Atatürk Orman Çiftliği

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Ankara Orman Çiftliği sayfasından yönlendirildi)
Şuraya atla: kullan, ara

Koordinatlar: 39°56′K 32°48′D / 39.933°K 32.8°D / 39.933; 32.8

Atatürk Orman Çiftliği
Orman Çiftliği (1925-1938)
Gazi Orman Çiftliği (1938-1950)
[1]
Atatürk Orman Çiftliği Logo.png
Slogan: Kılınç ve saban; Bu iki fatihten birincisi, ikincisine daima yenildi.
Şehir, ülke Ankara,  Türkiye
Kısımlar Atatürk Evi[2][3]
Müze ve Sergi Salonu[4]
Gazi Orman Çiftliği Parkı[5]
Gazi İstasyonu
Devlet Mezarlığı
Hayvanat Bahçesi
Piknik Alanı
Yapılar Çitflikteki yapılar
Bağlı olduğu Mustafa Kemal Atatürk (1925-1937)
Hazine (1937-1938)
Devlet Ziraat İşletmeleri Kurumu (1938-1950)
Devlet Üretme Çiftlikleri Genel Müdürlüğü (1950-1950)
Tarım ve Köyişleri Bakanlığı[6]
Yüzölçümü 102.000 hektar[7]
Denetleyen Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu
Statü Tüzel
Kuruluş 1925, Orman Çiftliği[8][9]
Kurucu Mustafa Kemal Atatürk
İnternet sitesi: aoc.gov.tr


Atatürk Devrimleri
Ataturk-September 20, 1928.jpg

Atatürk Orman Çiftliği, 1925 yılında Ankara'nın batısında, kendisine armağan edilmiş arazi üstünde Atatürk'ün talimatı ile kurulan ve Türk tarımına öncülük eden çiftlik.

1937'de Atatürk tarafından hazineye bağışlanan çiftlik, günümüzde Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'na bağlı tüzel kişiliğe haiz bir kuruluş olarak faaliyetlerini sürdürür. 1992’de 1. derecede tarihi ve doğal SİT alanı olarak tescil edilmiştir.

Ankara'nın en büyük yeşil alanı olan çiftlik arazisi içinde ülkenin en büyük hayvanat bahçesi, Atatürk’ün doğduğu Selanik'teki evin bir benzeri, tarihî Karadeniz Havuzu ve Devlet Mezarlığı gibi ziyaret alanları bulunur.

Tarihçe ve yasal statü[değiştir | kaynağı değiştir]

Kurtuluş Savaşı öncesi Ankara Belediye Reisliği yapan Hacı Ziya Bey'in mülkiyetinde bulunan Orman Çiftliği arazisi, Cumhuriyet’in kuruluşundan sonra istimlak edilerek Mustafa Kemal Paşa'ya armağan edilmişti.[10] O yıllarda büyük ölçüde bataklık ve sazlıklarla kaplı olan 52.000 dekarlık alanda Mustafa Kemal Paşa'nın talimatı ile gerçekleştirilen başarılı çalışmalar; fidan yetiştirme, bahçecilik, bağcılık ve hayvancılık alanlarında çiftçilere örnek ve yol gösterici oldu. Çiftlikteki tarım ve hayvancılık faaliyetleri doğrultusunda bünyesinde endüstriyel tesisler de kuruldu. Mustafa Kemal'in Ankara'da bir çiftlik kurma arzusunda bozkır ortasına kurulmuş olan yeni başkent Ankara’nın halkı için bir doğa güzelliği ve sosyal yaşam alanı yaratma isteği de önemlidir.

İlk adı “Orman Çiftliği” olan arazi, 1937 yılında Atatürk tarafından Hazine’ye bağışlandı. Çiftliğin yönetilmesi için 13 Ocak 1938’de yürürlüğe giren kanunla “Devlet Ziraat İşletmeleri Kurumu” kuruldu. Çiftlik içindeki bira fabrikası bu dönemde Tekel Müdürlüğü’ne devredildi. Orman Çiftliği, “Gazi Orman Çiftliği” adını alarak faaliyetlerini sürdürdü.[11]

1 Nisan 1950’de yürürlüğe giren 5659 sayılı Kanun ile “Atatürk Orman Çiftliği” adını almış olan çiftlik, aynı kanunla Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı’na bağlı, tüzel kişiliğe sahip bir kuruluş statüsünü aldı.[12] Çiftliğin faaliyetleri her yıl Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu tarafından incelenmekte ve rapora bağlanmakta; bu raporlar Türkiye Büyük Millet Meclisi KİT Komisyonu tarafından görüşülerek onaylanmaktadır.[12]

Arazi, 1950’li yıllardan başlanarak Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu'na, Çimento Fabrikaları’na, kömür depolarına, trafolara, çeşitli fabrikalara, spor tesislerine, konut kooperatiflerine, hâl yeri yapımına, üniversitelere, Ankaray depolama tesislerine, Ankara Şehirlerarası Otobüs Terminali'ne, Ordu Evi'ne, turistik tesislere yerler; tahsis edilerek, satılarak Çiftlik arazisi, amaçları dışında parça parça yok edilmiştir.[10]

Günümüzde de Gazi Banliyö İstasyonu merkez olmak üzere, onun çevresinde yer alan bir alanda Hayvanat Bahçesi, konaklama tesisleri, yüzme havuzu, lokantalar, çocuk bahçeleri ziyaretçilere hizmet verir. Çiftlik bünyesindeki süt fabrikası, şarap ve meyve suyu fabrikasında çeşitli ürünler üretilir.

Çiftlikteki yapılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Çiftliği gezip görmeye gelen halk için "Gazi İstasyonu" adlı tren istasyonu yapıldı.[10]. Mimar Ahmet Burhanettin Bey’in (Tamcı) tasarladığı yapı, Birinci Ulusal Mimarlık Akımının ilk anıtsal gar yapılarındandır;[13] 1 Şubat 1926'da törenle hizmete giren yapı, günümüzde lokanta olarak hizmet verir.

1936-1937 yılları arasında mimar Ernst Arnold Egli tarafından, Atatürk’ün isteği ile çiftlik arazisinde bazı yapılar inşa edildi.[14] Çiftlik arazisi üzerindeki bira fabrikası, bira fabrikası hamamı, memur ve işçiler için konutlar, Atatürk’ün manevi kızı Ülkü için bir ev ve çiftlik müdürü için yapılan villa, Egli’nin inşa ettiği yapılardandır.

1933 yılında çiftlikte kurt, tilki, çakal, ayı, domuz, süne, kımıl gibi tarıma ve insana zarar veren hayvanların teşhiri amacıyla bir hayvanat bahçesi kurulmuştu. Bu minyatür hayvanat bahçesinin çok ilgi çekmesi üzerine Necdet Pençe’nin projesini çizdiği modern bir hayvanat bahçesi oluşturuldu ve günümüzde halen hizmete devam eden hayvanat bahçesi 1940 yılında hizmete girdi. 32 hektarlık bir alanda Türkiye’nin en büyük hayvanat bahçesi olarak kuruldu.[15]

Ankara Ticaret Odası tarafından Atatürk'ün Selanik'te doğduğu evin birebir kopyası çiftlik arazisi üstüne yaptırılarak 1981’de "Atatürk Orman Çiftliği Atatürk Evi Müzesi" adıyla ziyarete açılmıştır.[10]

1988 yılında anıt-park niteliğindeki Devlet mezarlığı, Atatürk Orman Çiftliği içinde hizmete girdi.

Sit Alanı[değiştir | kaynağı değiştir]

Atatürk Orman Çiftliği 1992’de 1. Derecede Sit alanı olarak tescil edildi. Çiftlik içinde “Gazi Tesisleri” olarak bilinen 46 hektarlık alan, 2011 yılında 3. derecede doğal SİT alanı olarak yeniden düzenlendi.[16]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ http://ataturkormanciftligi.nedir.com/
  2. ^ http://www.aoc.gov.tr/index.php?view=cnt&cinf=24%7C12%7C12
  3. ^ http://www.ankarakultur.gov.tr/servisler/kultur-ve-tabiat-varliklari/muzeler/aoc-muze-ve-sergi-salonu
  4. ^ http://www.aoc.gov.tr/index.php?view=cnt&cinf=49%7C12%7C12
  5. ^ http://www.aoc.gov.tr/index.php?view=cnt&cinf=52%7C12%7C12
  6. ^ "Atatürk Orman Çiftliği Müdürlüğü (AOÇ) 2011 Yılı Raporu - Kuruluşun Tarihçesi" (Türkçe) (Yıllık Rapor). Ankara: T.C. Sayıştay Bakanlığı. 3 Aralık 2010. ss. I/157 (6/169). http://www.sayistay.gov.tr/rapor/kit/41Aoc2011.pdf. Erişim tarihi: 12 Nisan 2015. 
  7. ^ http://aocarastirmalari.arch.metu.edu.tr/hangi-alan-aoc/
  8. ^ http://aocarastirmalari.arch.metu.edu.tr/tez-ve-arastirmalarda-aoc/
  9. ^ http://ataturkormanciftligi.nedir.com/
  10. ^ a b c d Atatürk Orman Çiftliği, Ankara’nın Tarihi, Arkeolojis ive Mimarisi, Ankara Enstitüsü Vakfı, Erişim tarihi:25.05.2012
  11. ^ Eser Atak, Zafer Şahin, Atatürk Orman Çiftliği’nin 79 Yılı ve Çiftliğin Korunmasına Yönelik Politika Arayışları, Planlama, Sayı 2004/03, Yıl: 2004
  12. ^ a b İdari Yapı, Atatürk Orman Çiftliği web sitesi, Erişim tarihi:25.06.2012
  13. ^ Pınar Koyuncu, Geçmişin Modern Mimarlığı-9 Ankara-2, Arkitera.com sitesi, 01.09.2010
  14. ^ Oya Atalay Franck, Atatürk Orman Çiftliği, Goethe Enstitüsü Bir Başkentin Oluşumu projesi web sitesi, Erişim tarihi:08.06.2012
  15. ^ Hayvanat Bahçesi, Ankara Büyükşehir Belediyesi web sitesi, Erişim tarihi:08.06.2012
  16. ^ Başbakanın sarayı için 6 günde Sit Değişikliği! Solportal sitesi, 01.06.2012