Akhisar, Manisa

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Akhisar, Türkiye
Dosya:Manisa ilçe.png Manisa Siyasi Haritası
Harita
Dosya:Manisa locator.jpg Türkiye'de bulunduğu yer
Bilgiler
Şehir nüfusu	99.500[] (2008)
İlçe nüfusu	158.500(Adrese Dayalı Sayım Sistemine Göre)[] (2008)
Yüzölçümü	1750 km²
Rakım	94 metre
Koordinatlar
Posta kodu	45200
Alan kodu	0236
İl plaka kodu	45
Yönetim
Coğrafi bölge	Ege Bölgesi
İl	Manisa
Kaymakam	Mustafa ÇEK
Belediye başkanı	Salih HIZLI(AKP)
Kaymakamlık website	{{{internet1}}}
Belediye website	{{{internet2}}}

Akhisar, Ege Bölgesi'nde bulunan, Manisa iline bağlı bir ilçedir. 1.750 km²'lik arazisi ve 158.455 nüfusu ile (2008 yılı adrese dayalı sayım sistemine göre) Manisa ve Ege Bölgesi'nin en büyük ilçesidir. İstanbul-İzmir karayolu üzerinde İzmir'den 80, Bandırma'dan 190, İstanbul'dan da 470 kilometre mesafededir. Aynı zamanda Bandırma-İzmir demiryolu üzerindedir.

İlçe merkez nüfusu 99.423 ile ilçe merkezi olarak Manisa'nın Turgutlu'dan sonra 2. büyük ilçesidir. Bölge halkının en büyük geçim kaynağı ünlü Akhisar zeytinidir. Köftesi ve fayton yapımı da meşhurdur.

Akhisar'ın günümüzde canlı ve gelişmiş bir bölgesel ticaret merkezi olma niteliği, binlerce yıldan beri süregelen bir olgudur. Beş bin yıllık bir tarihe sahip olan Akhisar, antik çağlardan beri önemli yolların kavşağında, tanıklık ettiği birçok devir ve kültürü hazmederek, bu özelliğini korumuştur. Yeryüzünde paranın ilk kez kullanıldığı şehirlerden biri olan ve Hristiyanlığın ilk yedi kilisesinden birinin (Thyateira)kurulmuş olduğu Akhisar, Osmanlı İmparatorluğu devrinde de büyük bir kaza merkezi olarak önemini korumuş, günümüzde kendisine bağlı 9 belde ve 86 köyüyle yine canlı bir bölgesel merkez olma özelliğini sürdürmektedir.

OLASI TELİF HAKKI İHLALİ

Maddeyi olası telif hakkı ihlali nedeniyle etiketlediyseniz, lütfen aşağıdaki sayfanın en altına da ekleyin! Vikipedi:Telif_sorunları/2009_Temmuz_15/Maddeler * {{subst:madde-ti|Akhisar, Manisa}} kaynak: [http://www.akhisarhaber.com/modules.php?name=Content3&pa=showpage&pid=9]. ~~~~

Bu madde sayfasının içeriği aşağıdaki kaynağın telif haklarını ihlal ediyor gibi görünmektedir. [1] Lütfen sağdaki "Göster"'e tıklayarak ilgili yönergeleri okuyun!  Bu madde Vikipedi:Telif sorunları sayfasında listelenmiştir. Telif ihlali durumu açıklığa kavuşana kadar lütfen değişiklik yapmayınız. Bu konuda yeni bir madde yazmak niyetindeyseniz, lütfen bu geçici alt sayfayı kullanınız. Telif hakkı ihlali bulunan madde metinlerinde değişiklikler yapmak genellikle telif sorununu sona erdirmez. Birçok durumda en iyi yöntem maddeyi baştan yazmaktır. Telif durumu açıklığa kavuştuktan sonra yazdığınız geçici madde bu sayfaya taşınacak ya da bu sayfa ile birleştirilecektir. Mevcut içeriğin telif haklarına sahipseniz ya da bu içeriği GNU Özgür Belgeleme Lisansı şartları altında kullanmaya izniniz var ise, lütfen bunu maddenin tartışma sayfasında ve telif sorunları sayfasında maddenin listelendiği yerin altında belirtiniz. Mevcut içeriğin telif hakları durumu belirsiz olan kısmını yeni yazacağınız madde metninde kullanmayınız. Mevcut telif sorunlu olduğu düşünülen içerik GNU Özgür Belgeleme Lisansına sahip olduğu halde silinir ise (her zaman değil ancak çoğu zaman) Vikipedia mirror/clone yardımıyla geri getirilecektir. Bu etiketin konulmasınından 7 gün sonra telif sorunlu bölüm veya maddenin tamamı silinecektir. Geçici alt sayfada yeni bir madde yazılmış ise telif sorunu giderilmiş metin ile birleştirilecek ya da metnin yerini alacaktır.

Konu başlıkları 1 Tarihi 2 Coğrafi Konum ve Ulaşım Durumu 2.1 Topografik Yapı 3 Sosyal Yapı 3.1 İdari Yapı 3.2 Nüfus Yapısı 3.3 Eğitim 3.4 Sağlık 3.5 Spor 4 Ekonomik Yapı 4.1 Ziraat 4.2 Ticaret 4.3 Sanayi 5 Kaynakça 6 Dış bağlantılar

[değiştir] Tarihi

Akhisar, tarih boyunca Etiler, Akadlar, Lidyalılar, Romalılar; Bizanslılar; Saruhanlılar ve Osmanlılar yönetiminde kalmıştır. Lidyalılar zamanında senatosuyla, kalabalık nüfusuyla ve zenginliğiyle önemli bir şehir olmuştur. Bizans imparatoru Konstantin tarafından Gölmarmara'ya sürülen Tyeder, Akhisar'ın şimdiki istasyonla hastane arasına beyaz bir kale yaptırmasıyla birlikte, eski Tyatir adı Aspro Kastro oldu. ASPRO (Ak) KASTRO (Hisar) demektir. 1307 yılında Türk'lerin yönetimine geçince, Aspro Kastro adı Türkleştirilerek Akhisar oldu. 1390 yılında Akhisar, Osmanlıların yönetimine geçti. 1923 yılına kadar Saruhan Sancağı'nın kazası olarak yönetildi. 1927 yılında Saruhan Vilayeti'nin adı Bakanlar Kurulunca Manisa Vilayeti olarak değiştirildi. Akhisar da, Manisa Vilayetinin kazası oldu.

1919-1922 yılları arasında Yunan işgali altında kaldı. 6 Eylül 1922 tarihinde düşman işgalinden kurtuldu.

[değiştir] Coğrafi Konum ve Ulaşım Durumu

Akhisar İlçesi, Manisa İli’nin kuzeyinde aynı adlı ovada kurulmuştur. İlin en büyük ilçesidir. Batı yönünde Saruhanlı, kuzeyde Kırkağaç, Soma ve Balıkesir’in Sındırgı ilçesi, doğuda Manisa'nın Gördes ve güneyde Gölmarmara İlçeleri ile komşudur.

Manisa İli, Türkiye'nin en büyük sekizinci ilçesidir. Akhisar Manisa'ya 52 km., Ege Denizi'ne 100 km. uzaklıktadır. Denizden yüksekliği 106 metre, yüzölçümü 1680 km2 dir. En yüksek dağı 1.224 m. yüksekliği ile Kuzey-Doğudaki Sıdan dağıdır.

İlçe, İzmir-İstanbul karayolu üzerinde bulunup İzmir-Ankara ve İzmir-Bandırma demiryolu Akhisar'dan geçer. Manisa’ya 52, İzmir’e 90, Balıkesir’e 86 km. uzaklıktadır. Ulaşım, çoğunlukla 1955 yılında açılan karayolu ile sağlanmaktadır. Akhisar’ı İzmir’e bağlayan demiryolu 1890 yılında inşa edilmiştir. Bu demiryolu 1912 yılında Bandırma’ya kadar uzatılmış ve İstanbul’a bağlantı sağlanmıştır^[1].

[değiştir] Topografik Yapı

1750 km² yüzölçümüne sahip olan ilçenin merkezi, deniz seviyesinden 94 m. yüksekliktedir ve Akhisar Ovası’nın ortasına kurulmuştur. Türkiye Hidrojeoloji haritasında Akhisar Ovası, “yaygın ve zengin akiferler” sınıfına sokulmuştur. İlçenin bulunduğu bölge, depremlerin sıklıkla olduğu tektonik çukurlar ve kırıklıklar dizisi üzerindedir. İlçenin doğu kesimi 1. derece deprem kuşağındadır.

Kuzeyden güneye doğru hafif bir eğime (% 0.3) sahip olan Akhisar Ovası, dağlarla çevrelenmiştir. Kuzeyinde; Demirci, Gölcük ve Kadı Dağları sıralanmaktadır. Güneyde çal Dağı, batıda ise zengin orman örtüsüne sahip Yund Dağı bulunmaktadır.

Akhisar’da, Kum çayı aracılığıyla Gediz’e, oradan da Ege Denizi’ne boşalan büyüklü küçüklü pek çok akarsu bulunmaktadır. Bunların en önemlileri; Gördük çayı, Gökçay, Delice çay, Kale Deresi ve Ilıcak çayı’dır. Gördük çayı, ovaya kuzeydoğu köşesinden girer, güney ve güneybatısından terk eder. Geniş bir yatak içinde akan 65 km. uzunluğundaki Kum çayı, ovada zaman zaman taşkınlara neden olmaktadır. Akarsular en çok debilerinin arttığı kış aylarında etkili olurlar. Kurak yaz dönemlerinde, cılızlaşan birkaçının dışında tamamen kururlar^[2]. Ve Akhisar ülkemizin en büyük 3.ilçesidir

[değiştir] Sosyal Yapı

[değiştir] İdari Yapı

Akhisar İlçesi’nin 19. yüzyıldan 20. yüzyılın sonlarına kadar olan idari yapısının gelişimi Stewig’in derlediği haritalardan gözlemlenebilmektedir. Manisa İli’ne bağlı olan Akhisar İlçesi’nin merkez dışında 9 beldesi, 86 köyü ve 14’ü merkezde bulunan 31 mahallesi vardır.

[değiştir] Nüfus Yapısı

Akhisar ilçesi merkez haricinde 9 kasaba ve 86 köyden oluşmaktadır. 2008 Yılı adrese dayalı Nüfus Sayımı sonuçlarına göre, İlçemizin toplam nüfusu 158.455 olup, şehir Nüfusu 99.423, Kasaba ve Köyler nüfusu ise 60.768 olup, kasaba nüfusu aşağıya çıkarılmıştır.

Akselendi : 4 079 Ballıca : 1 984 Beyoba : 2 795

Dağdere : 3 369 Kayalıoğlu : 2 581 Mecidiye : 1 945

Medar : 2 016 Süleymanlı : 2 545 Zeytinliova : 4 472

İlçe genelinde 2003 yılı sonu itibariyle, 222 239 Doğum, 1 146 ölüm,1 317 Evlenme 211 Boşanma olmuştur.

Nüfus oranları ve dağılımı, Akhisar’ın, sosyal ve ekonomik hayatındaki gelişiminde belirleyici etken olmuştur. Manisa İli merkez ilçesinden sonra en büyük yerleşim olan Akhisar’ın nüfusu, her dönemde düzenli olarak artmıştır. 1950-1980 yılları arasında; nüfus % 89 oranında bir artış göstermiştir. Kent, Gediz Vadisi’nde yer alan, yoğun yerleşme kuşağında bulunmaktadır. Günümüzde, Akhisar’daki yıllık nüfus artışı % 10 oranında olup, Türkiye genel nüfus artış hızının yaklaşık olarak yarısı kadardır^[3].

• YIL NÜFUS

• 1927: 18450
• 1950: 23000
• 1965: 46000
• 1970: 48000
• 1980: 61000
• 1990: 74000
• 1997: 81800
• 2000: 81600
• 2007: 96400
• 2008: 99500

[değiştir] Eğitim

İlçe Merkezinde 18+1 (Müs.Ana Ok.), Kasaba ve Köylerde 79 olmak üzere 98 adet İlköğretim okulu bulunmaktadır. Bu okullarda toplam 661 derslik, 858 öğretmen, 19.296 öğrenci bulunmaktadır. 2 adet özel İlköğretim Okulu bulunmaktadır. İlçe genelinde taşımalı sisteme göre, 18 taşıma merkezi okulu, 88 taşınan okul ve 2.109 öğrenci bulunmaktadır. Ayrıca ilçede 10 lise, 1 özel lisede, 187 derslik, 383 öğretmen ve 5591 öğrenci bulunmaktadır.

İlçe merkezinde 3 adet Motorlu Taşıtlar Sürücü Kursu, 1 adet Bilgisayar Kursu, 2 adet İngilizce Kursu, 5 adet Dershane, 1 adet Rehabilitasyon Merkezi ve 3 öğrenci yurdu bulunmaktadır.

İlçede yaş gruplarına göre okuma yazma bilenlerin yüzdesi, 14-15 yaş grubuna göre %99, genel nüfusa göre %98.6'dır

[değiştir] Sağlık

İlçede, 2 Devlet Hastanesi,1 özel hastane, 7 Merkez Sağlık Ocağı, 1 Verem Savaş Dispanseri, 1 Ana çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezi, 14 Köy Sağlık Ocağı, 28 Sağılık evi,56 eczane mevcuttur.

[değiştir] Spor

İlçemizde bulunan 3000 seyirci kapasiteli şehir Stadyumu ve 1800 seyirci kapasiteli Kapalı Spor Salonu, ilçe çevresinde de 5 adet çim zeminli, 6 adet toprak zeminli olmak üzere 11 adet stadyum bulunmaktadır. Halen 1 profesyonel futbol takımı ve 16 amatör futbol takımı bulunmaktadır. Akhisar Belediyespor Futbol takımları 2. ligde , Akhisar Belediyespor Basketbol takımı 3.ligde mücadele etmekte olup, yaklaşık 11 dalda faaliyet göstermektedir. Federasyonlara ait amatör branştaki tüm müsabakaların düzenlenmesi İlçe Gençlik ve spor Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. Kapalı spor salonu ve görüş salonunda; Basketbol, Voleybol, güreş, teakwando, judo, satranç, halk oyunları, masa tenisi, bale ve aerobik alanlarında çalışma ve müsabakalar yapılmaktadır.

[değiştir] Ekonomik Yapı

[değiştir] Ziraat

Akhisar ilçesinin ekonomisinin %70'i tarıma dayalıdır. Akhisar'ın tarım sektörünün en gelişmiş dalı tarla ziraatıdır. Zeytin, Tütün, Pamuk ve üzüm de önemli gelir kaynaklarındandır. İlçemizin 2003 yılı tarım ve hayvancılık olarak brüt geliri toplamı 360.376.600.000.000 TL dir.

Daha çok tarıma dayalı bir yapıya sahip olan Akhisar ekonomisi, sağladığı büyük gelirle Manisa ilinin kalkınmasında çok önemli bir pay sahibidir. Geniş ve verimli Akhisar ovası Türkiye toplam tütün üretiminin %103'ünü çıkarır. Yüksek kaliteli "şark tipi" Akhisar tütünü bütün dünyada tanınan ve aranan, tarımsal alanda ülkemizin en önemli ihraç ürünlerinden biridir. Akhisar ovasındaki milyonlarca zeytin ağacından da ülkemizin toplam zeytin üretiminin %120'i karşılanır. Kalitesi ve zengin çeşitliliğiyle Akhisar zeytini tüm Türkiye'de ve dünyada tanınmıştır. Akhisar adı "tütün" ve "zeytin" sözcükleriyle neredeyse özdeşleşmiştir.

Akhisar’ın içinde kurulduğu ovanın verimli olması, kentin her dönemde çok canlı bir ziraat merkezi olmasını sağlamıştır. Akhisar ekonomisini, Osmanlı İmparatorluğu Dönemi’nde olduğu gibi Cumhuriyet Dönemi’nde de tarıma dayalı ticaret canlı tutmuştur. Akhisar ovasında en çok yapılan ziraat; buğday, tütün, mısır, arpa ve pamuktur. Ayrıca bağcılık (çekirdeksiz üzüm) da yapılmaktadır. Cumhuriyet Dönemi’nde tütüncülük oldukça ilerlemiş ve Akhisar, Ege Bölgesi’nin önemli bir tütün merkezi haline gelmiştir. Tütün üretiminin önemi, üretim miktarının fazlalığından çok, tütünün nitelikli oluşundan kaynaklanmaktadır.

Zaman içinde, arazi kullanım yoğunluğunda, endüstri bitkilerinden tütünün yerini zeytinlikler almıştır. Yamaçlarda yapılan zeytincilik ile ülkenin toplam zeytin üretiminin %5’i karşılanmaktadır. İlçedeki geçim kaynaklarından biri de hayvancılıktır. Kümes hayvanları dışında küçükbaş hayvanlar da yetiştirilmektedir. Hayvansal ürünlerden beyaz et ile en yüksek gelir elde edilmektedir. Bunların yanında arıcılık ve halcılık da yapılmaktadır (Akhisar Ticaret ve Sanayi Odası Rehberi, 2001. s. 85).

[değiştir] Ticaret

Yol üstü konumundan dolayı ulaşımın kolay sağlanması, Akhisar ticaretine önemli bir katkı sağlanmıştır. Yetiştirilen ürünlerin satıldığı pazaryerleri ve iç ticaretin yoğunlaştığı çarşı bölgesi, kentin ticari hayatının hareketli noktalarını oluşturmaktadır. Akhisar’da yetişen bahçe sebzeleri ve ziraat ürünlerinin yanısıra, kente özgü el sanatlarından fayton imalatı,kalaycılık ve minyatür at arabalarının ticareti de yapılmaktadır. Günümüzde çarşamba, cuma ve pazar günleri, değişik semtlerde genel pazar kurulmaktadır. Salı günleri kurulan geleneksel hayvan pazarı da varlığını sürdürmektedir.

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk ekonomik kuruluşlarından biri olan Tütüncüler Bankası 17 Eylül 1924 tarihinde, Akhisar’da kurulmuştur. Bankanın adı; 10 Nisan 1954 tarihinde Türkiye Tütüncüler Bankası olarak değiştirilmiştir. Bankanın, değişik yerlerde şubeleri açılmış ve genel merkezi İzmir’e taşınmıştır. Son yıllarda banka sahip değiştirmiş, önce Yaşarbank ardından Oyakbank adlarını almıştır. Günümüzde, kurumun kentte bir şubesi bulunması dışında Akhisar’la bir ilgisi kalmamıştır.

[değiştir] Sanayi

Akhisar’daki en önemli zanaat dalları olan tabaklık, kavaflık, kalaycılık zamanla önemini Kaybetmiştir. Geçmişten Kalıp, günümüzde varlığını yaygın bir şekilde sürdüren zanaat dalı keçeciliktir. Ayrıca fayton ve minyatür at arabası imalatçılığı da devam etmektedir. Orijinal süslemelerin işlendiği arabalar, oranları küçük ölçekte imal edilmekte ve turistik tesislerde sergilenmektedir. Geçmiş dönemlere ait el sanatları, günümüzde az sayıda insanın geçim kaynağını oluşturmaktadır.

Ticaret hayatında olduğu gibi kentin sanayisinde de; tarım ürünleri belirleyici olmaktadır. Zaman içinde tarım alanlarının daralması, kent ekonomisini olumsuz yönde etkilese de tütün ve zeytin imalatı ve işlemeciliği kentin önemli geçim kaynaklarındandır.

Akhisar’da 90 hektarlık alana kurulu bir sigara fabrikası bulunmaktadır. 1979 yılında Doğan Tekeli Mimarlık Bürosu tarafından gerçekleştirilen fabrika projesinin bazı kısımlarının ve makinelerin tamamlanamaması nedeniyle faaliyete geçememiştir. Akhisar Organize Sanayi Bölgesi’nin kurulması 1991 yılında kararlaştırılmış; gıda, tekstil, makine, plastik, mobilya dallarında faaliyet gösterecek tesisler için 140 hektar kullanım alanı ayrılmıştır. Akhisar Organize Sanayi Bölgesi’nin açılması, sanayi yatırımlarının artmasını ve ekonominin canlanmasını sağlayacaktır^[4].

Akhisar Organize sanayi Bölgesinde kurulan ve kurulma aşamasında olan 8 fabrika bulunmaktadır. Bunlar;

1. Kurnazlar Mobilya Fabrikası,
2. Eko Boya Elektro Statik Toz Boya Fabrikası,
3. İlke Makine Oto Boya Kabini Fabrikası,
4. Graniser Granit Seramik Fabrikası,
5. Ali-Ersoy çınarlı Tarım Aletleri üretim Fabrikası,
6. Akaş Gıda Maddeleri Tic.Aş.,
7. Özer Kayın Tarım Aletleri üretim Fabrikası,
8. Gökler Gıda Ltd.şti.

Ayrıca, ilçemizde Büyük ve Ağır Sanayi Kategorisine Girmeyen toplam 77 adet Küçük Fabrika bulunmaktadır.

[değiştir] Kaynakça

[değiştir] Dış bağlantılar

• [http://www.kayalioglukasabasi.com Kayalıoğlu ksb
• Akhisar Press
• Akhisar Belediyesi
• Akhisar Emniyet Müdürlüğü
• Akhisar Haber Ajansı
• Akhisar Şehir Rehberi

	Akhisar belde ve köyleri
İl: Manisa ● İlçe Merkezi: Akhisar Beldeler: Köyler: Akçaalan • Akçeşme • Akkocalı • Arabacıbozköy • Aşağıdolma • Ballıca • Başlamış • Bekirler • Boyalılar • Büknüş • Bünyani Osmaniye • Çamönü • Çanakçı • Çıtak • Çobanhasan • Çoruk • Dayıoğlu • Dereköy • Dingiller • Doğankaya • Doğuca • Dolmadeğirmen • Durasıl • Erdelli • Eroğlu • Evkafteke • Göcek • Gökçeahmet • Gökçeler • Hacıibrahimler • Hacıosmanlar • Hamidiye • Hamitköy • Hanpaşa • Harmandalı • Hasköy • Işıkköy • İsaca • Kadıdağı • Kapaklı • Karabörklü • Karaköy • Karayağcı • Kavakalan • Kayganlı • Kızlaralanı • Kobaşdere • Kobaşkıran • Kocakağan • Kömürcü • Kulaksızlar • Kurtulmuş • Moralılar • Musaca • Musalar • Muştullar • Pekmezci • Pınarcık • Rahmiye • Sabancılar • Sağrakçı • Sakarkaya • Sarıçalı • Sarılar • Sarnıçköy • Sazoba • Seğirdim • Selçikli • Selvili • Sırtköy • Sindelli • Söğütlü • Süleyman • Sünnetçiler • Şehitler • Taşçılar • Topluca • Tütenli • Ulupınar • Üçavlu • Yatağan • Yayakırıldık • Yaykın • Yeğenoba • Yenice • Yenidoğan • Zeytinliova
Manisa İlçeleri: Merkez ilçe • Ahmetli • Akhisar • Alaşehir • Demirci • Gölmarmara • Gördes • Kırkağaç • Köprübaşı • Kula • Salihli • Sarıgöl • Saruhanlı • Selendi • Soma • Turgutlu