Adıyaman yöresi halk kültürü

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Adıyaman yöresi, kültürel açıdan oldukça zengin bir yöredir. Yörede hafife alınamayacak kadar tarihi yerler bulunmaktadır. Bunların içerisinde de Nemrut Dağı Ören Yeri bulunmaktadır. Adıyamada tarihi kaleler, kaya mezarlar, cami ve kiliseler bulunmaktadır. Bu tarihi zenginliğin içerisinde yöre kültürel anlamda oldukça zengin yapıdadır.

Yiyecek ve içecekler[değiştir | kaynağı değiştir]

Yöre yemeklerinin temel maddeleri olarak buğday ürünleri, kuru baklagiller, patlıcan, domates ve lahana kullanılmaktadır. Soğan, sarımsak, salça, pul biber, maydanoz ve baharatlar tüm yemeklerde tat verici olarak kullanılmaktadır.

Bazlama

Çorbalar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Meyir Çorbası
  • Alaca Çorbası
  • Malhıta Çorbası
  • Tarhana Çorbası
  • Mercimek Çorbası
  • Yoğurtlu Çorba
  • Un Çorbası
  • Dövme Çorbası
  • Pıtpıtı Çorbası

Sebze yemekleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Adıyaman Tavası
  • Parmak Kebap
  • Dolma-Sarma
  • Yeşil Fasulye Sulusu
  • Dövmeç

Pilavlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Karıştırmalı pilav
  • Kavurmalı Pilav
  • Mercimekli pilav
  • Şahreli (şehriyeli) pilav
  • Tavuklu pilav
  • Meyhane pilavı
  • Domatesli pilav
  • Ciğerli pilav

Köfteler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kavurmalı sıcak köfte
  • Kel köfte
  • Yarpızlı (Yarpuzlu) köfte
  • Ekşili köfte
  • Patlıcanlı kollotik
  • Dolmalı köfte
  • İçli köfte
  • Yapıştırma
  • Çiğ köfte

Pideler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Kavurmalı hitap
  • Ot hitabı
  • Peynirli ekmek
  • Tava kıloru
  • Semsek
  • Besmet (peksimet)
  • Bazlama
  • Taplama
  • Katmer

Mancalar (salatalar)[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Yarpız (yarpuz) mancası
  • Pirpirim salatası
  • Patates salatası

Cacıklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Pirpirim cacığı
  • Kabak cacığı
  • Marul cacığı
  • Yarpız (yarpuz) cacığı

Tatlılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Tene helvası
  • Top helvası
  • Nişe bulamacı
  • Şilik
  • Heside
  • Aşure
  • Kesme
  • Peynirli irmik helvası
  • Kaşık tatlısı
  • Burma Tatlısı

El sanatları[değiştir | kaynağı değiştir]

Halın dokumacılığı

Yörede kanaviçe ve yazmalar hala yapılmaktadır. Köşkerlik ( yemenicilik ) ise gelişen teknoloji karşısında hemen hemen yok olmuştur. Adıyaman ilçe ve köylerinde aşağıdaki el sanatları yapılmaktadır.

- Adıyaman Türküleri -

  • Adıyaman Halayı
  • Altın Yüzüğüm Kırıldı
  • Ata Vurdum Belleme
  • Anayurdum
  • Aydoğar Aşar Gider
  • Bir Mektup Yazdırdım
  • Bu Devran
  • Damın Ardı Tandıram
  • Dereboyu Saz Olur
  • Durnalar Dizi Dizi
  • Dünmü Burdayıdın
  • Düz Dara
  • Eyvanına Vardım
  • Fırsat elde İken Bir Amel Kazan
  • Gel Gülüm Gel Canım (Vur Davulcu)
  • Git Gelemem
  • Havalar Ayaz Gelin Hanım
  • Hezal
  • Kaleden Kaleye Şahin Uçurdum
  • Karşıda Kara Erik
  • Nemrut Dağı
  • Sakine
  • Varam Yar Yanına Varam
  • Yağmur Yağar Yer Yaş Olur
  • Yol Ver Fırat

Halk Oyunları[değiştir | kaynağı değiştir]

Adıyaman yöresi halk oyunları, diğer halk oyunları yöreleri gibi bulunduğu bölgenin doğal şartlarının, inanışlarının, yaşanmışlıklarının müzik ve figürler ile tercümanı olmuştur. Yöre oyunları aşağıdaki gibidir,

  • Ağırlama
  • Hızlı Üçleme
  • Yavaş Üçleme
  • Goftan
  • Çep
  • Rışko
  • Ağır Sımsımi
  • Hızlı Sımsımi
  • Dik
  • Kadın Halayı
  • İki Ayak
  • Barış
  • Dingi
  • Düz Oyun
  • Göçer Oyunu
  • Hallaç Oyunu
  • Hasat Oyunu
  • Heilli Can
  • Kaynana Oyunu
  • Kımıl Oyunu
  • Sal Oyunu
  • Türkan
  • Pehlivan

Giyim kuşam[değiştir | kaynağı değiştir]

Kıyafetleri günümüzdede kırsalda kullanılmaktadır. Dağ köylerinde kıl kumaştan yapılmış şalvar, Aba denilen ceket ve yakasız gömlekten ibarettir. Ayakta çorap ve yemeni bulunmaktadır. Şalvar ve yakalı veya yakasız gömlekle bütünleşen kıyafetin üzerine “fillik kuşak “ denilen ipek,püsküllü, beyaz renkte bir kuşak sarılmaktadır.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]