Âdem

Vikipedi, özgür ansiklopedi

(Adam sayfasından yönlendirildi)

Atla: kullan, ara

Başlığın diğer anlamları için Adem (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.

Sistine Şapeli tavanından Tanrı'yı Âdem'e can verirken tasvir eden bir detay, Michelangelo'nun eseri.

Âdem, (Arapça: آدم, İbranice: אָדָם) İbrâhimî dinlere göre Tanrı tarafından yeryüzünde yaratılan ilk insan. Her İbrâhimî dinde Âdem'e bakış açısı ve Âdem'in hikâyesi farklılık gösterse de özünde büyük oranda aynıdır.

[değiştir] Musevilik'te Âdem

Musevi inancına göre Âdem (İbr. Adam), yaradılışın altıncı gününde topraktan yaratılmıştır. 1. bâbda erkek ve dişi olarak yaratıldıkları söylenirken 2. bâbda dişinin erkeğin kaburga kemiğinden yaratıldığından bahsedilmesi, birinci bölümdeki kadının Lilith, ikinci bölümdekinin ise Havva olduğu şeklinde yorumlanmaktadır.

[değiştir] Hristiyanlık'ta Âdem

Âdem kıssası Tevrat'tın Tekvin (Yaradılış) bölümünde anlatılır. Hıristiyanlık'ta Âdem'in Cennet'te işlediği o ilk günah, büyük bir öneme sâhiptir. Hırıstiyan inanışına göre Âdem'in günahı tüm insanlığa geçmiştir ve Îsâ, bu günahı kaldırmak için gelen 'Tanrı Kuzusu'dur, kendisini bu günâh için fedâ etmiştir.

[değiştir] İslam'da Âdem

Âdem ve Havva (1294/99 yılında İlhanlılar hakimiyeti altındaki Maragh'da basılmış Manafi el-Hayavan 'dan)

Müslümanlar, Âdem'in yaratılmış ilk insan ve ilk peygamber olduğuna inanırlar. 930 yıl yaşadığı kabul edilir.^[1]Âdem'den İslam dîninin kutsal kitabı Kuran'da toplam yedi ayrı yerde bahsedilir. Kur'an dışı anlatımlarda kıssa, mitolojik bir hâle sokulmuştur. Buhari ve Müslim gibi hadis kaynaklarına göre Âdem'in boyu 60 zira' (yaklaşık 35-48 metre) dir.^[2]^{[kaynak güvenilir mi?]}İslam'da Âdem'in (insanlığın) topraktan yaratıldığına, Allah'ın ona bilinç sahibi ve sisteme müdahale edebilen sadece insan olduğu için- diğer varlıklara öğretmediği isim koymayı, manalarını bulmayı öğrettiğine inanılır. Allah, meleklerin ona karşı secde etmesini istemiş, fakat İblis kibirinden ötürü ona secde etmemişti. Kibrinden ve itaatsizliğinden dolayı İblis Cennet'ten kovulur. Kur'an'da Kehf Suresi'nin 50. ayetinde İblis'in melek değil cin olduğunu ifade etmektedir.

Kıssanın devâmında Âdem'e ,kendi nefsinden, bir eş olarak -ilk kadın olan- Havva'nın yaratıldığı belirtilir. Daha sonra Âdem ve Havva'nın Cennet'te kendilerine yasaklanmış bir ağaçtan İblis'in onlara yalan söyleyip kandırması üzerine meyve yerler. Ehl-i Kitap kaynaklarında o meyvenin elma olduğu söylenir. Allah'ın yasağını unutarak yemişlerdir. Allah onları böyle hallerden korumaktadır.

Bu kıssa, Kur'an'da detaylı bir biçimde geçmektedir. İslam kültüründe önemli bir yer kaplayan kıssa, daha sonra çeşitli kültürel ve dîni akımlardan etkilenmiş, özellikle sûfîliğin de etkisiyle Kur'an'dakinden görünüş itibariyle bir miktar farklı şekilde yorumlanmıştır. Müslümanlara, Cennet'ten çıkış kıssasına inanmak -Kur'an'da geçtiğinden ötürü- farzdır.

[değiştir] Evrim ve Âdem

Daha çok bilgi için: İnsanın evrimi

Darwin'in evrim teorisi ışığında günümüzdeki bilimsel konsensus, insanın bütün bugünkü canlılar gibi, ilk basit canlıların milyonlarca yıl süren değişimlerinden ortaya çıktığı yönündedir. Âdem, mitolojik bir figür olarak kabul edilmiştir. Dinî çevrelerse genelde (Müslüman, Mûsevî ve Hıristiyanlar) bu teoriyi farklı şekil ve açılardan reddetmektedirler.