Adigeler
Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Adıge sayfasından yönlendirildi)
 |
Bu maddedeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir. Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına bakabilirsiniz. Maddeye uygun biçimde kaynaklar ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
 |
Bu madde Vikipedi standartlarına uygun değildir. Sayfayı Vikipedi standartlarına uygun biçimde düzenleyip Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. Not: Gerekli değişiklik yapılmadan bu şablon kaldırılmamalıdır. Bu madde Mart 2008 tarihinden beri, düzenleme isteğiyle etiketlidir. |
 Adıge bayrağı |
|||
| Önemli nüfusa sahip bölgeler | |||
|---|---|---|---|
|
|||
| Diller | |||
| Din | |||
| İlgili etnik gruplar | |||
Adıgeler diğer adı ile Çerkes olarak da anılan Kuzeybatı Kafkasya'nın yerli halkıdır. Batı Çerkezleri ve Doğu Çerkezleri olarak iki ana lehçe ve kabileler grubuna ayrılır (Adigece: Адыгэхэр). Günümüzde Adıgelerin çoğunluğu, Rusya Federasyonu (RF) içinde bulunan Adıgey Cumhuriyeti (AC), Karaçay Çerkes Cumhuriyeti, Kabardey-Balkar Cumhuriyeti ile Krasnodar Kray'daki yerli halkı oluşturmaktadır. Adıgeler, AC'nin 447.109 (2002) olan toplam nüfusunun % 24.2'sini oluşturur.
- Adıgey (batı) Adıgelerinden ayrı olarak, 2002'de 439.470 olan Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti nüfusunun % 11.3'ü de Adıge (Kabardey ve Besleney) asıllıdır ve Karaçay-Çerkesya'daki Adigelere, Rus resmi literatüründe Çerkes denilmektedir.Ayrıca,2002'de 901.494 olan Kabardey-Balkar Cumhuriyeti nüfusunun % 55.3'ünü oluşturan "Kabardey"ler de Adigeler'dir.
- Adıgelerin Şapsığ ya da Rus yazılışıyla Şapsug topluluğunun bir bölümü adına 23 Eylül 1924'te Tuapse merkezli olarak Karadeniz kıyısında Şapsığ Ulusal Rayonu kurulmuş, ama Krasnodar krayına bağlı olan bu rayon 24 Mayıs 1945’te kaldırılmış, toprakları da şimdiki Soçi (Saçe) metropolitan alanı ile Tuapse rayonu içine alınmıştır. Buraya "Karadeniz kıyısı Şapsığyası" (Хы1ушъо Шапсыгъэ) özel adı verilmekte olup buradaki Adıgelere de,1999'dan beri RF'de resmen Şapsığ denilmektedir.
Adıgecenin Şapsığ-Hak'uç lehçesinde günde 24 saat yayın yapan "Nafna" adlı bir internet radyosu İsrail'in Kfar-Kama beldesinde bulunmaktadır.
- Siyasal anlamda Batı Adıgelerinden olan,Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti'nde (2 köy:Vak'ojıle/Вак1ожылэ ve Besleney) ve Krasnodar krayında (2 köy:Kurğoko ve Beçmızey) yaşayan Besleneyler, Adıgecenin doğu kolu olan Kabardeycanın bir lehçesinde konuşurlar (Besleneyıbze ya da Besneyıbze).
- Öte yandan Adıge ya da yanlış okunuşuyla Adige terimi, pek çok dilde Çerkesler olarak bilinen Adıge halkının kendi kendisine verdiği özgün addır. Çerkes terimi,özellikle Türkiye ve ABD'de Kuzey Kafkas halklarını toptan adlandırmak için de kullanılır. Adıgeler, Adigece (Адыгабзэ) olarak adlandırılan, Kuzeybatı Kafkas dillerinden birini konuşurlar (bk.Jineps Gazetesi, Ekim ve Kasım sayıları,"Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti" ve "Şapsığya (Khıuşö Şapsığe/Хы1ушъо Шапсыгъэ)" yazıları,İstanbul,2006).
- Adıgeler,RF dışında, çoğu Türkiye'de (1 milyondan çok) olmak üzere Irak 72.000,Suriye 225.000,Ürdün 124.000,İsrail (11.000),Mısır 643.000,Sudan 35.000, Libya 6.500 (Mısrat'a yakınında "Kabilet-üs Sirakes"),Kıbrıs 9.600,Bulgaristan 22.500 (1.300;Varna yakınında 4 köy), Kosova 1.400,AB ülkeleri (Almanya 200.000,Hollanda 40.000,Belçika 17.000,Fransa 28.000,Avusturya 17.000,vb),İsviçre 8.600,ABD 90.000 (NewYork,New Jersey, California), Kanada 20.000, Avustralya 6.000 ve 40 kadar değişik ülkede yaşarlar. Bunlar Adıge Diasporasını oluştururlar.[kaynak belirtilmeli]
- 2002'de,12 bin dolayındaki Şapsığ nüfusu dışında,RF'deki Adıgelerin toplam sayısı 131.769 olup,bunun 108.115'i de AC'nde idi.Adıge (131.769),Çerkes (60.517) ve Kabardey (519.958) adlarını taşıyan bütün Adıgelerin (Çerkeslerin) RF'deki toplam sayısı 2002'de 712.244.[kaynak belirtilmeli]
[değiştir] Ayrıca bakınız
 Etnik grup ile ilgili bu madde bir taslaktır. İçeriğini geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz.. |
