12 Mart Muhtırası
Vikipedi, özgür ansiklopedi
12 Mart Muhtırası, 12 Mart 1971 tarihinde Türk Silahlı Kuvvetlerinin Genelkurmay Başkanı Memduh Tağmaç, Kara Kuvvetleri komutanı Faruk Gürler, Deniz Kuvvetleri komutanı Celal Eyiceoğlu ve Hava Kuvvetleri komutanı Muhsin Batur'un imzasıyla Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay'a bir muhtıra vererek hükûmetin istifaya zorlandığı askeri müdahaledir.
Türkiye Cumhuriyeti tarihinde meydana gelen dördüncü; başarılı olmuş ikinci; ve emir-komuta zinciri içerisinde yapılmış ilk askeri darbe eylemidir.
Konu başlıkları |
[değiştir] Milli Demokratik Devrim
Milli Demokratik Devrim, 1960'ların ikinci yarısında Türkiye İşçi Partisi (TİP) içindeki bölünmenin yönlerinden biridir. Özellikle Mehmet Ali Aybar'ın liderliğindeki TİP çevresi, "Milli Demokratik Devrim" ile "Sosyalist Devrim"i birbirinden ayrılamaz olduğunu savunup doğrudan bir Sosyalist devrimi tercih ederken, Mihri Belli'nin kavramlaştırdığı Milli Demokratik Devrim ise Türkiye'ye daha uygun bir devrim olarak ikinci bir grup tarafından tercih edilmiştir. Bu gruptakilere göre devrim, iki aşamalı olmalıdır. Önce Milli Demokratik Devrim "askeri darbe" şeklinde "genç subayların" önderliğinde gerçekleşecek sonra da "proleter devrim" şiddete dayanmadan kesintisiz bir şekilde işçi sınıfının hakimiyetini kuracaktır.[1]
[değiştir] Kanlı Pazar
Kanlı Pazar, 16 Şubat 1969 tarihinde İstanbul Bayazıt meydanında ABD'nin 6. Filo'sunu protesto etmek için 76 gençlik örgütünün toplandığı sırada meydana gelen olaylardır.[2]
Gösteri için valilikten izin alınmıştır. Gösteri yapılmadan önceki günlerde Komünizmle Mücadele Derneği uyarılarda bulunarak halkı tepkiye çağırdı. O gün, diğer bir grup da Beyazıt meydanında taşlı sopalı beklemeye koyuldular. İki grup meydanda karşılaştı. Olaylar sırasında Ali Turgut Aytaç ve Duran Erdoğan adlı gençler bıçaklanarak öldü. Ayrıca yaklaşık 200 kişi yaralandı.[kaynak belirtilmeli]
[değiştir] 20 Mayıs 1969
1965'te darbe lideri Cemal Gürsel'in ani ölümünün ardından Cumhurbaşkanlığı'na Genelkurmay Başkanı Cevdet Sunay seçildi. Sunay'dan boşalan Genelkurmay Başkanlığı'na 16 Mart 1969'da Memduh Tağmaç getirildi.
Mayıs ayında Meclis'e 218 imzalı bir anayasa değişikliği teklifi verildi ve siyasi hakların iadesi öngörüldü. 14 Mayıs 1969 tarihinde, uzun yıllardır kavgalı olan iki lider, İsmet İnönü ve Celâl Bayar buluştular ve barıştılar.
Zaten DP'lilere haklarının iadesini CHP de öngörüyor, hatta İsmet İnönü öncülük ediyordu.[kaynak belirtilmeli] Aynı günlerde Ankara'daki Genelkurmay Karargâhı'ndaysa çok farklı hazırlıklar yapılıyor, ordu Bayar ve arkadaşlarına siyasi haklarının iade edilmemesi için darbe yapmayı düşünüyordu.
Amerikan Dışişleri Bakanlığı'nın belgelerine göre 19 Mayıs 1969 akşamı Ankara'daki Merkezi Haberalma Örgütü'ndeki bir CIA görevlisinin Washington'a gönderdiği mesajda Türk Silahlı Kuvvetleri'nin müdahaleye 16 Mayıs günü karar verdiği söyleniyordu. Aynı gün, Cumhurbaşkanı Sunay, Genelkurmay Başkanı ve kuvvet komutanlarıyla bir hayli uzun bir görüşme yapmıştı. Bu görüşme sonrası ordunun anayasa değişikliğini istemediği saklanamaz bir gerçek halini almış, gazetelere de yansımıştı.[3]
20 Mayıs'ta İsmet Paşa, Cumhurbaşkanı Sunay'a bir mektup yazdı. Mektupta,
| “ | Sayın Cumhurbaşkanı, CHP Genel Başkanı olarak ben ve partimin yetkili organları, siyasi hakların iadesi için Millet Meclisi'ne verilmiş bulunan 218 imzalı bir anayasa değişikliği teklifini destekleme kararı aldığımızdan beri, gerek Zatı Devletlerinin, gerek bazı yüksek komutanların uyarı ve ısrarlarına muhatap olmaktayız... | ” |
deniyordu. İsmet Paşa darbe tehdidine karşı duruyordu.
Demirel de aynı gün partisinin grup toplantısında bir konuşma yaptı ve "Asker muhtıra vermedi" dedi, sonra ekledi:
| “ | Seçimlere gidelim. Hem Meclis'in verdiği oylar boşa gitmez, hem de Senato'muz zedelenmez... Ordu, hükümete bir muhtıra vermemiştir. Biz bazı sıkıntılar içindeyiz... | ” |
Sonuç olarak birkaç gün sonra anayasa değişikliği teklifi Komisyona geri çekildi, sonra genel seçime gidildi. Süleyman Demirel önderliğinde Adalet Partisi, 1969 Türkiye Cumhuriyeti Milletvekili Genel Seçimleri'nde büyük başarı kazanarak yeniden tek başına iktidar oldu. Bayar ve arkadaşlarının 27 Mayıs darbesiyle kaybettikleri siyasi hakları 1970'lerin ortalarına kadar da iade edilmedi.
[değiştir] 12 Ekim 1969 genel seçimleri
Bu genel seçim ile TBMM 14.dönem milletvekilleri seçilmiştir. Bu seçime göre Adalet Partisi aldığı %46.55'lik oyla meclise 256 milletvekili gönderip iktidar partisi, Süleyman Demirel ise başbakan olmuştur.[4] Cumhuriyet Halk Partisi ise meclise gönderdiği 143 milletvekiliyle ana muhalefet partisi olmuştur.
[değiştir] 15-16 Haziran Olayları
1970'te, çalışma yaşamını ve temel sendikalar mevzuatını düzenleyen 274 sayılı İş Yasası ile 275 sayılı Sendikalar Yasası'nda değişiklik yapan tasarı, Adalet Partisi ve Cumhuriyet Halk Partisi'nin işbirliğiyle önce Millet Meclisi ardından Senato'dan geçirildi. Yapılan değişiklik, işçilerin sendika seçme özgürlüğünü önemli ölçüde kısıtlamakta, sendika değiştirmeyi güçleştirmekteydi. Yasa taslağı 11 Haziran 1970'te cumhurbaşkanı Cevdet Sunay'ın onaylamasıyla yürürlüğe girdi.
Kanunlaşan tasarı esas olarak Türk-İş'ten DİSK'e işçi akışını önlemeyi amaçlamaktaydı. DİSK ve bağlı sendikalar yeni yasaya tepki gösterdiler. Türkiye İşçi Partisi ise sözkonusu yasa değişikliklerini Anayasa Mahkemesi'ne götüreceğini açıkladı ve iptal davası açtı.
DİSK'li sendikacıların ve yöneticilerin tepkileri, 15 Haziran 1970 sabahı, İstanbul'un belli başlı merkezlerine doğru yürüyüşe geçmeleriyle yeni bir evreye girdi.
Gösterilere pek çok fabrikadan 75.000 dolaylarında işçi katıldı.[kaynak belirtilmeli] Gösterilen tepki esas olarak DİSK üyesi işçilerden geldiği halde, yürüyüşlere çok sayıda Türk-İş işçisi de toplu halde katıldı.[kaynak belirtilmeli] Olayların birinci günü akşamı Bakanlar Kurulu 60 günlük bir sıkıyönetim ilan etti. DİSK ve bağlı sendikaların yöneticilerinin pek çoğu sıkıyönetim mahkemelerince tutuklandılar ve yargılandılar. Kadıköy'de meydana gelen olaylarda 2 işçi, 1 polis ve 1 esnaf yaşamını yitirdi.[kaynak belirtilmeli] 16 Haziran'da Ankara, Adana, Bursa ve İzmir'de de küçük çaplı olaylar yaşandı.
[değiştir] 9 Mart 1971 darbe teşebbüsü
Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından emir-komuta zinciri içerisinde 12 Mart muhtırası verilmemiş olsaydı, TSK içinde kurulmuş olan ve başında Emekli Korgeneral Cemal Madanoğlu'nun bulunduğu gizli askeri cunta fiilen 9 Mart 1971 tarihinde darbe yapacaktı.[kaynak belirtilmeli] Cunta içine sızmış ve önemli görevler üstlenmiş olan Mahir Kaynak vasıtası ile darbe önceden haber alınmış ve darbeye adı karışan ve Orgeneral rütbesiniden daha kıdemsiz olanlar re'sen emekliye sevkedilmişlerdir..[5]
12 Mart 1971 darbesine giden süreçte Doğan Avcıoğlu'nun çıkardığı Devrim gazetesi etrafında toplanan ve içlerinde 27 Mayıs Darbesini yapan Millî Birlik Komitesi'nin gerçek lideri [kaynak belirtilmeli] Emekli Korgeneral Cemal Madanoğlu'nun da bulunduğu "Milli Demokratik Devrimciler", o dönemin siyasi partilerinin demokrasi anlayışının bir oyalamaca olduğunu ileri sürerek ulusçu-devrimci yöntem olarak ifade edilen ilkeler doğrultusunda parlamento dışı muhalefeti savunuyorlardı. Devrim gazetesinin genel yayın yönetmeni Hasan Cemal çok sonraları anılarını anlattığı Cumhuriyet'i Çok Sevmiştim adlı kitabında o zamanki maksatlarının "ulusalcı" subayları ikna ederek onlarla birlikte bir "Milli Demokratik Devrim" darbesi yapmak olduğunu yazdı.[6]
Nitekim 9 Mart 1971 tarihinde planlanan darbe, içlerinde Mahir Kaynak ve Mehmet Eymür'ün de bulunduğu Milli İstihbarat Teşkilatı mensuplarının durumu Genel Kurmay Başkanı Memduh Tağmaç ve 1. Ordu Komutanı Faik Türün'e haber vermesiyle akamete uğratıldı.[7]
[değiştir] Muhtıra
12 Mart Muhtırası'nı veren Memduh Tağmaç, Orgeneral rütbesindekiler hariç bu 9 Mart 1971 Milli Demokratik Devrimine adı karışan başta Tümgeneral Celil Gürkan olmak üzere tüm subayları re'sen emekliye sevketti. 1. Ordu Komutanı Faik Türün de bu darbeye adı karışan tüm Devrim yazarlarını Ziverbey Köşkünde Milli İstihbarat Teşkilatı vasıtasıyla sorguya çekti. Bu sorgularda Kara Kuvvetleri Komutanı Faruk Gürler ve Hava Kuvvetleri Komutanı Muhsin Batur'un da 9 Mart darbesine önce destek verdikleri, fakat sonra istihbarat bilgileri Genel Kurmay Başkanı Memduh Tağmaç'a ulaşınca desteklerini geri çektikleri ortaya çıktı.[8]
Darbe, 1971 yılında 12 Mart günü saat 13:00'da TRT radyolarından okunan aşağıdaki muhtıra ile ilan edilmiştir:
- "Parlamento ve hükümet, süregelen tutum, görüş ve icraatıyla yurdumuzu anarşi, kardeş kavgası, sosyal ve ekonomik huzursuzluklar içine sokmuş, Atatürk'ün bize hedef verdiği çağdaş uygarlık seviyesine ulaşmak ümidini kamuoyunda yitirmiş ve anayasasının öngördüğü reformları tahakkuk ettirememiş olup, Türkiye Cumhuriyeti'nin geleceği ağır bir tehlike içine düşürülmüştür."'
Genelkurmay Başkanı Orgeneral Memduh Tağmaç, Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Faruk Gürler, Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Muhsin Batur ve Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Celal Eyiceoğlu'nun imzasını taşıyan muhtıra 12 Mart Muhtırası şu maddelerden oluştu:
- Meclis ve hükümet, süregelen tutum, görüş ve icraatlarıyla yurdumuzu anarşi, kardeş kavgası, sosyal ve ekonomik huzursuzluklar içine sokmuş, Atatürk'ün bize hedef verdiği uygarlık seviyesine ulaşmak ümidini kamuoyunda yitirmiş ve anayasanın öngördüğü reformları tahakkuk ettirememiş olup, Türkiye Cumhuriyeti'nin geleceği ağır bir tehlike içine düşürülmüştür.
- Türk milletinin ve sinesinden çıkan Silahlı Kuvvetleri'nin bu vahim ortam hakkında duyduğu üzüntü ve ümitsizliğini giderecek çarelerin, partilerüstü bir anlayışla meclislerimizce değerlendirilerek mevcut anarşik durumu giderecek anayasanın öngördüğü reformları Atatürkçü bir görüşle ele alacak ve inkılap kanunlarını uygulayacak kuvvetli ve inandırıcı bir hükümetin demokratik kurallar içinde teşkili zaruri görülmektedir.
- Bu husus süratle tahakkuk ettirilemediği takdirde, Türk Silahlı Kuvvetleri kanunların kendisine vermiş olduğu Türkiye Cumhuriyeti'ni korumak ve kollamak görevini yerine getirerek, idareyi doğrudan doğruya üzerine almaya kararlıdır. Bilgilerinize…
[değiştir] Muhtıra Sonrası
[değiştir] Reform Hükûmeti
Ordu, 12 Mart 1971'de bir muhtıra verdi. Parlamento fesh edilmedi, partiler kapatılmadı, Anayasa askıya alınmadı. Ama koşullar çok değişmişti. Askerler bir teknokrat hükümeti istiyorlardı. Eğer böyle bir tarafsız başbakan Meclis içinden çıkar da güvenoyu alırsa, sorun kalmazdı. Bunun için tarafsız bir milletvekili aranmaya başlandı. CHP Kocaeli milletvekili Nihat Erim ismi üzerinde anlaşıldı. 26 Mart günü CHP'den istifa etti. Böylece artık bağımsız başbakan olan Erim "partiler üstü reform hükümeti"ni kurdu.[9]
[değiştir] Balyoz Harekâtı
İstanbul'da 12 Mart döneminde sol görüşlü yasak yayınların toplanması için ilan edilen sokağa çıkma yasağı ve tutuklamalar zinciridir. Sonucunda Deniz Gezmiş, Hüseyin İnan ve Yusuf Aslan tutuklanmış, TİP ve DİSK kapatılmıştır.[10]
[değiştir] 14 Ekim 1973 genel seçimleri
14 Ekim 1973 tarihinde gerçekleştirilen genel seçimlerde TBMM 15.dönem milletvekilleri seçilmiştir. Bunun sonucunda 185 milletvekiliyle CHP iktidar, Bülent Ecevit'te başbakan olmuştur.[11]
[değiştir] Kaynakça
- ^ http://www.milliyet.com.tr/Default.aspx?aType=YazarDetay&ArticleID=525600&AuthorID=63&Date=09.05.2008&ver=60
- ^ http://www.evrensel.net/haber.php?haber_id=25429
- ^ http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=247715
- ^ http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/secim_sorgu.secimdeki_partiler?p_secim_yili=1969
- ^ http://www.radikal.com.tr/Default.aspx?aType=RadikalYazarYazisi&ArticleID=927385&Yazar=İSMET%20BERKAN&Date=22.03.2009&CategoryID=97#
- ^ http://www.milliyet.com.tr/Default.aspx?aType=YazarDetay&ArticleID=509167&AuthorID=63&Date=25.03.2008&ver=66
- ^ http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=247708
- ^ http://yenisafak.com.tr/diziler/12mart/index.html
- ^ http://www.radikal.com.tr/ek_haber.php?ek=ktp&haberno=6501
- ^ http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=247715
- ^ http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/secim_sorgu.secimdeki_partiler?p_secim_yili=1973
Darbeler
27 Mayıs Darbesi - 12 Eylül Darbesi
Darbe girişimleri
22 Şubat 1962 Ayaklanması - 20 Mayıs 1963 Ayaklanması - 20 Mayıs 1969 Darbe Teşebbüsü - 9 Mart 1971 Darbe Teşebbüsü - Sarıkız, Ayışığı, Yakamoz ve Eldiven Darbe Teşebbüsü İddiaları
Muhtıralar
12 Mart Muhtırası - 27 Nisan Genelkurmay Başkanlığı Basın Açıklaması
Diğerleri
28 Şubat Süreci
Başbakan: Süleyman Demirel
Devlet Bakanı: Nevzat Cihat Bilgehan · Seyfi Öztürk · Hüsamettin Atabeyli · Ali Fuat Alişan · Sadık Tekin Müftüoğlu · Mehmet Kamil Ocak
Gümrük ve Tekel Bakanı: Nahit Menteşe · İbrahim Tekin · Adalet Bakanı: Hasan Dinçer · Hidayet Aydıner · Milli Savunma Bakanı: Ahmet Topaloğlu · İçişleri Bakanı: Salih Ragıp Üner · Mehmet Faruk Sükan · Dışişleri Bakanı: İhsan Sabri Çağlayangil · Maliye Bakanı: İhsan Gürsan · Ahmet Topaloğlu · Nevzat Cihat Bilgehan · Milli Eğitim Bakanı: Orhan Dengiz · Mehmet İlhami Ertem · İmar ve İskan Bakanı: Haldun Menteşeoğlu · Bayındırlık Bakanı: İbrahim Etem Erdinç · Orhan Alp · Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı : Vedat Ali Özkan · Edip Somunoğlu · Ulaştırma Bakanı: Sadettin Bilgiç · Mehmet İzmen · Seyfi Öztürk · Tarım Bakanı: Bahri Dağdaş · Ali Mesut Erez · Köyişleri Bakanı: Sabit Osman Avcı · Mehmet Selahattin Kılıç · Turgut Toker · Çalışma Bakanı: Turgut Toker · Ali Naili Erdem · Seyfi Öztürk · Ticaret Bakanı: Ahmet Türkel · Sadık Tekin Müftüoğlu · Mustafa Macit Zeren · Nevzat Cihat Bilgehan · Sanayi Bakanı: Mehmet Turgut · Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı: İbrahim Deriner · Refet Sezgin · Turizm ve Tanıtma Bakanı: Nihad Kürşad · Orman Bakanı: Sabit Osman Avcı ·
Başbakan: Süleyman Demirel
Devlet Bakanı: Mehmet Turan Bilgin · Refet Sezgin · Gürhan Titrek · Hüsamettin Atabeyli
Gençlik ve Spor Bakanı: İsmet Sezgin · Gümrük ve Tekel Bakanı: Ahmet İhsan Birincioğlu · Adalet Bakanı: Yusuf Ziya Önder · Milli Savunma Bakanı: Ahmet Topaloğlu · İçişleri Bakanı: Haldun Menteşeoğlu · Dışişleri Bakanı: İhsan Sabri Çağlayangil · Maliye Bakanı: Ali Mesut Erez · Milli Eğitim Bakanı: Orhan Oğuz · İmar ve İskan Bakanı: Hayrettin Nakipoğlu · Bayındırlık Bakanı: Turgut Yaşar Gülez · Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı : Vedat Ali Özkan · Ulaştırma Bakanı: Nahit Menteşe · Tarım Bakanı: Mehmet İlhami Ertem · Köyişleri Bakanı: Turhan Kapanlı · Çalışma Bakanı: Seyfi Öztürk · Ticaret Bakanı: Gürhan Titrek · Ahmet Dallı · Sanayi Bakanı: Mehmet Selahattin Kılıç · Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı: Sabit Osman Avcı · Turizm ve Tanıtma Bakanı: Necmettin Cevheri · Orman Bakanı: Hüseyin Özalp ·
Başbakan: Süleyman Demirel
Devlet Bakanı: Hüsamettin Atabeyli · Refet Sezgin · Hasan Dinçer · Mehmet Turan Bilgin
Gençlik ve Spor Bakanı: İsmet Sezgin · Gümrük ve Tekel Bakanı: Ahmet İhsan Birincioğlu · Adalet Bakanı: Yusuf Ziya Önder · Milli Savunma Bakanı: Ahmet Topaloğlu · İçişleri Bakanı: Haldun Menteşeoğlu · Dışişleri Bakanı: İhsan Sabri Çağlayangil · Maliye Bakanı: Ali Mesut Erez · Milli Eğitim Bakanı: Orhan Oğuz · İmar ve İskan Bakanı: Hayrettin Nakipoğlu · Bayındırlık Bakanı: Turgut Yaşar Gülez · Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı : Vedat Ali Özkan · Ulaştırma Bakanı: Mehmet Orhan Tuğrul · Nahit Menteşe · Tarım Bakanı: Mehmet İlhami Ertem · Köyişleri Bakanı: Turhan Kapanlı · Çalışma Bakanı: Seyfi Öztürk · Ticaret Bakanı: Gürhan Titrek · Sanayi Bakanı: Mehmet Selahattin Kılıç · Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı: Sabit Osman Avcı · Nahit Menteşe · Mehmet Selahattin Kılıç · Turizm ve Tanıtma Bakanı: Necmettin Cevheri · Orman Bakanı: Hüseyin Özalp ·
Başbakan: Nihat Erim
Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı: Sadi Koçaş · Atilla Karaosmanoğlu · Ali Mesut Erez . Devlet Bakanı: Doğan Kitaplı · Mehmet Özgüneş
Gençlik ve Spor Bakanı: Sezai Ergun · Gümrük ve Tekel Bakanı: Haydar Özalp · Adalet Bakanı: İsmail Hakkı Arar · Milli Savunma Bakanı: Ferit Melen · İçişleri Bakanı: Hamdi Ömeroğlu · Dışişleri Bakanı: Osman Olcay · Dış Ekonomik İlişkiler Bakanı: İsmail Hamit Özer Derbil · Maliye Bakanı: Sait Naci Ergin · Milli Eğitim Bakanı: Şinasi Orel · İmar ve İskan Bakanı: Selahattin Babüroğlu · Bayındırlık Bakanı: Cahit Karakaş · Mukadder Öztekin · Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı : Türkan Akyol · Ulaştırma Bakanı: Selahattin Babüroğlu · Cahit Karakaş · Haluk Arık · Tarım Bakanı: Orhan Dikmen · Köyişleri Bakanı: Cevdet Aykan · Çalışma Bakanı: Atilla Sav · Sanayi Bakanı: Ayhan Çilingiroğlu · Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı: Atilla Sav · Nezih Devres · İhsan Topaloğlu · Kültür Bakanı: Talat Halman · Turizm ve Tanıtma Bakanı: Erol Yılmaz Akçal · Orman Bakanı: Selahattin İnal ·
Başbakan: Nihat Erim
Başbakan: Ferit Melen
Devlet Bakanı: İlyas Karagöz · Doğan Kitaplı · İlhan Öztrak · Ali İhsan Göğüş
Gençlik ve Spor Bakanı: Adnan Karaküçük · Gümrük ve Tekel Bakanı: Haydar Özalp · Adalet Bakanı: Suat Bilge · Milli Savunma Bakanı: Ferit Melen · İçişleri Bakanı: Ferit Kubat · Dışişleri Bakanı: Haluk Bayülken · Maliye Bakanı: Sait Naci Ergin · Milli Eğitim Bakanı: İsmail Hakkı Arar · İmar ve İskan Bakanı: Serbülent Bingöl · Bayındırlık Bakanı: Mukadder Öztekin · Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı : Cevdet Aykan · Ulaştırma Bakanı: Rıfkı Danışman · Tarım Bakanı: Orhan Dikmen · Köyişleri Bakanı: Necmi Sönmez · Çalışma Bakanı: Ali Rıza Uzuner · Ticaret Bakanı: Mehmet Naim Talu · Sanayi ve Teknoloji Bakanı: Ali Mesut Erez · Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı: Nezih Devres · Turizm ve Tanıtma Bakanı: Erol Yılmaz Akçal · Orman Bakanı: Selahattin İnal ·
Devlet Bakanı: İlhan Öztrak · Zeyyat Baykara · Doğan Kitaplı · İsmail Hakkı Arar
Gençlik ve Spor Bakanı: Ali Adnan Karaküçük · Gümrük ve Tekel Bakanı: Haydar Özalp · Adalet Bakanı: Hasan Fehmi Alpaslan · Milli Savunma Bakanı: Mehmet İzmen · İçişleri Bakanı: Ferit Kubat · Dışişleri Bakanı: Haluk Bayülken · Maliye Bakanı: Ziya Müezzinoğlu · Milli Eğitim Bakanı: Sabahattin Özbek · İmar ve İskan Bakanı: Turgut Toker · Bayındırlık Bakanı: Mukadder Öztekin · Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı : Kemal Demir · Ulaştırma Bakanı: Rıfkı Danışman · Tarım Bakanı: İlyas Karagöz · Köyişleri Bakanı: Necmi Sönmez · Çalışma Bakanı: Ali Rıza Uzuner · Ticaret Bakanı: Mehmet Naim Talu · Sanayi ve Teknoloji Bakanı: Ali Mesut Erez · Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı: Mehmet Nuri Kodamanoğlu · Turizm ve Tanıtma Bakanı: Erol Yılmaz Akçal · Orman Bakanı: Selahattin İnal
Devlet Bakanı: Mehmet Naim Talu
Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı: Kemal Satır · Nizamettin Erkmen
Devlet Bakanı: İsmail Hakkı Tekinel · İlhan Öztrak
Gençlik ve Spor Bakanı: Ali Celalettin Coşkun · Gümrük ve Tekel Bakanı: Fethi Çelikbaş · Adalet Bakanı: Hayri Mumcuoğlu · Milli Savunma Bakanı: İlhami Sancar · İçişleri Bakanı: Mukadder Öztekin · Dışişleri Bakanı: Haluk Bayülken · Maliye Bakanı: Sadık Tekin Müftüoğlu · Milli Eğitim Bakanı: Orhan Dengiz · İmar ve İskan Bakanı: Mehmet Nebil Oktay · Bayındırlık Bakanı: Nurettin Ok · Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı : Vefa Tanır · Ulaştırma Bakanı: Sabahattin Özbek · Tarım Bakanı: Ahmet Nusret Tuna · Köyişleri Bakanı: Orhan Kürümoğlu · Çalışma Bakanı: Ali Naili Erdem · Ticaret Bakanı: Ahmet Türkel · Sanayi ve Teknoloji Bakanı: Nuri Kemal Bayar · Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı: Kemal Demir · Turizm ve Tanıtma Bakanı: Ahmed İhsan Kırımlı · Orman Bakanı: İsa Hisan Bingöl ·
