Asparuh

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Asparuh
Аспарух
Bulgaristan hanı
KhanAsparuh.jpg
Dobriç, Bulgaristan'daki anıtı
Hüküm süresi 668 – 700
Önce gelen Batbayan
Sonra gelen Tervel
Hanedan Dulo

Asparuh ya da Isperih (Bulgarca: Аспарух), Bulgar atalarının bilinen en büyük komutanı. Bir Türk boyu olan Hazarların ittirmesiyle batıya göç ederek Tuna havzasında Birinci Bulgar İmparatorluğu'nu kurmuştur.

Asparuh liderliğindeki Bulgarlar ise Dinyeper ve Dinyester nehirlerini geçerek bugünkü güney Besarabya'ya, Bizans İmparatorluğu'na komşu olacak şekilde yerleşmişlrdir.[1] Onların yerleştiği bölge Bizans kaynaklarında "Onglos" ya da "Onklos" olarak geçmektedir.[2]

Asparuh'un Onglos bölgesine kesin geliş tarihi bilinmemekle birlikte Bizans İmparatorluğu'nun doğuda Araplara karşı, Avrupa'da dini ve diplomatik mücadele verdiği yıllar olan 650-670 tarihleri arasında gerçekleştiği tahmin ediliyor.[3] Asparuh ile geelen bu Bulgarlar, Birinci Bulgar Devleti'ni kuran ve ilmi araştırmalarda Proto Bulgarlar ya da Bulgar Türkleri olarak adlandırılan Türklerdi. Asparuh Tuna Nehri'nın daha kuzeyinde olan Dinyeper ve Dinyester nehirlerini geçerek ve Onglos bölgesini ele geçirerek Tuna ile diğer iki nehir arasındaki alana yerleşti. Ön taraftan bataklık oluşu, diğer yönlerden de nehirlerden oluşan taçla sarılmış olması düşmana karşı büyük bir güvenlik sağlamaktaydı. 670 yılında bu Bulgarlar, Bizans'ın kuzey komşusu olma konumuyla Bizans'ı tehdit eden bir güç konumuna gelmiştir. Tuna Deltası'nın güneyini geçmeyi başaran Asparuh komutasındaki Bulgarların burada karşılaştıkları Slav zümreleriyle birleşmesi neticesinde doğmuştur. Başlangıçta Bizans'la dostane ve barışçıl ilişkiler kuran Asparuh önderliğindeki Bulgarlar, gerek Hazarlardan kaçmak gerek yeni yerleşim alanları bulmak amacıyla Tuna Deltası'nın kuzeyindeki topraklardan hareketle Dobruca’nın güneyindeki Bizans topraklarına saldırılarda bulunmaya başlamışlardır.[4] Bizans imparatoru IV. Konstantin İstanbul'u kuşatan Araplar'la uğraştığı için yeni komşularına karşı koyacak güçte değildi. Ancak Arapların kuşatmayı kaldırmasıyla Bulgarlara karşı sefer hazırlıklarına giriştir. Konstantin, 680 yılında büyük bir deniz ve kara kuvvetiyle Bulgarları topraklarından çıkartmak üzere Tuna'nın ağzına ve Onglos denilen bölge üzerine yürüdü. Bulgarların bataklıklar arasında gizlenerek açıkça savaşmaktan kaçınması, Konstantin'in başarı elde etmesini engelledi.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Vasil Gjuzelev (1986) (Almanca). 'Forschungen zur Geschichte Bulgariens im Mittelalter'. Viyana: Türk Dil Kurumu Yay.. ss. sf. 3-24. 
  2. ^ Talat Tekin (1987) (Türkçe). 'Tuna Bulgarları ve Dilleri'. Ankara: Türk Dil Kurumu Yay.. ss. sf. 1. 
  3. ^ Steven Runciman (1930) (İngilizce). 'A History of the First Bulgarian Empire'. Londra: Türk Dil Kurumu Yay.. ss. sf. 26. 
  4. ^ Dimitri Obolenski (2000) (İngilizce). 'The Byzantine Commonwealth: Eastern Europe 500-1453'. Londra: Phoenix Press. ss. sf. 90. ISBN 1-84212-019-0. 
  • John V.A. Fine, The Early Medieval Balkans, Ann Arbor, 1983.
  • Mosko Moskov, Imennik na bălgarskite hanove (novo tălkuvane), Sofya 1988.
  • Jordan Andreev, Ivan Lazarov, Plamen Pavlov, Koj koj e v srednovekovna Bălgarija, Sofya 1999.
  • Васил Н. Златарски, История на българската държава през средните векове, Част I, II изд., Наука и изкуство, София 1970, sf. 176 - 209.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Önce gelen:
Batbayan
Bulgar Hanı
Tuna Bulgarları

668 – 700
Sonra gelen:
Tervel