1908-1912 Osmanlı Meclis-i Mebusanı
Vikipedi, özgür ansiklopedi
II. Abdülhamid döneminin sonunda, 23 Temmuz 1908’de II. Meşrutiyet'in ilanıyla, aynı yılın Kasım ve Aralık aylarında mebus seçimi yapıldı. Ahrar Fırkası ve İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin katıldığı seçimlerde, İttihat ve Terakki çoğunluğu sağladı ve 17 Aralık 1908’de (Rumî takvime göre 4 Kânunuevvel 1324) 3. Meclisi Mebusan açıldı. Bu Meclis, 31 Mart Olayı ve II. Abdülhamit'in tahttan indirilmesi sonrasında Mayıs 1909’da Kanuni Esasi üzerinde değişiklikler yaparak padişahın ve Ayan Meclisinin yetkilerini daralttı, kendi yetkilerini arttırdı. 1911’de tek bir mebusluğu ilgilendiren, ancak siyasi yankıları yüksek olan bir ara seçim yapıldı.
17 Aralık 1908 - 1912 dönemi Meclis-i Mebusanında 142 Türk, 60 Arap, 25 Arnavut, 23 Rum, 12 Ermeni (bunlara 4 Taşnak ve 2 Hınçak mensubu dahildi), 5 Yahudi, 4 Bulgar, 3 Sırp, 2 Ulah ve 1 Asuri (Dawud Bey Yusufani, Musul Vilayeti) mebus bulunmaktaydı. İdeolojik altyapısı dönem içinde şekillenmeye devam edecek olan İttihat ve Terakki Fırkası yaklaşık 60 mebusun desteğine sahipti. [1]
Üyeler[değiştir]
Meclis-i Mebusan aşağıdaki üyelerden oluşmaktaydı.[2]
| Mebus (Sancak, VİLAYET) | Seçim bölgesi | Etnik/Siyasî mensubiyeti ve notlar |
| Sait Efendi | Üsküp, ÜSKÜP | Türk |
| Hafız İbrahim Efendi | İpek, ÜSKÜP | Türk |
| Bedri Bey | İpek, ÜSKÜP | Türk |
| Ahmet Hamdi Efendi | İpek, ÜSKÜP | Türk |
| Ali Haydar Efendi | İpek, ÜSKÜP | |
| Vehbi Efendi | Priştine, ÜSKÜP | |
| Sava Stoyanoviç Efendi | Seniçe, (Yenipazar), ÜSKÜP | |
| Yahya Bey | Seniçe, (Yenipazar), ÜSKÜP | |
| Hasan Tahsin Muhittin Efendi | Seniçe, (Yenipazar), ÜSKÜP | |
| Aleksandır Pavliç Efendi | Üsküp, KOSOVA | |
| Necip Draga Paşa | Üsküp, KOSOVA | |
| Todori Pavlof Efendi | Üsküp, KOSOVA | |
| Ali Vasfi Bey | Taşlıca, ÜSKÜP | Türk |
| Rıza Bey | İşkodra, İŞKODRA | |
| Konstantin Surla Efendi | Yanya, YANYA | |
| İsmail Kemal Bey | Berat, YANYA | |
| Yanko Mamapolo Efendi | Ergiri, Gjirokastër, YANYA | |
| Müfit Bey | Ergiri, Gjirokastër, YANYA | |
| Aziz Paşa | Berat, YANYA | |
| Traian Nali Efendi | Manastır, MANASTIR | Ulah |
| Şevket Bey | Debre, MANASTIR | Arnavut |
| Pançe Doref Efendi | Elbasan, MANASTIR | Arnavut |
| Mehmet Vasıf Bey | Manastır, MANASTIR | Türk |
| Yorgi Boşo Efendi | Serfice, MANASTIR | |
| Haris Vamvaka Efendi | Serfice, MANASTIR | |
| Yanko Dimitroviç Efendi | Manastır, MANASTIR | |
| Filip Mişea Efendi | Görice, MANASTIR | Ulah |
| Şahin Taki Bey | Görice, MANASTIR | |
| Yorgi Haneus Efendi | Selanik, SELANİK | Rum |
| Dimitar Vlahof Efendi | Selanik, SELANİK | |
| Rıza Bey | Drama, SELANİK | Türk |
| Agah Bey | Drama, SELANİK | Türk |
| Emanuel Karasu Efendi | SelanikSELANİK | |
| Yorgaki Artas Efendi | SelanikSELANİK | Rum |
| Derviş Ragıp Bey | Serez, SELANİK | Türk |
| Dimitri Dinkos Efendi | Serez, SELANİK | |
| Mithat Şükrü Bleda | Serez, SELANİK | Türk |
| Mehmet Cavit Bey | Selanik, SELANİK | Türk |
| Mehmed Talat Bey (Talat Paşa) | Edirne, EDİRNE | Türk |
| Agop Babikyan Efendi | Edirne, EDİRNE | |
| Faik Kaltakkıran | Edirne, EDİRNE | Türk |
| Asım Bey | Edirne, EDİRNE | |
| İsmail Hakkı Bey | Gümülcine, EDİRNE | Türk |
| Hasan Fehmi Bey | Gümülcine, EDİRNE | Türk |
| Mehmet Arif Bey | Gümülcine, EDİRNE | Türk |
| Süleyman Bey | Dedeağaç, EDİRNE | Türk |
| Rıza Tevfik Bey | Edirne | |
| Emrullah Efendi | Kırkkilise (Kırklareli), EDİRNE | Türk |
| Mehmed Adil Bey | Tekfurdağı (Tekirdağ), EDİRNE | Türk |
| Agop Boyacıyan Efendi | Tekfurdağı (Tekirdağ), EDİRNE | Ermeni |
| Agop Babikyan Efendi | Tekfurdağı (Tekirdağ), EDİRNE | Ermeni |
| Mehmet Cavit Bey | İstanbul,İSTANBUL | Türk, Maliye Bakanı |
| Rıfat Paşa | İSTANBUL | Türk |
| Ahmed Rıza Bey | İSTANBUL | Türk, Meclis Başkanı /16 Nisan 1909'da Mecliste aleyhinde ortaya çıkan düşüncelerden dolayı istifa ettiğini belirten bir dilekçe ile istifa etmiştir. |
| Nasuhizade Asım Efendi | İSTANBUL | Türk |
| Ahmed Nesimi Bey | İSTANBUL | Türk |
| Manyasizade Refik Bey | İSTANBUL | Türk |
| Bedros Hallacyan Efendi | İSTANBUL | Ermeni |
| Krikor Zohrab | İSTANBUL | Ermeni |
| Kozmidi Pandelaki Efendi | İSTANBUL | Rum |
| Kostantinidi Efendi | İSTANBUL | Rum |
| Feraci Efendi | İSTANBUL | |
| Ahmed Müfid Bey | İzmit, İSTANBUL | Türk |
| Hafız Rüştü Bey | İzmit, İSTANBUL | Türk |
| Anastas Efendi | İzmit, İSTANBUL | Rum |
| Mustafa Asım Efendi | İstanbul, İSTANBUL | |
| Bursalı Mehmet Tahir Bey | Bursa, HÜDAVENDİGAR | Türk, 1911'de miralay rütbesiyle orduya geri dönmüştür. |
| Kamil Efendi (Miras) | Karahisarı Sahib (Afyonkarahisar), HÜDAVENDİGAR | Türk |
| Rıza Paşa | Karahisarı Sahib (Afyonkarahisar), HÜDAVENDİGAR | Türk |
| Kethüdazade Salim Bey | Karahisarı Sahib (Afyonkarahisar), HÜDAVENDİGAR | Türk |
| Ertuğrul (Bilecik), HÜDAVENDİGAR | ||
| Abdullah Azmi Efendi | Kütahya, HÜDAVENDİGAR | Türk, İttihad ve Terakki Fırkası |
| Ahmet Ferit Tek | Kütahya, HÜDAVENDİGAR | Türk |
| Hasan Tahsin Efendi | Kütahya, HÜDAVENDİGAR | Türk |
| Saffet Paşa | Kütahya, HÜDAVENDİGAR | Türk / 26 Haziran 1909'da rahatsızlığını beyan eden bir dilekçe ile istifa etmiştir. |
| Hacı Rasıh Efendi | Kütahya, HÜDAVENDİGAR | Türk / 31 Ocak 1909'da Kütahya mebusu seçilen Rasıh Efendi, hakkında yapılan bir tahkikat sonucunda, tutuklanmasına karar verilmiş ve yapılan aramalara rağmen bulunamadığı ve firar ettiği sabit olduğundan mecliste yapılan oylamada istifası kabul edilmiştir. |
| Muharrem Hasbi Efendi | (Balıkesir),KARESİ | Türk |
| Ali Galip Efendi | (Balıkesir),KARESİ | Türk |
| İbrahim Vasfi Efendi | (Balıkesir),KARESİ | Türk |
| Kostantin Savapolus Efendi | (Balıkesir),KARESİ | Rum |
| Arif İsmet Bey | (Çanakkale-Biga),KALE-İ SULTANİYE | Türk |
| Mustafa Hayri Bey | (Çanakkale-Biga),KALE-İ SULTANİYE | Türk |
| Atıf Kamçıl | (Çanakkale-Biga),KALE-İ SULTANİYE | Türk |
| Dr. Stephan Narli Efendi | (Çanakkale-Gelibolu),KALE-İ SULTANİYE | |
| Abdülaziz Mecdi Efendi | Balıkesir,Karesi, | Türk |
| Sakız,(Ege Adaları),CEZAYİR-İ BAHRİ SEFİD | ||
| Mehmet Ubeydullah Hatipoğlu | İzmir, AYDIN | Türk |
| Mehmet Seyid Bey | İzmir, AYDIN | Türk |
| Stepan Ispartalıyan | İzmir, AYDIN | Ermeni |
| Emanuel Emanoelidi Efendi | İzmir, AYDIN | Ermeni |
| İsmail Sıtkı Bey | Aydın, AYDIN | Türk |
| Hacı Süleyman Bilgen | Aydın, AYDIN | Türk / 5 Mayıs 1909 tarihinde meclise gönderdiği istifa dilekçesi kabul edilmiştir. |
| Pavli Karolidi Efendi | İzmirAYDIN | |
| Gani Bey | DenizliDENİZLİ | Türk |
| Ahmet Muhip Efendi | DenizliAYDIN | Türk |
| Halil Bey | Menteşe (Muğla), AYDIN | Türk |
| Şekip Bey | Saruhan (Manisa), AYDIN | Türk |
| İlhami Bey | Saruhan (Manisa), AYDIN | Türk |
| Sait Bey | Saruhan (Manisa), AYDIN | Türk |
| Mehmet Vehbi Çelik | Konya, KONYA | Türk |
| Mehmet Emin Efendi | Konya, KONYA | Türk |
| Ömer Lütfi Bey | Burdur | |
| Böcüzade Süleyman Sami | Hamid-i Abad (Isparta), KONYA | Türk, 1911'de emekliye ayrılmıştır |
| Burhanzade Hacı Eşref Efendi | Hamid-i Abad (Isparta), KONYA | Türk |
| Ürgüplü Mustafa Hayri Efendi | Niğde, KONYA | Türk |
| Tevfik EbüzziyaBey | Antalya | Türk |
| [Mehmet Hamdi Efendi] | Antalya | Türk |
| Hacı Mustafa Beynamlı | Ankara, ANKARA | Türk |
| Mahir Sait Bey | Ankara, ANKARA | |
| Mehmet Talat Bey | Ankara, ANKARA | |
| Mehmet Münir Çağıl | Çorum, ÇORUM | |
| Ali Osman Bey | Çorum, ÇORUM | |
| Hacı Kasım Efendi | Kayseri, ANKARA | Türk |
| Ömer Mümtaz Bey | Kayseri, ANKARA | Türk |
| Mahmut Mahir Bey | Kırşehir, ANKARA | Türk |
| Ali Rıza Efendi | Kırşehir, ANKARA | Türk |
| Edip Bey | Yozgat, ANKARA | |
| Yusuf Kemal Tengirşenk | Kastamonu, KASTAMONU | Türk |
| Necmettin Molla Bey | Kastamonu, KASTAMONU | Türk |
| Ahmet Mahir Efendi | Kastamonu, KASTAMONU | Türk / Meclis-i Mebusan'da geçici meclis başkanlığı yapmıştır. |
| Hasan Fehmi Tümerkan | Sinop | Türk |
| Hacı Tevfik Efendi | Kangırı (Çankırı), KASTAMONU | Türk |
| Dr. Rıza Nur | Sinop | Türk |
| Ahmet Paşa Marzioğlu | Trabzon, TRABZON | Türk |
| Matyo Kufidi Efendi | Trabzon, TRABZON | Rum |
| Mahmut Memduh Bey | Trabzon, TRABZON | |
| Ali Naki Bey | Trabzon, TRABZON | |
| Mehmet Emin Efendi | Trabzon, TRABZON | |
| Süleyman Necmi Selmen | Canik, SAMSUN | |
| Mehmet Ali Bey | Canik, SAMSUN | Türk |
| Süleyman Yümni Efendi | Canik, SAMSUN | |
| İbrahim Lütfi Paşa | Gümüşhane, TRABZON | |
| İbrahim Ferit Efendi | Lazistan (Rize), TRABZON | |
| Dr. Nazaret Dagavaryan | Sivas, SİVAS | Ermeni |
| Şükrü Efendi | Sivas, SİVAS | Türk |
| İsmail Hakkı Bey | Amasya, | Türk |
| Arif Fazıl Efendi | Amasya, | |
| Cudi Bey | Amasya, | |
| Ömer Fevzi Efendi | Karahisar-ı Şarki (Şarkikaraağaç) | Türk |
| Serdarzade Mustafa Efendi | Karahisar-ı Şarki (Şarkikaraağaç) | Türk |
| İsmail Paşa | Tokat | Türk |
| Mustafa Sabri Efendi | Tokat | |
| Ahmed Ziya Efendi | Erzurum, ERZURUM | Türk |
| Seyfullah Efendi | Erzurum, ERZURUM | Türk |
| Hacı Şevket Efendi | Erzurum, ERZURUM | Kürt |
| Karekin Pastırmacıyan | Erzurum, ERZURUM | Ermeni |
| Ohannes Vartkes Serengülyan | Erzurum, ERZURUM | Ermeni |
| Süleyman Sudi Efendi | Bayezid, ERZURUM | |
| Osman Fevzi Topçu | Erzincan, ERZURUM | |
| Timurzade Tevfik Bey | Van, | |
| Vahan Papazyan Efendi | Van, | |
| Ahmet Mahir Efendi | Kastamonu | Türk |
| Genç, BİTLİS | ||
| İlyas Sami Muş | Muş, BİTLİS | Kürt |
| Mehmet Emin Efendi | Genç, BİTLİS | |
| Kegam Dergarabedyan | Muş, BİTLİS | Ermeni |
| Abdurrezak Efendi | Siirt, BİTLİS | |
| Asım Bey | Mamuret-ül Aziz (Elazığ), MAMURET-ÜL AZİZ | |
| Hacı Mehmed Nuri Efendi | Mamuret-ül Aziz (Elazığ), MAMURET-ÜL AZİZ | |
| Hacı Ziyaettin Bey | Mamuret-ül Aziz (Elazığ), MAMURET-ÜL AZİZ | |
| Lütfi Fikri Bey | Dersim (Tunceli), MAMURET-ÜL AZİZ | |
| Ahmet Hamit Efendi | Malatya, MAMURET-ÜL AZİZ | |
| Pirinçcizade Arif Efendi | Diyar-ı Bekir (Diyarbakır), DİYAR-I BEKİR | |
| Feyzi Efendi | Diyar-ı Bekir (Diyarbakır), DİYAR-I BEKİR | |
| İbrahim Hakkı Efendi | Ergani/Maden, DİYAR-I BEKİR | |
| Sait Bey | Mardin, DİYAR-I BEKİR | |
| Nurettin Bey | Siverek, DİYAR-I BEKİR | |
| Mellahzade Muhammed Mer'i Paşa | Halep, HALEP | Arap, 14 Ağustos 1909 tarihinde Halep Evkaf Muhasebeciliği'ne tayin olunmuştur. Belediye Reisi. |
| Taha Efendi | Hakkari | |
| Ahmet CenaniEfendi | San'a, | |
| Beşir Efendi | Halep, HALEP | |
| Artin Boşgezenyan | Halep, HALEP | Ermeni |
| Nafi Paşa | Halep, HALEP | |
| Mahmut Nedim Bey | Urfa, HALEP | |
| Saffet Efendi | Urfa, HALEP | |
| Ubeydullah Faik Efendi | Adana, ADANA | Türk |
| Ali Münif Yeğenağa | Adana, ADANA | Türk |
| Abdullah Faik Çopuroğlu | Adana, ADANA | Türk |
| Mehmet Reşit Efendi (Hocazade) | Cebel-i Bereket (Osmaniye/Dörtyol), ADANA | Türk |
| Mahmut Bayram Efendi | İçel (Silifke), ADANA | |
| Hamparsum Muradyan Efendi | Kozan, ADANA | Ermeni |
| Abdelhalim Bey | Mersin, ADANA | Türk |
| Süleyman el-Büstani Efendi | Beyrut, BEYRUT | Arap |
| Rıza Es-Sulh Bey | Beyrut, BEYRUT | |
| Nesim Mazliyah | İzmirAYDIN | |
| Ahmet Hammaş Efendi | Nablus, BEYRUT | |
| Esat Tevfik Efendi | Akka, BEYRUT | |
| Ruhi El-Halidi Bey | Kudüs,KUDÜS-Ü ŞERİF | |
| Asalizade Şükrü Bey | Şam, ŞAM | |
| Abdülhamid Zohravi Efendi | Hama, ŞAM, SURİYE | |
| Humus, ŞAM | ||
| Mehmet Arslan Bey | Lazkiye, LÜBNAN | /Cebel-i Lübnan eşrafından olan Mehmet Arslan Bey'in 16 Nisan 1909 meclis görüşmelerinde, 31 Mart olaylarında kazara şehit olduğu belirtilmektedir. |
| Mir Emin Aslan Bey | Lazkiye, LÜBNAN | |
| Havran (Deraa), ŞAM | ||
| Tevfik Efendi | Kerak, ŞAM | |
| Hızır Lütfi Efendi | DEYR-İ ZOR | |
| Musul, MUSUL | ||
| Hacı Mehmet Ali Efendi | Kerkük, MUSUL | |
| Hasan Sait Efendi | Süleymaniye, MUSUL | |
| Babanzade İsmail Hakkı | Bağdat, BAĞDAT | Kürt |
| Sason Efendi | Bağdat, BAĞDAT | |
| Mustafa Nuri Efendi | Divaniye, BAĞDAT | |
| Mehmet Şevket Paşa | Divaniye, BAĞDAT | |
| Abdülmehdi Efendi | Kerbela, BAĞDAT | |
| Abdülvahab Paşa | Basra, BASRA | |
| Züheyr Zade Ahmet Paşa | Basra, BASRA | |
| Mehmet Selim Efendi | Ammare, BASRA | |
| Abdülmuhsin Bey | Müntefek, BASRA | Arap |
| Kasım Zeynel Efendi | Cidde, CİDDE | |
| Abdurrrahman Efendi | Mekke, HİCAZ | Arap / Mekke-i Mükerreme'nin Hanefi müftüsü Abdurrrahman Efendi mazbatasını almadan istifa etmiştir. |
| Muhammed Ubeydullah Mukfi Efendi | Sana, YEMEN | Arap |
| Seyyid Ahmed Yahya El Kabbas Efendi | Sana, YEMEN | Arap |
| Zühtü Efendi | Hudeyde, YEMEN | |
| Mahmut Nedim Bey | Hudeyde, YEMEN | |
| Farrac Bey | Asir, YEMEN | Arap |
| Ali bin Hasan Efendi | Asir, YEMEN | Arap |
| Şeyh Ahmed Efendi | Asir, YEMEN | Arap |
| Mahmut Naci Bey | Trablusgarp, TRABLUSGARP | |
| Sadık Bey | Trablusgarp, TRABLUSGARP | |
| Ferhat Efendi | Trablusgarp, TRABLUSGARP | |
| Ömer Mansur Paşa | Bingazi,TRABLUSGARP | |
| Süleyman El Baruni Efendi | Cebel-i Garbi,TRABLUSGARP | Arap |
| Mustafa Bin Kaddare Bey | Hums,TRABLUSGARP | Arap |
| Cami Baykurt | Fizan, TRABLUSGARP | Türk |
| Hristo Dalçef Efendi | SerezSELANİK | Bulgar |
| Mehmet Habip Bey | BoluBOLU | Türk |
| Mustafa Abdülvehhap Efendi | Bolu, BOLU | Türk |
| Hamdi Bey | PrevezeMORA, Yunanistan | Türk |
| Mihelaki Efendi | Limni, Yunanistan | Rum |
| Panayot Bostan Efendi | Midilli, Yunanistan | Rum |
| Teodor Konstantin Efendi | Rodos, Yunanistan | Rum |
| Çelebidi Mihalaki Efendi | Sakız, Cezayiri Bahrisefid Mebusu | |
| Hızır Bey | MüntefekBASRA | |
| Şefik El Müeyyet Bey | Şam, SURİYE | Arap |
| Halit El Barazi Efendi | SuriyeSURİYE | Arap |
| Sadettin Efendi | HavranSURİYE |
Kaynakça[değiştir]
- Meşrutiyet ve Cumhuriyet mebusları - Hakan Yılmaz (Boğaziçi Üniversitesi)
- Meclis-i Mebusan Zabıt Ceridesi, Cilt:I, Devre:I, İçtima Senesi:I, TBMM Basımevi, Ankara, 1982.
Dipnotlar[değiştir]
- ^ * Philip Mansel, "İstanbul: Dünyanın arzuladığı kent", alıntı Straits: The origins of the Dardanelles campaign - "Boğazlar: Çanakkale Savaşlarının nedenleri".
- ^ Ahmad, Feroz & Rustow, Dankwart A. Ikinci Meşrutiyet Döneminde Meclisler: 1908-1918. Güney-Doğu Avrupa Araştırmaları Dergisi 4-5: 1975-1976. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Basımevi, 1976.
 |
Osmanlı İmparatorluğu ile ilgili bu madde bir taslaktır. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
