Araç, Kastamonu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 41°40′N, 33°21′E

Araç
—  İlçe  —
Araç'ın Kastamonu İlindeki Yeri
Araç'ın Kastamonu İlindeki Yeri
Koordinatlar: 41°40′K 33°21′D / 41.667°K 33.35°D / 41.667; 33.35
Ülke Türkiye
İl Kastamonu
Coğrafî bölge Karadeniz
Yönetim
 - Kaymakam Fatih Görmüş
 - Belediye başkanı Mustafa Ayanoğlu
Yüzölçümü [1]
 - Toplam 1.639 km2 (632,8 mi2)
Rakım [2] 650 m (2.133 ft)
Nüfus (2013)[3]
 - Toplam 19,214
 - Kır 13,276
 - Şehir 5,938
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
Posta kodu 37800
İl alan kodu 366
İl plaka kodu 37
İnternet sitesi: www.aracbelediyesi.com
YerelNET

Araç, Kastamonu iline bağlı bir ilçedir.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Prehistorik çağlardan sonra bölgenin bilinen en eski sakinleri Gas'lardır. Bilinen tarihi Hititler ile başlar, Frigya, Lidya Krallıkları ile Pers hakimiyetiyle yerel krallıklar olarak devam eder. Pontus ve Bizans (Doğu Roma İmparatorluğu) hakimiyeti ile devam eden egemenlik Anadolu'nun Türkleşmesine kadar devam eder. Bu dönemlerde bölge; savaşçı yapısı ve iyi at yetiştirmesi ile bilinir.

Paphlagonia adı verilen Kastamonu, Sinop, Çankırı, Bolu ve Karabük illerini kapsayan bölge 1105 yılında Danişmendliler zamanında Türk hakimiyetine geçmiştir. Uzun süre bölgede Beylikler hakim olmuştur, beyliklerin en önemlisi olan Candaroğulları Beyliği 1460 yılında Osmanlı yönetimine geçmiştir.

Beylikler döneminde Kastamonu merkezli bir ilim ve kültür merkezi olma özelliği de kazanan Araç ilçesinde,

Küre-i Hadid (Demirli) Köyü İsmailbey Camii, Tatlıca Köyü Camii ve Antik Dönem'i işaret eden kaya mezarları tarihi özellikleriyle dikkat çeker. Kastamonu Müzesinde sergilenmekte olan görkemli Lahit ve Gökçesu (Moğsu) köyünden alınıp gezmesin diye ayağı kırılıp Kastamonu'da müzeye teslim edilen Hitit Arslan'ı ve "Geley " Hanözü Köyü'nde bulunan Anadolu Piramidi olarak da adlandırılan iki adet olarak var olduğunu bildiğimiz Tümülüs'ler, Kesüt Köyü'nde Çökele mevkiinde bulunan ören yerleri Katarta'da bulunan konaklar incelemeye ve turizm açısından ve yörenin tarihi değerlerinin ortaya çıkması için incelenmeyi bekleyen tarihi kalıntılardır.

Anadolu'daki en eski yerleşim bölgelerinden biri olan Araç'ın tarihi kaynaklarda adı ilk defa MÖ 1132 yılında "Timanidis" olarak geçmekte bu duruma göre de yaklaşık 3000 yıllık bir yerleşim geçmişine sahip bulunmaktadır.

Buna 1866 yılında belediye örgütünün kuruluşunu, 1868 yılında da bucak örgütünün ilçeye dönüşünü eklersek, Araç'ın en eski belediyelerden ve yine en eski ilçelerinden olduğu görülür.

Karadeniz ile iç bölgeler arasındaki ticari ve beşeri bağları kuran kervanların işlediği önemli bir yol güzergahında, önemli bir durak ve uğrak yeri olması, ilçeye Araç adının verilmesine neden olmuştur.

Araç ilçesi Türkiye Cumhuriyeti'nin en eski ilçelerindendir. Araç özellikle doğa turizmi ile ön plana çıkması gereken yurdumuzun cennet köşelerinden bir tanesidir. Araç yüzölçümünün çok büyük bir bölümünü ormanlar kaplamaktadır. Özellikle yaylaları bir doğa harikasıdır. Yaylaları çok çeşitli ağaçları bünyesinde barındırır. İlçe Ülkenin En Eski İlçelerinden Biri Olmasına Rağmen İş Alanı Eksikliğinden Dolayı Sürekli Göç Vermiştir. 40-50 Bin Civarı Olan Nüfus Günümüzde Şehir Merkezinde 6000 Genelde İse 28650'ye Gerilemiştir.İlçenin Tek Büyük Sanayi Kuruluşu Gürmen Tekstil Ve Merkez Köyü Olan İğdir Köyündeki AKTEKdir.

İlçede 2010 Yılında Kastamonu Üniversitesi'ne Bağlı Araç MYO Açılmıştır.İlçede Hersene Temmuz Ayında Araç Hacı Bekir Şekerciler Pastacılar Ve Yayla Kültürü Festivali Düzenlenmektedir.Araç Belediyespor hentbol takımı Süperlig'te dir.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Yıl Toplam Şehir Kır
1965[4] 47.889 2.820 45.069
1970[5] 40.518 3.207 37.311
1975[6] 39.461 3.594 35.867
1980[7] 38.626 4.244 34.382
1985[8] 35.930 4.378 31.552
1990[9] 32.672 5.760 26.912
2000[10] 24.180 5.696 18.484
2007[11] 21.054 6.284 14.770
2008[12] 20.598 5.824 14.774
2009[13] 20.201 5.776 14.425
2010[14] 20.002 5.860 14.142
2011[15] 19.639 5.908 13.731
2012[16] 19.337 5.986 13.351

Kaleler[değiştir | kaynağı değiştir]

Araç Kalesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Araç'ın güneyinde ve Araç çayının üzerindedir. Kale gelebilecek herhangi bir saldırıya karşı önlem almak maksadıyla Dogu Roma(Bizans)'lılar tarafından inşa edilmiştir.

Kalenin günümüze ulaşan hali, Bizans tarafından yapılan ve Osmanlı döneminde tamir edilen halidir.Çok eski bir yerleşim yeri olan Araç'ta bu kayalık üzerine daha eski yapılar olmuş olma ihtimali oldukça yüksektir.Kalenin doğusundaki duvarlar yıkılarak yerine evler yapılmıştır.

Akhisar (Agsar) Kalesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Araç'in kuzeyinde, Üyükveren köyü civarındadır. Bir kısmı tahrip edilmesine rağmen hala ayaktadır. Bunun da nedeni duvarların geniş olması ve yapıda kumlu kireç kullanılmasıdır. Kale yöreye hakim vaziyettedir.

Şaban Kalesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Araç'ın Karandı köyü'nün batısındaki Eğriceova ormanı civarındadır. Romalılar tarafından yapılma ihtimali güçlü olan kale harap vaziyettedir.

Erenbaba Kalesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Araç'ın Boyalı nahiyesi'nin batısında Andras (Bahçecik) köyüne 2 kilometre mesafedeki Soğanlı çayı üzerindedir, halk arasında Andıraz adı ile de bilinmektedir. Geley Yaylasının güney yakasındadır. Soğanlı çayının yatağındaki Çaykaşı (Soğandere)nin oradan kalenin tepesine kırkbeş (45) dakikada çıkılabilmektedir. Kale surları tahribata rağmen hala eski şeklini muhafaza eder haldedir.

Harabeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Örencik Harabesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Araç'ın Dırvana köyünün doğusun da, Örencik civarındadır. Burada bir şehir harabesinin mevcut olduğu söylenmektedir.

depdep harabesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Araç Karandı'da Köşklü Pınar adını taşıyan yerde mevcuttur. Burada hala eski bina hara belerine rastlanmaktadır.

Aşağı Güney Harabeleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Araç'ın Karandı köyü ile Aşağı güney köyleri arasında, tahminen bu köylere 1 kilo metre uzaklıkta bir Aslan heykeline rastlanmaktadır Aşağı Güney Köyü eski su dağıtım sistemi de örnek gösterilebilir bir yerdir.Okulun üst tarafında bulunan bir kaya mezarı bulunmaktadır. Bu da bizi buranın eski tarihlerden kalma bir yerleşim yeri olduğu kanısına götürüyor.

Kesüt Harabesi[değiştir | kaynağı değiştir]

İğdir'in Kesut köyünde (bu gün aynı adla anılmamaktadır bu günkü ismini anımsayamıyorum ) Çökele isimli yerin doğusundadır.

Çaykaşı (Soğandere) Kız kayası[değiştir | kaynağı değiştir]

Çaykaşı (Soğandere)[değiştir | kaynağı değiştir]

Su sarnıçları bulunmaktadır.

Köklüyurt (Yukarı Gürne)[değiştir | kaynağı değiştir]

Köyünde Kilise arakası diye bilinen tarlalardan mermer bloklar çıkmaktadır. Bu mermer blokların büyüklüğü ortalama 50 cm eni 1 1,5 metre uzunlugunda kalıplar halindedir. kilise olduğu söylenen tarlalardan çıkmakta bazılarının üzerinde girinti çıkantı vardır bunlar kilisenin temel ya da duvarında kullanıldığı söylenmektedir örnekleri köy meydanında vardır köy meydanında oturma amaçlı kullanılıyor. Ayrıca küp çıkan diye bilinen tarlalardan çok sayıda küp çıkmıştır onlarda eski caminin tavanında kullanılmıştır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ 6/11
  2. ^ http://www.yerelnet.org.tr/ilceler/ilce_belediye_koordinat.php?ilceid=198736
  3. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUxRydo. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  4. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BsppuhYV. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtnZ6c3I. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btq868TN. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btuhca68. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Btwlw9xU. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BtyP2izT. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  10. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0XZGRi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  11. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu21AgVf. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  12. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3pCo6h. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  13. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuD2j8HQ. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  14. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuFeJBo4. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  15. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGwL1fS. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  16. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&ENVID=adnksdb2Env&report=wa_turkiye_ilce_koy_sehir.RDF&p_il1=37&p_kod=1&p_yil=2012&p_dil=1&desformat=html. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]