Abdülaziz el-Suud

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Abdülaziz El Suud sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
Abdülaziz bin Abdül Rahman
عبد العزيز آل سعود
Ibn Saud.jpg
1. Suudi Arabistan Kralı
Hüküm süresi 14 Ağustos 1932 - 9 Kasım 1953
Taç giymesi 22 Eylül 1932
Sonra gelen Suud bin Abdül Aziz
Tam ismi
Abdülaziz bin Abdül Rahman bin Faysal bin Türki bin Abdullah bin Muhammed bin Suud
Doğum 26 Kasım 1876
Riyad, İkinci Suudi Devleti
Ölüm 9 Kasım 1953 (76 yaşında)
Taif, Suudi Arabistan
Dini İslam

Abdülaziz el-Suūd ya da bilinen adıyla İbni Suud, (d. 1876 - ö. 9 Kasım 1953, Arapça: عبدالعزيز آل سعود). Suudi Arabistan Krallığı'nın kurucusu ve ilk kralı. Abd el-Rahman bin Faysal bin Türki El Suud ve Sare bint Ahmed el-Kebir Sudeyri'nin oğlu olarak Riyad'ın yüksek taraflarındaki Neced bölgesinde doğan İbni Suud 1953'te Taif kentinde hayatını kaybetti.

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

1890 yılında, 14 yaşındayken ailesiyle birlikte kalmakta olduğu Riyad kentinden, Reşidi Ailesi tarafından[kaynak belirtilmeli], ailesiyle beraber Kuveyt'e sürgün edildi. Gençliğini Kuveyt'te geçirdi. Yıllar sonra Osmanlı Hükümetinden bölgede toprak satın alarak yurduna geri döndü. Kardeşi Muhammed ve öteki kuzenleriyle birleşerek Reşidilere saldırdı ve Riyad kentinin yönetimini ele geçirdi (1902).

İki yıl sonra Reşidiler yeniden harekete geçerek Neced üzerinde hakimiyet kurdular. Ayrıca Suud Ailesinin bölgedeki gücünden endişe duyan Osmanlı birliklerinin de desteğini sağlamışlardı[kaynak belirtilmeli]. İbni Suud, bir savunma savaşı vererek orduyu oyaladı. Bu sırada yeterince adam toplamış olan Suudi Ailesi de ordusunu harekete geçirdi. Suudilerin zafer kazanmalarına karşın, bölge uzun bir süre iki aile arasındaki çatışmalara sahne oldu.

Sonunda İbni Suud, Neced'de kontrolü sağlayarak (1912) bölgede organize bir güç durumuna geldi. Bir Vahhabi dini militan grubu olan İkhvan'ın kurulmasını sağladı. Suudi Hanedanı Vahhabilik adlı dini görüşün savunucusuydular. I. Dünya Savaşı sırasında İngiliz Hükümetiyle anlaşan İbni Suud, Mekke Şerifi Hüseyin bin Ali ile birlik olarak Osmanlı ordusuna savaş ilan etti. Bunun karşılında Suud Ailesinin toprakları İngiliz Hükümetinin güvencesi altına alındı. İngilizlerin desteğini kazanan İbni Suud, Osmanlının ve İbni Reşid'in güçlerine karşı bir toplu saldırı başlattı.

Bu sırada harekete geçen İbni Reşid, bölgedeki gücünü arttırarak egemenlik alanını İbni Suud aleyhine genişletti. Buna rağmen, 1920'de Reşidi kuvvetlerini yenen İbni Suud, İbni Reşid'i 1922 yılında tamamen yenilgiye uğrattı. 1924 yılında, tüm Reşidi topraklarının hakimiyetini ele geçirdi.

1925'te Suudi orduları kutsal şehir Mekke'yi ele geçirerek, Mekke Şerifi Hüseyin bin Ali ve 700 yıllık Haşimi iktidarını yenilgiye uğrattılar. 10 Ocak 1926'da kente gelen İbni Suud, Hicaz Kralı olarak taç giydi.

1927'de rakibi Hüseyin'in taraftarlarını yenilgiye uğrattı. İngiliz Hükümeti bu yüzden Suud Ailesinin egemenliğini kabul etti. 20 Mayıs'taki Cidde görüşmelerinde Necd Sultanı ve Necd Kralı ilan edildi.

1927 - 1932 yılları arasında Arabistan yarımadasının kontrolünü ele geçirmek için birçok harekat düzenledi. Mart 1929'da emrindeki İkhvan birlikleri Irak'ın bir kısmını işgal ettiler.1932 yılında Arabistan yarımadasının neredeyse tamamını idaresi altına aldıktan sonra, Neced ve Hicaz ülkelerini birleştirerek günümüzdeki Suudi Arabistan Krallığı nı kurdu. Aynı yıl, kendisini ilk Suudi Arabistan Kralı ilan etti.

Tahta oturan İbni Suud, ülkede karışıklık çıkarmak isteyen gruplar ve azınlıklarla mücadeleye başladı. 1938'de ülkesinde petrol bulunması sonucunda büyük bir servetin sahibi haline geldi. Amerikan petrol şirketleriyle yakın ilişkilere girerek onları ülkesine davet etti.

Ayrıca, ülkesindeki kutsal kentler Mekke ve Medine'nin korunması ve bakımını üstlenerek İslam dünyasında büyük bir üne ve güce kavuştu.

Onun çocuklarının tamamı, "bin (erkek) ya da bint (kız) Abdül Aziz El Saud" soyadını aldılar. İbni Suud, 1953 yılında, Taif kentinde hayatını kaybetti. Onun ölümünden sonra en büyük oğlu Suud, ikinci Suudi Arabistan Kralı olarak tahta çıktı.

Kraliyet Unvanları
Önce gelen:
Abdülaziz İbni Mithab
Necd Emiri
1902 - 1921
Sonra gelen:
Necd Sultanı olarak Abdülaziz El Suud
Önce gelen:
Necd Emiri olarak Abdülaziz El Suud
Necd Sultanı
1921 - 1927
Sonra gelen:
Necd Kralı olarak Abdülaziz El Suud
Önce gelen:
Ali bin Hüseyin
Hicaz Kralı
1925 - 1932
Sonra gelen:
Suudi Arabistan Kralı olarak Abdülaziz El Suud
Önce gelen:
Necd Sultanı olarak Abdülaziz El Suud
Necd Kralı
1927 - 1932
Sonra gelen:
Suudi Arabistan Kralı olarak Abdülaziz El Suud
Önce gelen:
Necd Kralı ve Hicaz Kralı olarak Abdülaziz El Suud
Suudi Arabistan Kralı
1932 - 1953
Sonra gelen:
Suud bin Abdülaziz