Aleksandr Daniloviç Menşikov

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Portrait of Alexander Danilovich Menshikov1.jpg

Aleksandr Daniloviç Menşikov (Rusça: Александр Данилович Меншиков, d. 16 Kasım 1673, Moskova - ö. 23 Kasım 1729, Berezov, Sibirya, Rus İmparatorluğu), I. Petro (Büyük Petro) döneminin ve sonrasının önde gelen Rus siyaset adamı. Askerlik ve yöneticilik yetenekleri sayesinde yüksek bir konuma ulaşmasına karşın, aşırı hırsı ve tutkularıyla kendi düşüşünü hazırlamıştır.

Yoksul ve sıradan bir ailedendi. Geleceğin Büyük Petro'sunun serbest ve maceralı çocukluk döneminde edindiği halktan arkadaşlarından biri olan Menşikov, 1686'da onun emir eri oldu; kısa sürede Petro'nun gözüne girerek komutanlığa kadar yükseldi.[1] Preobrajenskiy alayının üyesi olarak Azov seferlerine (1695-96) ve Batı Avrupa'daki "Büyük Görev"e katıldı (1697-98). 1703'te İngriya'da daha yeni fethedilen bölgelere vali atandı ve Petersburg'un imarını yönetti. Yöneticilik ve askeri önderlik yetenekleri sonucu hızlı bir yükselme gösterdi; 1705'te generalliğe atandı, 1700'den sonra İsveçlilere karşı yürütülen II. Kuzey Savaşı'nda Kalisz zaferini kazandı (1706), 1707'de prens yapıldı, Poltava'da savaştı (1709) ve feldmareşal rütbesi aldı.

Daha sonra getirildiği yönetim görevlerinde yolsuzluklar yüzünden sürekli kovuşturmalara uğradı; onun açgözlülüğü ve para yiyiciliğinden düş kırıklığına uğrayan Büyük Petro, 1713'ten sonra onu yurtdışında görevlendirmedi. Haksız kazançlar sağladığı ve yasalara aykırı topraklar ve serfler edindiği ortaya çıkınca, Yekaterina'nın kayırmasına rağmen, 1717-24 arasında başında bulunduğu Savaş koleji'nden uzaklaştırıldı. Petro döneminin sonuna doğru iyice gözden düştüyse de yakın dostu olan Petro'nun dul eşi I. Yekaterina'yı 1725'te imparatoriçe ilan ettirdi ve 1726'da kurulan Özel Yüksek Konsey üyesi olarak gerçek iktidarı eline aldı. Yekaterina'nın iki yıl sonra ölümcül bir hastalığa tutulması üzerine, desteğini I. Petro'nun torunu Pyotr Alekseyeviç'e (II. Petro) kaydırdı ve kızıyla evlenmesini sağladı. Ancak ihtirası yıkımına yol açtı; düşmanları II. Petro'yu aleyhine döndürünce, tutuklanarak rütbesi ve serveti elinden alındı. Sibirya'ya sürgüne gönderildi ve orada öldü.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ İlber Ortaylı, Katerina ile Baltacı'dan ne haber?, Milliyet Pazar, 5 Eylül 2004.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]