Aramiler

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Aramiler, MÖ. 11.-8. yüzyıllar arasında Suriye'de yaşamış Sami (semitik) bir kavimdir. Aynı dönemde Mezopotamya'da da büyük toprak parçaları ele geçirmiş ve buralarda çeşitli krallık ve prenslikler de kurmuşlardır.

Konu başlıkları

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Aramiler, Eski Ahitte İbranilerle aynı soydan gelen ve yaklaşık İÖ. 16. yüzyıldan sonra Harran (Urfa) dolaylarında yaşayan bir topluluk olarak tanıtılır. Asur kayıtlarında da, Ahlamlar adlı başka bir halkla birlikte sık sık soyguncu olarak söz edilir.[1]

Aramiler, MÖ. 11. yüzyıldan itibaren Kuzey Suriye'de ve Fırat'ın iki yakası boyunca uzanan topraklarda Bit-Adini Devleti'ni kurmuş ve zamanla Şam (Dimaşk=Damaskos) civarı başta olmak üzere çevre bölgelerde hakimiyet kurmuşlardır.

Aramiler, doğuya doğru da yayıldılar ve zamanla Babil'den Filistin'e kadar uzanan sahra bölgesi, Kitabı Mukaddes'in Keldaniler adını verdiği Arami kabilelerin eline geçti.

Batıdaki Arami krallıkları dönemi Asurlular tarafından sona erdirildi. Doğudaki Aramiler ise bağımsızlıklarını korudular. Bir Keldani komutanı MÖ. 626'da kendini Babil kralı ilan etti.

Dil[değiştir | kaynağı değiştir]

Aramiler, Sami dillerinin Kuzey Merkez öbeğine bağlı bir dil olan Aramice'yi (Aramca) konuşurlardı. Aramice MÖ. 7. ve 6. yüzyıllardan itibaren Ortadoğu'da yaşayan kavimlerin ortak dili haline geldi. Daha önce aynı işlevi gören Akad dilinin yerini alan Aramice, bu özelliğini, MS 7. yüzyılda Arapça'nın Ortadoğu'da etkili olmasına değin sürdürmüştür.

Bugün Türkiye'nin Güneydoğu'sunda yaşayan Süryanilerin dili Aramice kökenlidir.

Tur Abdin'de (Mardin bölgesi'nde) hala Hristiyan dinine mensub Süryaniler yaşamaktadırlar. Bunlar Aramice'nin Doğu Aramice kolundan Süryanice'nin (Suryoyo) Modern lehçesi olan Turoyo lehçesini konuşurlar.

Yine Aramice'nin Süryanice kolunun doğu kolundan olan Keldanice ve Asurice'nin modern biçimi olan Surit ve Aturaya konuşan Asuri (Nesturi) ve Keldani (Katolik) Hristiyanlar Türkiye, Irak ve İran'da yaşamaktadırlar.

Din[değiştir | kaynağı değiştir]

Aramiler genellikle Kenan, Babil ve Asur tanrılarına taparlardı. Kendi tanrıları arasında en önemlileri Hadad veya Raman, en önemli tanrıçaları ise Atargatis idi.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Ana Britannica