Adak

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Adak kurbanı sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara

Adak, herhangi bir dilek yerine geldiğinde karşılığında yapılacağı veya verileceği söylenen şey ve bunun sonucunda insanın kendisini Tanrıya karşı yükümlü kıldığı durum. Osmanlıca Nezir kelimesinin Türkçe karşılığıdır. Kutsal varlıklardan yardım dilemek amacıyla kurban kesme, saçı verme, mum yakma, para bağışlama gibi eylemlerde bulunma taahhüdü. Hatta bir şeyden vazgeçme örneğin bir hayvanı doğaya salma (azat etme) bile adağın kapsamına girer. Örneğin Türkçe ile uzak akraba olan Yakut dilinde Adık olarak söylenen bu sözcük bazı nesnelerin yakılmasını ve hayvanların özgür bırakılmasını da ifade eder.[1] Bu yüklenim yerine getirilmediği takdirde kişinin başına olumsuzluklar, hatta felaketler geleceğine inanılır.

Bazı kültürlerde Adak Heykeli kavramına bile rastlanmaktadır. Çünkü bu söz Tanrıya karşı verilmiştir. Adak uygulaması ve törenleri hemen her dinde -farklı biçimlerde ve farklı subjelerle olsa da- mevcuttur. Adamak fiili ile de kullanılır. Türk kültüründe en yaygın olan uygulama adak kurbanı ve adak sadakasıdır. Adak orucuna da rastlanır. Bir dilek yerine geldiğinde, önceden adandığı biçime uygun olarak ya kurban kesilir ya da yoksullara para verilir veya oruç tutulur. Ayrıca kendisini bir işe bütünüyle vermek veya o uğurda feda etmek anlamında da kullanılır.

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

(Ad/At) kökünden türemiştir. Ad (isim) sözcüğünden türeyen Adamak fiilinin çekimli halidir. Adını ortaya koymak, adıyla sorumluluk alma demektir.[2] Çünkü adını vermek, kendini vermek anlamına gelir. Farklı Türk dillerinde Adah veya Azah olarak da söylenir. Kendi adı üzerine ant içmek demektir.

İslamda adak kurbanı[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir olayın olması için adanan ve gerçekleşince de kesilen kurbandır. Kimsenin ibadet maksadıyla yükümlü olmadığı halde, mübah olan bir işi yapmayı kararlaştırması, kendisine vacip kılması. [kaynak belirtilmeli] Kişinin adağını yerine getirmek üzere kestiği hayvan adak kurbanı olur. Adakta herhangi bir nesneye ve bireye kan sürmek mekruhtur, islamda bu tür obje ve işaretlemeler yoktur. İnsanların kafasına kurban kanı sürmek islamiyet öncesi döneme ait olup islamiyet döneminde Muhammded peygamber tarafından yasaklanmıştır.

Adağı kim yiyemez[değiştir | kaynağı değiştir]

Adağı kim kesiyorsa o kişinin anne, babası, dedesi, ninesi, eşi, çocukları ve torunları adaktan et yiyemez. Eğer kesen kişi anne ve baba ile birlikte yaşıyorsa kardeşleri de yiyemez. Bir şekilde yerlerse adak kesen kişi, yanlışlıkla et yiyen kişi başı fukaraya sadaka vermesi gerekir. Et bu kişilerin dışındakilere dağıtılır.

Kurbanda kesilen hayvanın farkı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kurban bayramında kesilen kurban üçe bölünür. Üçte biri kurban kesmeyen yoksullara, diğer üçtebiri akraba ve komuşulara, diğer üçte biri evde ailece ve ziyarete gelenlerle yenir. Kesilen bölgede çok yoksul varsa tamamı fakirlere dağıtılmalıdır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Siberian Mythology - adykh
  2. ^ Türk Söylence Sözlüğü, Deniz Karakurt, Türkiye, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]