Abdullah Cevdet Karlıdağ
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Abdullah Cevdet Karlıdağ, (d. 1869 Arapgir, Malatya Türkiye) - (ö. 1932 İstanbul Türkiye), Kürt kökenli bir Osmanlı siyasetçi.
Elazığ Askeri Ortaokulu'ndan ve Kuleli Askeri Lisesi'nden mezun oldu. 1894 yılında Askeri Tıbbiyeyi bitirdi. Okul sıralarında edebiyata merak sardı ve Abdülhak Hamid'in isteğine uyarak şiirlerini kitap haline getirdi.
Ömer Cevdet adıyla yayımladığı bu ilk eserlerinde özellikle Namık Kemal, Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülhak Hamid ve Halit Ziya'nın etkileri sezilir. 1894'ten sonra İttihatçı gençlerin, özellikle İttihat ve Terakki kurucularından olan yakın arkadaşı İbrahim Temo'nun etkisiyle, siyasi sorunlara eğildi. İttihatçıların faaliyetlerine katıldı. Tehlikeli olmaya başladığı anlaşılınca, 1895'te tutuklanarak İstanbul'dan uzaklaştırılmak amacıyla, Trablusgarp Merkez Hastanesi'nin göz hekimliğine getirildi.
Fakat Cemiyet adına çalışmalarına orada da devam etti. Fizan'a sürüleceğini anlayınca, önce Tunus'a kaçtı, oradan 1897 yılında Fransa'ya geçti. Daha sonra da Cenevre'ye yerleşerek, Tunalı Hilmi ve Mehmet Reşit'in orada kurdukları Osmanlı İtilaf Fırkasına katıldı. İshak Sükûti ile birlikte derneğin yayın organı olan Osmanlı Gazetesi'ni çıkardı.
Abdullah Cevdet, II. Meşrutiyet'ten sonra gelişen batılılaşma akımının başlıca temsilcilerinden biriydi. Abdullah Cevdet de 'Kürt aydınlanması' hareketi aktif bir rol oynadı. Kürt Hevi Cemiyeti'nin gazetelerinde (Roj-i Kürd[Kürd Günü] ve Hetev-i Kürd[Kürd Güneş]) yazdı. Birinci dünya savaş'tan sonra Kürdistan Teali Cemiyetini katıldı ve bu Cemiyetin gazetesınde (Jiyn - Hayat) bir süre metini yazdı.
1912'de yayımladığı "Pek Uyanık Bir Uyku" başlıklı yazısı Kemalist dönemde yapılacak reformların bir özeti niteliğindedir.
Abdullah Cevdet hakkında en önemli monografi Şükrü Hanioğlu tarafından kaleme alınan Bir Siyasal Düşünür Olarak Doktor Abdullah Cevdet ve Dönemi (Üçdal Neşriyat, İstanbul, 1981) başlıklı çalışmadır.
Konu başlıkları |
[değiştir] Eserleri
[değiştir] Şiir kitapları
- Hiç (1890),
- Tulüat (1891),
- Masumiyet (1896),
- Fünun ve Felsefe (1897),
- Kahriyat
[değiştir] Mensur kitabı
- Ramazan Bahçeleri (1891)
[değiştir] Düşünce eserleri
- Dimağ (1890),
- Fizyolacya-i Tefekkür (1892),
[değiştir] Çevirileri
- Weber'den "Asırların Panoraması",
- Gustave Le Bon'dan "Asrımızın Hususu Felsefiyesi"
- Hayyam'dan "Rubaiyat"
- Mevlana'nın Divanından Seçmeler
- Gustave Le Bon'dan "Dün ve Yarın" (1921),
- Gustave Le Bon'dan "İlm-i Ruh-i İçtimai" (1924),
- Gustave Le Bon'dan "Ameli Ruhiyat" (1931).
