Almanya'nın zırhlı kruvazörleri listesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Almanya'nın ilk zırhlı kruvazörü Fürst Bismarck'ın ABD ziyareti esnasında çekilmiş bir fotoğrafı.

Kaiserliche Marine (Türkçesi İmparatorluk Donanması), 19. yüzyılın sonlarında çeşitli kruvazör tipleri denedi, küçük avisolar ve daha büyük korumalı kruvazörler bunlara dahildi.[1] Bütçe kısıtlamaları nedeniyle yurt dışı hizmetlerine veya iç hizmet filosuna özel kruvazörler hazırlanamadı. Sonuç olarak gemi inşa şubesi, her iki görevi de yerine getirebilecek uygun gemilerin üretilmesini planladı.[2] İlk olarak 1886 yılında Irene sınıfı iki adet korumalı kruvazörün inşasına başlandı.[3] Korumalı kruvazörler geliştirilerek daha da güçlendirildi ve Fürst Bismarck ile bu gelişimin doruğuna ulaşılarak Almanya'nın ilk zırhlı kruvazörü denize indirildi. Fürst Bismarck'ın inşası ilk Alman korumalı kruvazöründen 10 yıl sonra, 1896 yılında başlamıştı.[Not 1][4]

Fürst Bismarck'ın açık deniz görevleri ve sonraki zırhlı kruvazör tasarımları için ideal olduğunu kanıtlamasının ardından;[2] 1898 yılında Prinz Heinrich inşa edildi. Prinz Heinrich, Fürst Bismarck'a göre bazı değişiklikler geçirmiş; daha az ana silah ve daha ince ama kapsamlı bir zırh ile daha yüksek hızda ilerleyebiliyordu. 1900 ve 1901 yıllarında, Prinz Heinrich baz alınarak Prinz Adalbert sınıfı iki kruvazörün inşasına başlandı. 1902 ve 1903 yıllarında Roon ile Yorck adlı kardeş gemiler üretilmeye başlandı. Bu gemiler Prinz Adalbert sınıfı gemilere benzemekteydiler ve sadece küçük geliştirmeler yapılmıştı.[5] 1904 ve 1905 yıllarında iki adet Scharnhorst sınıfı zırhlı kruvazörün inşasına başlandı. Öncekilerine göre belirgin geliştirmelerin yapıldığı gemiler; çok daha ağır silah donanımı içermekte ve önceki gemilere göre 2 knot (3,7 km/h; 2,3 mph) daha hızlıydı.[6] Son Alman zırhlı kruvazörü Blücher, daha güçlü muharebe kruvazörleri için bir vesile oldu. Scharnhorst sınıfına nazaran daha büyük, daha sağlam zırhlı ve daha hızlı olmasına karşın Kraliyet Donanması'nın Invincible sınıfı muharebe kruvazörlerinden geride kaldı.[7]

Kendisine denk gemiler örnek alınarak üretilen Alman zırhlı kruvazörleri, kendisine denk olan yabancı gemiler ile karşılaştırıldığında daha zayıf ana bataryalara; ancak daha güçlü ikincil bataryalara sahipti. Almanların bu silahlanması İngilizler ve müttefikleri tarafından olumsuz karşılanıyordu. Donanma tarihçisi David Lyon, Alman zırhlı kruvazörlerini donanmadaki "en kötü tasarıma sahip ve savaşa en az layık gemiler" olarak tanımlanmıştır.[1] Zırhlı kruvazörün gelişiminde bir sonraki durak olan Alman muharebe kruvazörleri ise, aksine çok büyük bir saygı görüyordu. Donanma tarihçisi John Campbell, Von der Tann için "12 inç (30,5 cm) toplara sahip 6 İngiliz muharebe kruvazörünün hepsinden çok daha iyi bir savaş gemisi" ifadelerini kullanmıştır.[8]

Liste anahtarı[değiştir | kaynağı değiştir]

Silahlanma Ana silahların sayısı ve türü.
Zırh Kemer zırhının maksimum kalınlığı.
Deplasman Tam yük doluyken geminin deplasmanı.[Not 2]
İtme kuvveti Şaft sayısı, itme sistemi türü ve en yüksek hızı.
Maliyet Geminin yapım maliyeti.
Hizmet Çalışmaların başlama ve bitiş tarihleri, geminin nihai akıbeti.
İnşaya başlama Salmanın monte edilmeye başlama tarihi.
Göreve başlama Geminin göreve başlama tarihi.

SMS Fürst Bismarck[değiştir | kaynağı değiştir]

Fürst Bismarck, İmparatorluk Donanması'nın ilk zırhlı kruvazörüydü. Sınıfının bir mensubu olarak öncelikle Almanya'nın sömürge filosunda hizmet etmek üzere tasarlanmıştı. Fürst Bismarck, önceki Victoria Louise sınıfı korumalı kruvazörlerin geliştirilmiş bir modeliydi; ancak Fürst Bismarck önceki gemilere göre daha büyüktü ve daha iyi silahlanmıştı.[2] İkiz taretlerine ikişer olmaz üzere toplamda dört adet 24 cm'lik (9,4 inç) top monteli olup, ikincil silah donanımı olarak kazamatlarda on iki adet 15 cm'lik (5,9 inç) toplar mevcuttu. Krupp zırhı ile zırhlandırılmış olan Fürst Bismarck; ana zırh makine dairesi boşluğu üzerinde yaklaşık 20 cm (7,9 inç) ve güvertede ise 3 ilâ 5 cm (1,2-2,0 inç) kalınlığındaydı.[9]

Gemi Alman Doğu Asya Filosunda görevlendirilmesinin ardından, Boxer Ayaklanmasının bastırılmasında yardımcı oldu. 1909 yılında görevini Scharnhorst'a devretti. Almanya'ya vardıktan sonra modernize edilen kruvazör, I. Dünya Savaşı'nda sahil koruma görevi üstlendi; ancak kısa bir süre sonra durağan eğitim gemisi statüsüne düşürüldü. Savaşın ardından Fürst Bismarck, 1919-1920 yıllarında hurdaya çıkarıldı.[4][9]

Gemi Silahlar Zırh Deplasman İtme kuvveti Maliyet Hizmeti
İnşaya başlama Göreve başlama Akıbet
SMS Fürst Bismarck 4 × 24 cm (9,4 inç) SK L/40 top[Not 3]
10 × 15 cm (5,9 inç) SK L/40 top[9]
20 cm (7,9 inç)[9] 11.461 metrik ton[10] 3 pervane, üçlü genleşme tipi motorlar, 18,7 kn (34,6 km/sa; 21,5 mph), 13.622 BG.[11] 18.945.000 Goldmark[10] 1896[4] 1 Nisan 1900[4] 1919-1920'de hurdaya çıkarılmak üzere parçalandı.[9]

SMS Prinz Heinrich[değiştir | kaynağı değiştir]

SMS Prinz Heinrich Kiel'deki İmparatorluk Tersanesinde inşa edildi. İnşa çalışmaları 1898 yılında başladı ve Mart 1902'de 16.588.000 Mark maliyet ile tamamlandı.[9] Prinz Heinrich, Fürst Bismarck'ın değiştirilmiş bir haliydi; yüksek hız için daha küçük ana silahlar tercih edilmişti ve daha kapsamlı bir zırh koruması mevcuttu. Gemi, sonraki Alman koruma kruvazörleri için gemi ortasındaki ikincil silahlar açısından bir örnek oldu. Fürst Bismarck'ın zıddı olarak ikincil silahlar gemi boyunca uzanıyordu.[5]

Prinz Heinrich görev süresinin çoğunu Alman filosu ile geçirdi.[12] Ağustos 1914'te I. Dünya Savaşı'nın başlaması üzerine gemi, Aralık 1914'te Britanya kıyılarına karşı bir operasyona katıldı,[13] ardından Baltık Denizi'ne gönderildi.[5] Baltık Denizi'nde Rus donanmasına karşı görev yaptı ve Ağustos 1915'teki Riga Körfezi Muharebesine katıldı, bir Rus destroyerine zarar verdi.[14] 1916 yılında aktif görevden alınarak Kiel'de personeller için yüzen bir ofis olmak gibi birkaç ikincil görevde kullanıldı. Sonuç olarak Prinz Heinrich 1920 yılında satıldı ve parçalanarak hurdaya çıkarıldı.[12]

Gemi Silahlar Zırh Deplasman İtme kuvveti Maliyet Hizmeti
İnşaya başlama Göreve başlama Akıbet
SMS Prinz Heinrich 2 × 24 cm (9,4 inç) SK L/40 top
10 × 15 cm (5,9 inç) SK L/40 top[9]
10 cm (3,9 inç)[9] 9.806 metrik ton[9] 3 pervane, üçlü genleşme tipi motorlar, 19,9 kn (36,9 km/sa; 22,9 mph), 15.694 BG[9] 16.588.000 Goldmark[9] 1898[5] 11 Mart 1902[5] 1920'de hurdaya çıkarılmak üzere parçalandı.[12]

Prinz Adalbert sınıfı[değiştir | kaynağı değiştir]

Prinz Adalbert sınıfı, Prinz Adalbert ve Friedrich Carl olmak üzere iki gemiden oluşuyordu, Friedrich Carl 12 Aralık 1903'te ve onu takiben Prinz Adalbert de 12 Ocak 1904'te göreve başladı. Gemiler, önceki zırhlı kruvazör Prinz Heinrich'in geliştirilmiş haliydi. Zırh kalınlıkları aynıydı fakat selefinin aksine zırhları daha genişti. İki adet ana silaha sahip Prinz Heinrich'in aksine iki kardeş gemi, ikiz taretlerde dört adet ana silaha sahipti.[5]

Her iki gemi de Alman Donanması için kapsamlı görevlerde bulundu; Prinz Adalbert barış zamanında topçu eğitim okulu olarak kullanılırken, Friedrich Carl 1909 yılında torpido eğitim okulu olarak kullanılana kadar donanmada aktif görev yaptı. Ağustos 1914'te I. Dünya Savaşı'nın çıkması üzerine iki gemi seferber edildi ve Baltık Denizi'ndeki kruvazör filosuna atandı.[15] Kasım 1914'te Friedrich Carl, Klaipėda yakınlarında bir Rus mayınına çarparak battı, mürettebatının çoğu kurtarıldı.[16] Prinz Adalbert ise İngiliz denizaltıları tarafından iki kez torpillendi. Bunların ilki 1 Temmuz 1915'teydi ve saldırı sonucu aldığı hasar bir müddet sonra onarıldı.[17] 23 Ekim 1915'te gerçekleşen ikinci saldırı ise mühimmat deposunun patlaması ve içindeki 672 kişiyle birlikte geminin batmasıyla sonuçlandı. Bu olay, Alman Donanması'nın savaş esnasında Baltık Denizi'nde tek seferde verdiği en büyük kayıp oldu.[18]

Gemi Silahlanma Zırh Deplasman İtme kuvveti Maliyet Hizmet
İnşaya başlama Göreve başlama Akıbet
SMS Prinz Adalbert 4 × 21 cm (8,3 inç) SK L/40 top
10 × 15 cm (5,9 inç) SK L/40[12]
10 cm (3,9 inç)[12] 9.875 metrik ton[12] 3 pervane, üçlü genleşme tipi motorlar, 20,4 kn (37,8 km/sa; 23,5 mph), 17.272 BG[12] 16.371.000 Goldmark 1900[5] 12 Ocak 1904[5] 23 Ekim 1915'te HMS E8 tarafından batırıldı.[15]
SMS Friedrich Carl 4 × 21 cm (8,3 inç) SK L/40 top
10 × 15 cm (5,9 inç) SK L/40 top[12]
10 cm (3,9 inç)[12] 9.875 metrik ton[12] 3 pervane, üçlü genleşme tipi motorlar, 20,5 kn (38,0 km/sa; 23,6 mph), 18.541 BG[12] 15.665.000 Goldmark[12] 1901[5] 12 Aralık 1903[5] 17 Kasım 1914'te Rus mayınlarına çarparak battı.[12]

Roon sınıfı[değiştir | kaynağı değiştir]

Roon sınıfı; Roon ile Yorck savaş gemilerinden oluşuyordu ve yapılan iyileştirmelere rağmen yakından Prinz Adalbert sınıfı kruvazörlere benzemekteydiler. Roon sınıfı kruvazörler, sahip oldukları dördüncü baca sayesinde önceki savaş gemilerinden kolayca ayırt edilebiliyordu. Diğer tüm Alman zırhlı kruvazörleri gibi bu gemiler de denizaşırı bölgelerin güvenliği için tasarlanmıştı.[2] Gemiler normal yükte 9.875 metrik ton kadar deplasmandaydı ve 21 cm'lik (8,3 inç) ana bataryalarla silahlandırılmıştı. 21 knot (39 km/sa; 24 mph) hız yapabilmekteydiler.[15]

İki kardeş gemi, 1905 ve 1906 yıllarında göreve başladıktan sonra Açık Deniz Filosu'na bağlı keşif filosuna atandı.[19] Ağustos 1914'te I. Dünya Savaşı başladığında, I. Keşif Grubu'ndaki güçlü muharebe kruvazörlerinin yanında iki kardeş gemi görev yapıyordu. 3-4 Kasım 1914'te Yorck, savaştan dönüp limana geri dönerken Alman mayınlarına çarparak battı, geminin çok sayıda personeli öldü.[20] 1916 yılında Roon, deniz uçağı taşıt gemisine dönüştürülmek için silahsızlandırıldı, fakat bu proje hiçbir zaman uygulamaya geçmedi. Gemi hurdaya çıkarılmak üzere 1921'de parçalandı.[19]

Gemi Silahlanma Zırh Deplasman İtme kuvveti Maliyet Hizmet
İnşaya başlama Göreve başlama Akıbet
SMS Roon 4 × 21 cm (8,3 inç) SK L/40 top
10 × 15 cm (5,9 inç) SK L/40 top[15]
10 cm (3,9 inç)[15] 10.266 metrik ton[15] 3 pervane, üçlü genleşme tipi motorlar, 21,1 kn (38 km/sa; 23,6 mph), 20.625 BG[15] 15.345.000 Goldmark[15] 1902[5] 5 Nisan 1906[5] 1921'de hurdaya çıkarılmak için parçalandı.[19]
SMS Yorck 4 × 21 cm (8,3 inç) SK L/40 top
10 × 15 cm (5,9 inç) SK L/40 top[15]
10 cm (3,9 inç)[15] 10.266 metrik ton[15] 3 pervane, üçlü genleşme tipi motorlar, 21,4 kn (39,6 km/sa; 24,6 mph), 20.031 BG[15] 16.241.000 Goldmark[15] 1903[5] 21 Kasım 1905[5] 4 Kasım 1914'te Alman mayınlarına çarparak battı.[19]

Scharnhorst sınıfı[değiştir | kaynağı değiştir]

Scharnhorst son hızla ilerlerken.

Scharnhorst sınıfı kruvazörler, İmparatorluk Donanması'nın inşa edilen son geleneksel zırhlı kruvazörleriyi. Sınıfı Scharnhorst ve Gneisenau savaş gemileri oluşturuyordu. Scharnhorst sınıfı, selefi Roon sınıfından daha büyüktü. Aralarındaki en büyük fark, 21 cm'lik (8,2 inç) ana batarya sayısının dörtten sekize yükseltilmesiydi. Bu gemiler, emsali olan İngiliz gemilerine denk olan ilk Alman kruvazörleriydi.[21]

Denizaşırı hizmetler için inşa edilen Scharnhorst ve Gneisenau, sırasıyla 1909 ve 1910 yıllarında Alman Doğu Asya Filosuna atandı.[22] İki geminin de özlü bir kariyeri oldu; I. Dünya Savaşı başlamadan kısa süre önce iki gemi Alman kolonisi Qingdao'dan ayrıldı.[23] 1 Kasım 1914 tarihinde Coronel Deniz Muharebesi'nde İngiliz kuvvetleri imha edildi ve bu da Kraliyet Donanması'nın 1814 yılındaki Plattsburgh Deniz Muharebesi'nden beri yaşadığı ilk deniz yenilgisi oldu.[24] Daha sonra 8 Aralık 1914'te Falkland Adaları Muharebesi'nde Scharnhorst sınıfı gemilerin de dahil olduğu Alman Doğu Asya Filosu imha edildi.[25]

Gemi Silahlanma Zırh Deplasman İtme kuvveti Maliyet Hizmet
İnşaya başlama Göreve başlama Akıbet
SMS Scharnhorst 8 × 21 cm (8,3 inç) SK L/40 top
6 × 15 cm (5,9 inç) SK L/40 top[19]
15 cm (5,9 inç)[19] 12.985 metrik ton[19] 3 pervane, üçlü genleşme tipi motorlar, 23.5 kn (43,5 km/sa; 27 mph), 28.783 BG[19] 20.319.000 Goldmark[19] 1905[6] 24 Ekim 1907[6] 8 Aralık 1914 tarihinde Falkland Adaları Muharebesi'nde battı.[19]
SMS Gneisenau 8 × 21 cm (8,3 inç) SK L/40 top
6 × 15 cm (5,9 inç) SK L/40 top[19]
15 cm (5,9 inç)[19] 12.985 metrik ton[19] 3 pervane, üçlü genleşme tipi motorlar, 23.6 kn (43,7 km/sa; 27,2 mph), 30.396 BG[19] 19.243.000 Goldmark[19] 1904[6] 6 Mart 1908[6] 8 Aralık 1914 tarihinde Falkland Adaları Muharebesi'nde battı.[19]

SMS Blücher[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: SMS Blücher

SMS Blücher, İmparatorluk Donanması'nın inşa edilen son zırhlı kruvazörüdür.[26] İngiliz Invincible sınıfı muharebe kruvazörlerin Alman istihbaratı tarafından yanlış belirtilen özelliklerine inanılarak inşa edilmiş rakip bir savaş gemisiydi. Blücher önceki zırhlı kruvazörlere göre daha büyüktü ve daha fazla silaha sahipti; fakat Alman ve İngiliz donanmalarında zırhlı kruvazörlerin yerini almaya başlayan muharebe kruvazörleri ile büyüklük ve silah donanımı açısından boy ölçüşebilecek bir gemi değildi. On iki adet 21 cm'lik (8,3 inç) ana batarya topları, İngiliz muharebe kruvazörlerinin sekiz adet 30 cm'lik (12 inç) toplarına göre kalitesiz kalmaktaydı.[27]

Gemi başlangıçta topçu eğitim gemisi olarak kullanıldı, fakat I. Dünya Savaşı'nın başlaması üzerine I. Keşif Grubu'na atandı.[8] 1914 yılındaki Yarmouth Baskını'nda ve Scarborough, Hartlepool ve Whitby Baskını'nda yer aldı.[28] 24 Ocak 1915'teki Dogger Bank Muharebesi'nde Amiral David Beatty komutasındaki İngiliz donanmasının topçu ateşi sonucu Blücher vuruldu ve önemli ölçüde yavaşladı. Alman filosunun komutanı Tuğamiral Franz von Hipper, daha değerli muharebe kruvazörlerini kurtarmak için takipteki İngiliz savaş gemilerini oyalaması göreviyle Blücher'i geride bıraktı. İngiliz gemilerinin yoğun ateşi altında gemi battı ve çok sayıda kayıp verildi.[29]

Gemi Silahlanma Zırh Deplasman İtme kuvveti Maliyet Hizmet
İnşaya başlama Göreve başlama Akıbet
SMS Blücher 12 × 21 cm (8,3 inç) SK L/45 top
8 × 15 cm (5,9 inç) SK L/45 top[30]
18 cm (7,1 inç)[30] 17.500 metrik ton[30] 3 pervane, üçlü genleşme tipi motorlar, 25,4 kn (47 km/sa; 29,2 mph), 38.323 BG[30] 28.530.000[30] 21 Şubat 1907[7] 1 Ekim 1909[30] 24 Ocak 1915 tarihinde Dogger Bank Muharebesi'nde battı.[30]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Alman zırhlı kruvazörleri Panzerkreuzer veya Grosse Kreuzer olarak bilinmektedir.
  2. ^ Tarihçi Erich Gröner, tam yük dolu deplasmanı tam yük fuel oil, dizel yağ, kömür, kazanları beslemek için yedek su, uçak yakıtı ve özel ekipmanlar olarak tanımlamıştır.
  3. ^ Alman İmparatorluk Donanması literatüründe "SK" harfi Schnelladekanone (Hızlı doldurulabilen top) anlamındadır, L/40 ise top namlusunun uzunluğunu belirtir. Bu örnekte, L/40 topun 40 kalibre uzunluğunda olduğunu belirtir, yani top namlusunun uzunluğu topun namlusunun iç çapının 40 katıdır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Genel
  • N. J. M. Campbell (1984), "Germany 1906–1922" ve Robert Gardiner & Randal Gray. Conway's All the World's Fighting Ships: 1906–1922. Annapolis: Naval Institute Press. s. 134–189. ISBN 0-87021-907-3.
  • Julian Stafford Corbett & Henry John Newbolt (1922). Naval Operations ...: From the Battle of the Falklands to the entry of Italy into the war in May 1915. London: Longmans, Green and Co.
  • Martin Gilbert, (2004), The First World War: A Complete History. Macmillan. ISBN 978-0-8050-7617-2.
  • Axel Grießmer, (1996). Die Große Kreuzer der Kaiserlichen Marine 1906–1918. Bonn: Bernard & Graefe Verlag. ISBN 3-7637-5946-8.
  • Erich Gröner, (1990). German Warships: 1815–1945. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 978-0-87021-790-6. OCLC 22101769.
  • Paul G. Halpern, (1995). A Naval History of World War I. Annapolis: Naval Institute Press. ISBN 1-55750-352-4.
  • Holger Herwig, (1998) [1980]. "Luxury" Fleet: The Imperial German Navy 1888–1918. Amherst, New York: Humanity Books. ISBN 978-1-57392-286-9. OCLC 57239454.
  • David Lyon, (1979). "Germany" ve Robert Gardiner & Roger Chesneau & Eugene M. Kolesnik, Conway's All the World's Fighting Ships: 1860–1905. London: Conway Maritime Press. pp. 240–265. ISBN 0-85177-133-5.
  • Lincoln P. Paine, (1997), Ships of the World: An Historical Encyclopedia. Boston: Houghton Mifflin Co.. ISBN 0-395-71556-3.
  • V. E. Tarrant, (2001) [1995], Jutland: The German Perspective. Londra: Cassell Military Paperbacks. ISBN 978-0-304-35848-9. OCLC 48131785.
Özel
  1. ^ a b Lyon, s. 249
  2. ^ a b c d Campbell, s. 142
  3. ^ Lyon, s. 253
  4. ^ a b c d Lyon, s. 254
  5. ^ a b c d e f g h i j k l m n Lyon, s. 255
  6. ^ a b c d e Lyon, s. 256
  7. ^ a b Campbell, s. 150
  8. ^ a b Campbell, s. 151
  9. ^ a b c d e f g h i j k Gröner, s. 49
  10. ^ a b Gröner, s. 48
  11. ^ Gröner, s. 48-49
  12. ^ a b c d e f g h i j k l m Gröner, s. 50
  13. ^ Scheer, s. 69
  14. ^ Halpern, s. 197
  15. ^ a b c d e f g h i j k l m Gröner, s. 51
  16. ^ Corbett & Newbolt, s. 286
  17. ^ Halpern, s. 195
  18. ^ Halpern, s. 203
  19. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p Gröner, s. 52
  20. ^ Tarrant, s. 30
  21. ^ Herwig, s. 28
  22. ^ Halpern, s. 66
  23. ^ Herwig, s. 155–156
  24. ^ Gilbert, s. 102
  25. ^ Herwig, s. 157–158
  26. ^ Herwig, s. 44
  27. ^ Herwig, s. 45
  28. ^ Tarrant, s. 30–31
  29. ^ Tarrant, s. 36–42
  30. ^ a b c d e f g Gröner, s. 53