Avar Hanlığı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Avar Hanlığı
Awarazul Nutsallhi (av)
Avar Xanlığı (az)
Аварское ханство(ru)
13. yüzyıl-1859

Bayrak

Avar Hanlığı
Başkent Hunzak[1]
Dil(ler) Avarca, Persçe
Yönetim Monarşi
Khan , Nutsal
 - 1774-1801 Umma Han

Avar Hanlığı ,(Avarca:Awarazul Nutsallhi, Rusça:Аварское ханство) 13. yüzyıl ile 19. yüzyıl arası Batı Dağıstan'da uzun süre hüküm sürmüş bir Müslüman devletidir.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

12. yüzyılın başlarında Hıristiyan Sarir Krallığı'nın yıkılmasının ardından Kafkasya Avarları Müslümanlaşmaya başlamıştır. Bölge Sübedey Bahadır önderliğindeki Moğollar tarafından işgal edilince, 1222 yılında bölgede askeri gerilimler artmıştır. Ardından Avarlar, Harezmşahlar hükümdarı II. Muhammed'e Moğollar ile yapılacak savaşta destek sözü vermişse de, Avarların Moğollarla savaşlarına dair bir belge yoktur.

Altın Orda'nın dağılmasının ardından Gazi-Kumuk'ta şamhallığın yükselişi, Avar hanının hedeflerinin 15. ve 16. yüzyıllarda azalacağının bir belirtisidir. Bu yıllarda hanlık yapısal açıdan iradesiz bir devlet haline gelmiştir. Ülkedeki cemaatlerin handan oldukça büyü bir özerklik elde etmesiyle hanlık, bazen güçlü düşmanlarına karşı Çar'ın koruyuculuğunu istemek zorunda kalmıştır.

1740 yılının yazında Afşar Hanedanı hükümdarı Nadir Şah, Gazi-Kumuk'a gelmiştir. Kumuk Şamahalı Haspulat Han, Haytak Usmisi Ahmet Han ve Akuşa Kadısı'na sadâkatlerinden dolayı iltifat ederek hediyeler vermiştir. Ağustos 1740'da da Avar topraklarına girmiş , 80 bin kişilik ordusu Andi'de Avarlar ve Dağıstanlı müttefiklerce bozguna uğratılmıştır.[2]

1801 tarihinde Umma Han'ın ölümünden sonra Avar hanlığı Rusya İmparatorluğu'na bağlanmıştır. Avar Hanlığı yıkılmasına rağmen 1828'de Kafkasya İmamlığı'nın himayesini girmiş ve 1859 yılında Rusların İmamlığı ilhakıyla Avar Hanlığı'nın varlığı sona ermiş oldu.

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Şerafettin Erel, "Dağıstan ve Dağıstanlılar" sf.14, İstanbul Matbaası (1961).
  2. ^ M. Sadık Bilge, "Osmanlı devleti ve Kafkasya" sf.121, Eren Yayıncılık (2005).

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • History of Dagestan, vol. 1-4. Moscow, 1967-69.