Ağal

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Ağal - Yakut ve Altay mitolojisinde "Ruh çağırma".

Tanım[değiştir | kaynağı değiştir]

Özellikle ataların ruhlarının yardım etmesi için bazı ritüellerle çağrılmasıdır.[1] Yaygın olarak kullanılan iki anlamı vardır.

  1. Bir saygı sözcüğüdür. “Aal” biçimiyle Yakutça’da geçer. Ruhların, kutsal mitolojik varlıkların, Tanrıların ve Tanrıçaların adlarının önünde bir saygı ifadesi olarak yer alır. Tıpkı "Hazreti (Hz.)" kelimesinin taşıdığı gibi bir anlamı bulunur. Ör: Aal Luuk Mas (Ağal Ulu Ağaç).[2]
  2. Ayrıca ruh çağırma anlamına da gelir. Yakut geleneğinde yaygın bir uygulama olarak görülür. Öteki alemle bağlantı kurma anlayışı, insanoğlunun daima ilgisini çekmiştir, çünkü bilinmezlik daima merak uyandırır. Bunun yanı sıra modern toplumlarda, hatta kendilerini elit olarak gören sınıflarda dahi ruh çağırma uygulamalarının zaman zaman moda olması dikkat çekicidir. Fakat ilkel topluluklarda dini bir ayin olarak görülen Ağal ile bu tip modaların birbirinden farklı yönleri olduğu kesindir.

Pekarski'nin Yakut dilinde "ruhlan çağırmak" anlamında kaydettiği "Agal" sözcüğü "Dede Kokut Kİtabında bazı araştırmacılar tarafından "göz yaşı dökmek" anlamında olan "Ağlamak" fiiliyle bağlantılı gösterilmiştir. Aslında ise buradaki "Ağlamak" fiili, "dua etmek, çağırmak" anlamındadır ve "Ağal" ile aynı kökten türemiştir.[1]

Dede Korkut Kitabında şöyle Kazan Han şöyle seslenir:

Han Kazan aydır; "Oğul, oğul, ay oğul! Sen gideli ağlamağım gökteyken, yere indi"... Ağ alnını yere koydu. Namaz kıldı. Ağladı, Kadir Tanrı'dan hacet diledi."

Ruh Çağırma[değiştir | kaynağı değiştir]

Ruh Çağırma – herhangi özel bir törenle ve bazen de çeşitli araçlar kullanılarak doğaüstü varlıkları dâvet etmektir. Târih boyunca insanoğlu, savaşlarda ve giriştiği toplumsal mücâdelelerde kazanan taraf olmak, düşmanlarını cezalandırmak, en çok da geleceği hakkında bilgi sahibi olmak, ölmüş yakınlarını yeniden görmek gibi gerekçelerle doğaüstü varlıkları çağırmaya teşebbüs etmiştir.

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

(Ağ/Ak) kökünden türemiştir. Ağmak, akmak, beyazlamak, ışımak, yükselmek, yukarı çıkmak veya aşağı inmek gibi anlamlar taşır. Ağalbay sözcüğü, saygıdeğer demektir.

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Türk Mitolojisi Ansiklopedik Sözlük, Celal Beydili, Yurt Yayınevi (Sayfa - 30)
  2. ^ Türk Söylence Sözlüğü, Deniz Karakurt, Türkiye, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)