Atça, Sultanhisar

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 37°53′N, 28°13′E

Atça
—  Belde  —
Aydin in Turkey.svg
Koordinatlar: 37°53′K 28°13′D / 37.883°K 28.217°D / 37.883; 28.217
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge Ege
İl Aydın
İlçe Sultanhisar
Yönetim
 - Belediye başkanı Mustafa Çınar[1] (Milliyetçi Hareket Partisi)
Rakım 84 m (276 ft)
Nüfus (2007)[2]
 - Toplam 7,396
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
İl alan kodu 256
İl plaka kodu 09
Posta kodu 09650

Atça, Ege Bölgesi'nde Aydın ilinin Sultanhisar ilçesine bağlı bir beldedir. Atça, çileği ve imar planıyla akla gelen bir Ege kasabasıdır.

Atça[değiştir | kaynağı değiştir]

Konumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Pamukkale, Söke, Selçuk, Efes, Kuşadası, Didim, Bodrum, Marmaris, Çeşme ve İzmir gibi bölgenin önemli turizm ve ticaret merkezlerine yakın sayılabilecek bir mevkide bulunmaktadır. İzmir-Denizli Devlet Karayolu (D 320) ve Avrupa E-yolları'ndan E87 üzerinde bulunan Atça; Nazilli'ye 8 km, Aydın il merkezinede yaklaşık 35 km uzaklıktadır. Batısında Sultanhisar, doğusunda Nazilli, kuzeyinde Beydağ ve güneyinde Yenipazar ilçeleri ile çevrilidir.[3] Köylerinden ara bağlantılarla doğrudan Ödemiş ve Tire'ye de ulaşmak mümkündür.

Nüfusu[değiştir | kaynağı değiştir]

Atça beldesinin nüfusu bağlı bulunduğu ilçeden (Sultanhisar) nüfusu daha fazladır.[4] 2007 yılı TÜİK Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi verilerine göre beldenin nüfusu 7.396 kişi olup, köyleriyle birlikte 10.081'dir.[2]

Paris'e benzerliği[değiştir | kaynağı değiştir]

Atça, 27 Mayıs 1919'da uğradığı Yunan işgali'nden 5 Eylül 1922'de kurtulduğunda mağlup Yunan Ordusu'nun kaçarken yakıp yıktığı virane bir görünümde iken Cumhuriyet'in ilanıyla tekrar büyümeye başlamıştır. Uzun zaman Avrupa'da kalan ve Fransa'da şehir planlamacılığı konusunda eğitim alan Abdi Bey hayran olduğu Paris'in Şanzelize (Fransızca: Champs-Élysées[5]) gibi ünlü caddelerinin birleştiği, ismi daha sonra Charles de Gaulle olacak olan Etoile Meydanı'nı örnek alarak Atça'yı yeniden imar etmek üzere Osmanlı'nın son döneminde ve cumhuriyetin ilk yıllarında belediye başkanlığı yapan Maşacızade Hafız Mehmet Efendi'nin[6] talebi üzerine görevlendirilmiştir.

Aynı meydanda bulunan Zafer Takı (Fransızca: Arc de Triomphe[7])'nın bulunduğu yere de Atça Parkı'nı yerleştirdi. Etoile Meydanı'na bağlanan 12 caddeye karşılık Atça'ya da 45° açı ile 8 simetrik ana cadde ve bunları dik kesen yüzlerce düzenli sokaklar yerleştirdi. Sekiz ana cadde (bunlar: Karakol Caddesi, Kurtuluş Caddesi, Abdi Bey Caddesi, Nazilli Caddesi, Kavaklar Caddesi, Jurnalı Caddesi, Batı Caddesi ve Atatürk Caddesi) kent merkezindeki Atça Parkı'nda birleştiği; çok katlı yapılaşmaya izin verilmeyen belde, daha çok bahçe içindeki müstakil evlerle donatıldı. Türkiye'de bu şekilde tasarlanmış ilk ve tek yerleşim birimidir.

Atça Parkı, Atça'nın merkezidir. Çapı 95 metre olan bir daire olup, 7084,625 m² lik alanı kaplar. Sekiz ana caddenin birleştiği bu nokta, Atçalıların dinlenme ve eğlenme yerlerinden biridir. İlk önceleri çocuk bahçesi, hayvanat bahçesi gibi bölümlerden oluşan parkta, bugün aile çay bahçesi, kafetarya ve çocuk parkı bulunmaktadır.

Caddelerin uzunluğu 500 metredir. Brüt alanı 58000 m²'dir. Atatürk Caddesi ve Karakol Caddesi parke ile kaplı, diğer bütün caddeler beton ve asfalt kaplamadır. 1979 yılı imar çalışmalarında ele alınan bir çevre yolu projesi tamamlanmıştır.

Ekonomisi[değiştir | kaynağı değiştir]

E-87 Karayolu'ndaki Karakol Caddesi girişindeki tabelası

Atça'da halkın büyük bölümü çilek, pamuk, zeytin, incir, üzüm, narenciye, şeftali ve sebzecilik işleriyle süt ve besi hayvancılığı yaparak geçimini sağlamaktadır.

Atça Sanayi Sitesi'nde 107 adet dükkân bulunmaktadır. Bunun yanında ihracat yapan 1 adet Dişli fabrikası[8], 1 adet Tekstil (Brode) fabrikası, 4 adet zeytinyağı fabrikası, 3 adet narenciye mumlama fabrikası, 2 adet pamuk çırçırlama fabrikası, 1 adet kasa fabrikası, 1 adet deterjan fabrikası ve 1 adet su dolum tesisi[9] beldede istihdam yaratmaya çalışmaktadır.

Eğitim durumu[değiştir | kaynağı değiştir]

Atça'da okuma yazma oranı %97'dir. Bölgedeki ilk eğitim kurumu Yağdere köyünde 1923 yılında açılmıştır.[10] 2007 yılında Adnan Menderes Üniversitesi'ne bağlı Atça Meslek Yüksekokulu'nun kurulması için protokol imzalanmış[11][12], inşaat tamamlanıp 2008-2009 eğitim-öğretim yılında açılmıştır.[13] Yükseköğretim öğrencileri için de Atça Belediyesi tarafından erkek yurdu ve kız yurdu olmak üzere 2 adet yurt tahsis edilmiştir.

Eğitim kurumları[değiştir | kaynağı değiştir]

Beldede 1 adet anaokulu, 6 adet ilkokul, 2 adet ortaokul 1 adet endüstri meslek lisesi, 1 adet anadolu lisesi ve 1 adet meslek yüksekokulu bulunmaktadır.[14] Atça'daki ilk ve orta dereceli okullarda yaklaşık olarak 140 adet öğretmen bulunmaktadır.

Okulöncesi[değiştir | kaynağı değiştir]
İlköğretim[değiştir | kaynağı değiştir]
Ortaöğretim[değiştir | kaynağı değiştir]
Yükseköğretim[değiştir | kaynağı değiştir]

Belediyesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Atça Belediyesi Logosu

Romalılar Döneminde kurulan Atça'da belediye teşkilatı 1867 yılında kurulmuştur. Atça Belediyesi Ege Bölgesi'nin ilk belediyelerinden birisidir.

Belediye başkanları, partileri ve aldıkları oy oranları
Yıllar Belediye Başkanı Parti Oy oranı (%)
2009 Mustafa Çınar[1] Milliyetçi Hareket Partisi 46.21
2004 Osman Yıldırımkaya Doğru Yol Partisi 55.97
1999 Osman Yıldırımkaya Doğru Yol Partisi 32.40
1994 Sabahattin Koçar Sosyaldemokrat Halkçı Parti 38.71
1989 Sabahattin Koçar Sosyaldemokrat Halkçı Parti 47.34
1984 Muhsin Aksay Sosyal Demokrasi Partisi 53.61
1977 Muhsin Aksay Cumhuriyet Halk Partisi 58.19
1973 Muhsin Aksay Cumhuriyet Halk Partisi 75.20
1968 Muhsin Aksay Cumhuriyet Halk Partisi 54.90
1963 Şükrü Demirayak Adalet Partisi 50.57

Kardeş kentleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Atça Çilekleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Çilek üretimi, kalitesi, aroması ile Atça çilekleri Türkiye'nin en iyi çilekleri arasında gösterilmektedir. Bu çilekler Türkiye`nin birçok yerine ulaşmakta ve yurtdışına da ihraç edilmektedir.

Uluslararası Atça Çilek Festivali[değiştir | kaynağı değiştir]

Her yıl mayıs ayında düzenlenen Uluslararası Atça Tarım, Çilek, Kültür ve Sanat Festivali'ne de pek çok turist gelmektedir. Yurt dışından davet edilen öğrenciler de kendilerine özgü halk danslarınıyla Atça festivaline katılmaktadırlar. Festivale her yıl ünlü sanatçılar ve devlet adamları da iştirak etmektedir. 2010 yılında onuncusu düzenlenmiştir.[17][18]

Atçalı Kel Mehmet Efe[değiştir | kaynağı değiştir]

Atçalı Kel Mehmet Efe Heykeli, Atça

1829'da Kuyucak'ta başlayan Kel Memet'in önderliğindeki Aydın ayaklanması bir halk ihtilali özelliklerini taşır görünmektedir. Osmanlı İmparatorluğu'nun girdiği savaşların vergi yükünden bunalan halka bu vergiyi kaldırdığını ilan etmiş, mültezimlerin, voyvodaların ve zabitlerin halktan keyfi olarak topladıkları vergileri kaldırmıştır. Bunlarla da yetinmeyerek, ' vali-i vilayet, hademe-i devlet, Atçalı Kel Memet ' şeklinde imzaladığı fermanlarda hükümetten serbest ticaret ve tarımın korunmasını, kanunların değiştirilmesini, daha eşit kanunlar yapılmasını ve askerliğin yeni esaslara bağlanmasını istemiştir. Aydınlıların yanı sıra, Kütahya, Manisa, Burdur ve Denizli 'nin bazı kazaları, onun ileri sürdüğü fikirleri sevinçle karşılamış, ona kapılarını açmış ve kendilerine efendi yapmışlardır. İlk ayaklanmasında Aydın mütesellimi ve yanındaki adamlarıyla girdiği çatışmalar hariç, diğer kasabalarının hiç birisinde ona karşı silah atılmamıştır. Aksine, adamlarıyla birlikte bu kasabalara birer kurtarıcı gibi girmiştir. İdaresi altında bulunan yerlerde halkının malına, canına ve ırzına saygı gösterdi. Seyahat hürriyetine engel olmamıştır. Zulmü ve adaletsizliği ortadan kaldırmak, yeni bir düzen kurmak için çalışmıştır.

Savunduğu fikirlerin II. Mahmut 'un reformları ve sonrasındaki Tanzimat ilanı ile paralellikler arzettiği ileri sürülebilir. Öte yandan, Aydın İhtilali döneminin, Osmanlı İmparatorluğu'nun pek çok bölgesinde bir önder etrafında toplanarak yerel idareleşmeye (veya derebeylik kurmaya) yönelen hareketlerle eşzamanlı olduğu unutulmamalıdır. Boyut ve tarzları farklılıklar göstermekle birlikte, Manisa'da Karaosmanoğulları, Çukurova 'da Ramazanoğulları, Yanya 'da Tepedenli Ali Paşa, Tuna boyunda Pazvantoğlu, hatta Mısır 'da Kavalalı Mehmet Ali Paşa isyanları aynı dönemin hadiseleridir. Osmanlı Devleti, uğradığı kayıplara rağmen, bunların hepsini aşmıştır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Atça, Sultanhisar ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]