro Alanı'na dahil olmasa da Avro kullanmaktadır.
[değiştir] Madeni para
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
[değiştir] Benzerlik
€1 ve €2 bizim madeni paralarımız 50 Piastre/Kuruş ve 1 Pound/Liraya çok benzemesinden dolayı değişiklik yapılmış fakat benzerlik görülebilir. €1'in altındaki paralar bizimkine benzemez fakat 1 Piastre/Kuruşa çok benzer. 1,2,5 cent ise çok farklıdır.
[değiştir] Banknotlar
| Değeri | Renk | Uzunluk (mm) | Genişlik (mm) | Ön tarafı | Arka tarafı |
|---|---|---|---|---|---|
| € 5 | gri | 120 | 62 | ||
| € 10 | kırmızı | 127 | 67 | ||
| € 20 | mavi | 133 | 72 | ||
| € 50 | turuncu | 140 | 77 | ||
| € 100 | yeşil | 147 | 82 | ||
| € 200 | sarı | 153 | 82 | ||
| € 500 | mor | 160 | 82 |
[değiştir] AB üyesi olmayıp Avro kullananlar
Monako, 
San Marino ve 
Vatikan AB üyesi olmamasına karşın, yapılan anlaşmalar çerçevesinde Avro kullanmaktadır. 
Andorra, 
Karadağ ve 
Kosova ise AB ile herhangi bir anlaşma yapmaksızın Avro kullanmaya başlamıştır.
[değiştir] AB üyesi olup Avro kullanmayanlar
Danimarka, 
İsveç ve 
Birleşik Krallık, Maastricht Anlaşması'nda yeralan ayrıklıklara (istisnalara) dayanarak Avro'ya geçmeyen AB üyeleridir. Bu ülkelerin hükümetleri bu konuda karar vermedikçe ya da halk oylaması sonuçları bu yönde olmadıkça, AB tarafından yasal bir baskıyla karşılaşmazlar.
28 Eylül 2000'de Danimarka'da yapılan halk oylamasına göre, oy verenleri %53,2'si Avro'ya geçmeye karşı çıktı.
İsveç'in Avro konusunda hiçbir ayrıklığı olmamasına karşın, bu ülkede gerçekleştirilen halk oylamaları Avro'ya geçişi engeller durumdadır. 14 Eylül 2003'teki halk oylamasına göre, oy kullananların %56,1'i Avro'ya 'hayır' derken, %41,8'i 'evet' dedi.
Ayrıca 1 Mayıs 2004'te ve 1 Ocak 2007'de üye olan ülkelerin büyük çoğunluğu da henüz para birliğine katılmamıştır. Üstelik Türkiye de "Türk Lirası"nın 9. emisyonuna geçmiş, bu da Avro'ya biraz benzer ama birçok ilki topladığından Avro'yla arasındaki benzerlik belirtileri farklıdır:
" Avro'ya geçemedik ama avrodan daha avro bir avroya geçtik, 9. emisyon Türk Lirası! "
| Döviz | Kod | Oran | Avro alanına girme tarihi |
|---|---|---|---|
| Estonya kronu | EEK | 15.6466 | 01.01.2011 |
| Leton latı | LVL | 0.702804 | 01.01.2012 |
| Polonya zlotası | PLN | — | 01.01.2012 |
| Litvanya litası | LTL | 3.45280 | 01.01.2013 |
| Macar forinti | HUF | — | 01.01.2013 |
| Rumen leyi | RON | — | 01.01.2014 |
| Bulgar levi | BGN | 1.95583 | 01.01.2015 |
| Çek korunası | CZK | — | 01.01.2015 |
| Danimarka kronu | DKK | 7.46038 | - [1] |
| İsveç kronu | SEK | — | - |
| İngiliz sterlini | GBP | — | - |
[değiştir] Ekonomi ve para birliği
| Tedavül | Kısaltma | Oran | Sabit | EMU III |
|---|---|---|---|---|
 Avusturya şilini |
ATS | 13.7603 | 31/12/1998 | 1999 |
.svg){kind=small} Belçika frankı |
BEF | 40.3399 | 31/12/1998 | 1999 |
 Hollanda guldeni |
NLG | 2.20371 | 31/12/1998 | 1999 |
 Finlandiya markası |
FIM | 5.94573 | 31/12/1998 | 1999 |
 Fransız frankı |
FRF | 6.55957 | 31/12/1998 | 1999 |
 Alman markı |
DEM | 1.95583 | 31/12/1998 | 1999 |
 İrlanda lirası |
IEP | 0.787564 | 31/12/1998 | 1999 |
 İtalyan lireti |
ITL | 1936.27 | 31/12/1998 | 1999 |
 Lüksemburg frankı |
LUF | 10.3399 | 31/12/1998 | 1999 |
 Portekiz Escudo |
PTE | 200.480 | 31/12/1998 | 1999 |
 İspanyol pesetası |
ESP | 166.386 | 31/12/1998 | 1999 |
 Yunanistan drahmisi |
GRD | 340.750 | 31/12/1998 | 2001 |
 Slovenya toları |
SIT | 239.640 | 11/07/2006 | 2007 |
 Kıbrıs lirası |
CYP | 487,369 | 10/07/2007 | 2008 |
 Malta lirası |
MTL | 0.429300 | 10/07/2007 | 2008 |
 Slovak korunası |
SKK | 30.1260 | 08/07/2008 | 2009 |
[değiştir] İlgili makaleler
- ^ 2010'da referendum. Eğer olumluysa avro alanına girecektir.
[değiştir] Dış bağlantılar
