Ahşap oyma sanatı
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Oyma, ahşap malzeme üzerine yapılan bir çizimin özel kesici aletlerle istenmeyen yerlerinin yontulması ile elde edilmesi sanatıdır.
Konu başlıkları |
[değiştir] Kullanılan malzemeler
Ağırlıkla çam, ceviz, elma, armut, sedir, abanoz ve gül ağacı bunun yanında stafol da kullanılmaktadır.
[değiştir] Tekniklerine göre ahşap sanatının gruplaması
- Derin oyma (Sandık üzeri, koltuk işlemesi gibi rölyeflendirmeler)
- Keserek oyma (tuğra, sandalye sırtı gibi)
- Üç boyutlu oyma (heykel, kaşık, müzik aleti gibi yontular)
[değiştir] Ahşap oyma sanatında kullanılan işleme teknikleri
 Kullanılan bıçaklar. |
 Bıçak ile köşe yuvarlatma. |
 V şeklinde kanal açmaya yarayan bir alet. |
[değiştir] Tarihçesi
[değiştir] Dünyada
Şekil verilmesi kolay bir malzeme olduğundan ahşapa şekil verme sanatı çok eski çağlara dayanmaktadır. Ahşaptan şekillendirilmiş heykellere Mısır'da piramitlerde de rastlanmıştır.
[değiştir] Türk tarihinde
Türk tarihinde Türkmenistan'da rastlanan bu sanat, İslami motiflerle birleşerek Endülüs’e, Asya, Avrupa, Afrika kıtalarına yayılmıştır. Şu anda Fas, Tunus, Cezayir gibi ülkelerde de ahşap motiflere sıklıkla rastlanılmaktadır.
[değiştir] Selçuklular
Orta Asya' da Türklerde ahşap heykellere rastlanmaktadır. Ancak İslamiyet'ten sonra heykelin yasak olması ile azalmış, yerini oymacılık almıştır. Oyma sanatı özellikle Türkmenistan' da uzun yıllar kalıcı olmuştur. Daha sonra Selçuklular saray, cami, mescid ve külliye gibi yapılarda süsleme amaçlı olarak kullanmışlardır.
[değiştir] Osmanlılar
Osmanlılar döneminde de bu sanata önem verilmiş ama Selçuklulara göre daha tutucu ve dindar olan Osmanlılar'da heykelden kaçınılmış ama çok değerli eserler meydana getirilmiştir.
Kral tahtları, mezar taşları, çeşmeler, tavanlar, kapılar, mimberler, rahleler, pencereler, oyma bezemeleri, çeşmeler, sandıklar, gömme dolap kapıları, iskemleler, mücevher kutuları, ahşap beşikler, sofra altlıkları vb. Osmanlı oyma sanatının belli başlı örneklerindendir.
[değiştir] 19. Yüzyıl
19.Yüzyılda ahşap oyma sanatının kullanımı yaygınlaşmıştır. Bitlis, Bursa, Gaziantep, İstanbul (Beykoz), ve Zonguldak gibi illerde ahşap ağırlıklı malzeme kullanılan sektörler ortaya çıkmıştır.
Günümüzde ise, ahşap oyma ustalığı gün geçtikçe azalmış, cami minberlerinde kullanılan ahşap oyamların yerini, usta azlığından boyalı desenler almıştır. Anadolu'nun bazı yerlerinde çok az sayıda kalmış ustalar tarafından icra edilmekte, bazı üniversitelerin heykel bölümlerinde ilgi toplamaktadır. Ayrıca Tarım ve Köyişleri Bakanlığına bağlı Düzce El Sanatları Eğitim Merkezi'nde çalışmalar vardır.
[değiştir] Foto galeri
 Afrika'dan bir oyma |
 Avusturya'dan bir çalışma |
 Çin'den bir yontu, 12. Yüzyıl |
 Nijerya'dan yontular |
