Adalet ve Kalkınma Partisi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(AKP sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
Başlığın diğer anlamları için Adalet ve Kalkınma Partisi (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Başlığın diğer anlamları için AKP (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
Adalet ve Kalkınma Partisi
Kısaltma AK Parti[1]
Genel Başkan Recep Tayyip Erdoğan
Genel Sekreter Haluk İpek
Kurucusu Recep Tayyip Erdoğan
Slogan(ları) Biz birlikte Türkiye'yiz
Kuruluş tarihi 14 Ağustos 2001
Siyasi görüşü Ekonomik liberalizm
Muhafazakârlık
Politik pozisyon Merkez sağ
Uluslararası üyelik Avrupa Halk Partisi (gözlemci üye)
Yeraldığı hükûmetler 58. - Gül Hükümeti
59. - 1. Erdoğan
60. - 2. Erdoğan
61. - 3. Erdoğan
Resmî renkleri Sarı, siyah, mavi[1]
TBMM
326 / 550
Belediyeler:
1.542 / 2.920
www.akparti.org.tr
Akpartisecimmuzigi.ogg
Partinin seçimlerde kullanılan müziklerinden biri; Her şey bu millet için şarkısı Not:Çalıştırmak için üst mavi düğmeye basınız

Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti[1] ya da AKP[2][3]) 2001 yılında mevcut genel başkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın kurucu başkanlığında kurulan Türk siyasî partidir. Parti tüzüğüne göre resmî kısaltması "AK Parti" olmakla birlikte, baş harflerinden oluşan "AKP" kısaltması da kullanılmaktadır.[1][4][2][3] Amblemi sarı ve siyah renklerden oluşan ampuldür.[5]

Erdoğan, partinin siyasi yelpazedeki yerinin muhafazakâr demokratlık olduğunu belirtmiştir.[6] Kurucuları ve önde gelen isimlerinden bir bölümü, eski Fazilet Partisine yakın ya da Fazilet Partisi kadrosundan olup, bu partinin kapatılmasından sonra kurulan ve devam niteliğine sahip olduğu kabul edilen Saadet Partisine katılmayanlardır. Gerek kuruluştaki, gerekse sonraki dönemlerdeki kadroları değişik parti ve siyasi görüşlerden pek çok adı barındırmıştır. Fazilet Partisinin veya ilgili siyasi geleneğin bir uzantısı olarak gösterilmesine şiddetle karşı çıkılmıştır.[7] Ayrıca Anavatan Partisinin devamı olduğu da iddia edilmiştir.[8]

2001'den itibaren katıldığı tüm seçimlerden birinci olarak çıkan partinin adayı Abdullah Gül de Cumhurbaşkanı seçilmiş ve halen bu görevi yürütmektedir. Bu dönemde hakkında açılan kapatma davası da Anayasa Mahkemesi'nce reddedilmiştir.

Konu başlıkları

[değiştir] Tarihçe

14 Ağustos 2001 tarihinde kurulan partinin kuruculardan Recep Tayyip Erdoğan, Abdullah Gül, İdris Naim Şahin, Binali Yıldırım ve Bülent Arınç partinin önde gelen isimleridir. Bünyesinde Millî Selamet Partisi-Refah Partisi-Fazilet Partisi (millî görüş), Anavatan Partisi (Turgut Özal'a yakın isimler) ve Adalet Partisi-Doğru Yol Partisi (merkez sağ) kökenli isimleri barındırmaktadır.

15 aylık bir parti olarak 3 Kasım 2002 tarihinde yapılan seçimlerde en yüksek oy oranını alarak (geçerli oyların %34,63'ü) Abdullah Gül başkanlığında 58. Cumhuriyet Hükümeti'ni kurdu. Aldığı siyaset yasağı[9] nedeniyle kabine ve TBMM'de yer alamayan genel başkan Erdoğan'ın bu yasağı, Cumhuriyet Halk Partisinin de desteklediği bir anayasa değişikliği ile kaldırıldı. Erdoğan, 8 Mart 2003 tarihinde Siirt'te yapılan yenileme seçimlerinde milletvekili seçilerek meclise girdi. Bunun üzerine Gül başkanlığındaki 58. Hükümetin 11 Mart 2003 tarihindeki istifasının ardından Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'den hükûmeti kurma görevini alan Erdoğan, 15 Mart 2003'te 59. Cumhuriyet Hükümeti'ni kurdu.

Parti, bazı karşıtları tarafından "millî görüş" hareketinin bir parçası olmakla suçlansa da, partinin önde gelen isimleri bu yakıştırmayı şiddetle reddetmektedir. Bunun basın-yayına yansıyan en belirgin örneği, partinin kurucusu Erdoğan'ın bir konuşmasında "Milli görüş gömleğini çıkardık" şeklindeki deyişidir.[10]

Partinin, Türkiye'nin ABD ile müttefiklik ilişkilerini koruma siyaseti ve AB üyeliği yönünde attığı adımlar, milliyetçi ve sol kesimlerce "ulusal çıkarlardan ödün verildiği" iddiasıyla eleştirildi.[11]

2004 yılında yapılan yerel seçimlerde, İl Genel Meclisi seçim sonuçlarına göre %41.67'lik oyla birinci olan parti, belediyeler bazındaki sonuçlara göre ise 1.950 belediye kazandı. 15 büyükşehir belediyesinden 11'ini de kazanarak Ege ve Güneydoğu Anadolu'daki bazı il belediyeleri hariç tüm Türkiye'de başarılı oldu.

2007 yılında yapılan genel seçimlerde, daha öncesinde meydana gelen cumhurbaşkanlığı seçimleri tartışmaları ve 27 Nisan Bildirisi gibi tartışmaların ardından, %46.58'lik bir oy oranı ile Türkiye tarihinde hükûmette bulunan bir parti olarak girmiş olduğu seçimlerde oy oranını arttıran birkaç partiden biri oldu. Türkiye'nin 81 ilinin, Tunceli hariç 80'inden milletvekili çıkardı.

2009 yerel seçimlerinde 15.513.554 seçmenin oyunu aldı. Yüzde 38.8 ile oy oranı düşse de Türkiye genelinde birinci parti konumunu korudu. İstanbul ve Ankara gibi 10 büyükşehir belediyesi ile beraber toplamda da 1442 belediye kazandı.

2011 genel seçimlerinde ise neredeyse tam %50 oranında ve yaklaşık 21 buçuk milyon oy alarak 326 milletvekili çıkardı.

Tarihi boyunca girmiş olduğu dört seçimde de birinci parti olarak ipi birinci göğüsledi. Ayrıca Türkiye tarihinde girdiği üç seçimde de oyunu yükselterek iktidarda kalmayı başaran ilk partidir.

[değiştir] 2007 cumhurbaşkanlığı seçimi

11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül

2007 yılına girildiğinde, görev süresi dolmak üzere olan Cumhurbaşkanı Sezer'in yerine Erdoğan'ın aday gösterilmesi ihtimali üzerine özellikle büyük şehirlerde (Ankara, İstanbul ve İzmir gibi); ADD, ÇYDD, İstanbul Barosu, DİSK, KESK gibi bazı kurum ve kuruluşlar tarafından "Cumhuriyet Mitingleri" düzenlendi.[12] 2008 yılında Ergenekon Operasyonu dahilinde bu mitinglerin darbeye zemin oluşturmak adına silahlı bir terör örgütü tarafından yapıldığı iddia edildi ve yapılan aramalarda bunu destekleyen belgelere rastlandığı öne sürüldü. ADD başkanı ve emekli Orgeneral Şener Eruygur bu iddialar neticesinde tutuklandı.[12] Tüm gelişmelerden sonra parti tarafından cumhurbaşkanı adayı olarak Abdullah Gül gösterildi. Bunun üzerine CHP, cumhurbaşkanlığı seçimi için genel kurulda en az 367 milletvekilinin toplanmış olması gerektiğini iddia edip seçimler sırasında genel kurula gelmeyerek cumhurbaşkanlığı seçimlerini boykot etti. Aslen bu iddia anayasa kaynaklı olmayıp onursal cumhuriyet başsavcısı Sabih Kanadoğlu tarafından ortaya atılmıştı.[13]

CHP, ilk oturumda 367 milletvekili bulunmasına rağmen toplam oy 367'nin altında kalınca cumhurbaşkanlığı seçimi oturumlarının iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu. Mahkemenin seçimi iptal etmesi üzerine erken seçime gidilme kararı alındı. Parti, 22 Temmuz Seçimleri'nde de oyların %46,7'sini alarak seçimden oylarını arttırarak çıktı. Böylece Erdoğan, hükûmeti kurma görevini aldı. Parti aynı seçimde 18 bin Avro karşılığında AK Robot isimli bir robot kiralamış ve Türkiye Cumhuriyeti tarihinde bu yolla seçim propagandası yapan ilk parti olmuştur.[14]

22 Temmuz Seçimleri'ne göre TBMM'ye giren üçüncü parti konumundaki Milliyetçi Hareket Partisi, CHP'nin aksine Cumhurbaşkanlığı seçimlerini boykot etmek amacıyla genel kurula gelmeme fikrini benimsemedi ve bunun sonucu olarak tekrar aday gösterilen Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Abdullah Gül, Türkiye Cumhuriyeti'nin 11. Cumhurbaşkanı oldu.

[değiştir] Kapatma davası

Ana madde: Adalet ve Kalkınma Partisinin temelli kapatılma davası

14 Mart 2008 tarihinde Yargıtay Başsavcısı Abdurrahman Yalçınkaya, "Adalet ve Kalkınma Partisinin laikliğe aykırı eylemlerin odağı durumuna geldiği" savıyla, Anayasa Mahkemesi'nde "Adalet ve Kalkınma Partisinin temelli kapatılması davasını açtı.[15] Başsavcı, Cumhurbaşkanı Gül ile Başbakan Erdoğan'ın da aralarında olduğu 71 kişinin, siyasetten 5 yıl uzaklaştırılmasını istedi. 30 Temmuz 2008'de açıklanan kararla, 10 üyenin 6'sının kapatılması yönünde, 4'ünün hazine yardımının kesilmesi yönünde ve Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim Kılıç'ın ret oylarıyla kapatılmadı. Hazine gelirinin yarısının kesilmesi kararı alındı.

[değiştir] Seçimler

[değiştir] Genel seçimler

Seçim tarihi Genel başkan Alınan oy sayısı Alınan oy oranı Milletvekili sayısı
3 Kasım 2002 Recep Tayyip Erdoğan 10,848,704 34.29% 363
22 Temmuz 2007 Recep Tayyip Erdoğan 16,327,291 46.58% 341 [16]
12 Haziran 2011 Recep Tayyip Erdoğan 21,399,082 49.83% 327

[değiştir] Yerel seçimler

Seçim tarihi Genel başkan İl genel meclisi oy sayısı İl genel meclisi oy oranı Belediye başkanlığı sayısı
2004 Recep Tayyip Erdoğan 13,448,587 % 42.18 1783 [17]
2009 Recep Tayyip Erdoğan 15,679,075 % 38.17 1500[18]

[değiştir] Resim galerisi

[değiştir] Kaynakça

[değiştir] Notlar

  1. ^ a b c d Kurumsal Kimlik
  2. ^ a b Hürriyet Arşiv Hürriyet.com. Erişim: 30 Mart 2009
  3. ^ a b AKP Haberleri TümGazeteler.com. Erişim: 30 Mart 2009
  4. ^ Parti Genel Başkanı Erdoğan partinin adıyla ilgili yaptığı açıklamada "AK Parti" yerine "AKP" diyenlerin edepsiz olduğunu ileri sürmüştür 3 Haziran 2009 tarihli Vatan haberi 30 Kasım 2010 tarihinde erişilmiştir
  5. ^ AK PARTİ tüzüğü, Madde 3 - Partinin Kısaltılmış Adı, Genel Merkezi ve Amblemi web.akparti.org.tr. Erişim: 22 Temmuz 2009
  6. ^ http://tr.wikisource.org/wiki/Recep_Tayyip_Erdoğan%27ın_15_Ocak_2004_tarihli_konuşması
  7. ^ http://www.aksam.com.tr/arsiv/aksam/2003/08/14/politika/politika7.html
  8. ^ "Akp'nin Kapatılmaması Uygun Olur!" YeniAktüel.com. Erişim: 27 Nisan 2009
  9. ^ Muhtar bile olamayacak, Radikal Gazetesi, 24 Eylül 1998, URL son erişim tarihi: 20 Nisan 2008.
  10. ^ " AKP'nin yeni zarfı, Radikal, 26 Aralık 2003, URL son erişim tarihi: 15 Mart 2008
  11. ^ [1] www.turksolu.org Ordu düşmanları: ABD-AB-Ak Parti
  12. ^ a b [2]
  13. ^ [3]
  14. ^ Bu da AKP'li robot, Habertürk Sitesi, 10 Temmuz 2007, URL son erişim tarihi: 22 Ekim 2008.
  15. ^ Başsavcı, AK Partiye kapatma davası açtı, NTVMSNBC, 13 Mart 2008, URL son erişim tarihi: 15 Mart 2008.
  16. ^ Yerel Seçimler
  17. ^ http://tr.wikipedia.org/wiki/2004_T%C3%BCrkiye_Cumhuriyeti_Yerel_Se%C3%A7imleri
  18. ^ http://www.yerelnet.org.tr/basvuru_kaynaklari/secim_sonuclari/index.php?yil=2009

[değiştir] Dış bağlantılar

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Adalet ve Kalkınma Partisi ile ilgili çoklu ortam kategorisi bulunur.
g · t · d
Türkiye Türkiye'deki etkin siyasi partiler listesi
TBMM'de temsil edilen partiler
TBMM'de bulunmayan partiler
Alternatif Parti • Anavatan Partisi • Bağımsız Cumhuriyet Partisi • Bağımsız Türkiye Partisi • Birlik ve Huzur Partisi • Büyük Birlik Partisi • Demokrat Parti • Demokratik Sol Parti • Devrimci Sosyalist İşçi Partisi • Doğru Yol Partisi • Emek Partisi • Emekçi Hareket Partisi • Eşitlik ve Demokrasi Partisi • Hak ve Özgürlükler Partisi • İşçi Partisi • Genç Parti • Hak ve Eşitlik Partisi • Hak ve Hakikat Partisi • Halkın Kurtuluş Partisi • Halkın Sesi Partisi • Halkın Yükselişi Partisi • İşçilerin Sosyalist Partisi • Katılımcı Demokrasi Partisi • Liberal Demokrat Parti • Milliyetçi ve Muhafazakâr Parti • Millet Partisi • Özgürlük ve Dayanışma Partisi • Saadet Partisi • Sosyalist Demokrasi Partisi • Türkiye Partisi • Türkiye Komünist Partisi • Ulusal Parti • Yeşiller Partisi • Yeni Parti • Yurt Partisi
Türkiye'de siyaset
"http://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Adalet_ve_Kalk%C4%B1nma_Partisi&oldid=10823375" adresinden alındı.
Kişisel araçlar
Ad alanları
Türevler
Eylemler
Gezinti
Katılım
Yazdır/dışa aktar
Araçlar
Diğer diller