Şir Ali Han

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Şir Ali Han

Şir Ali Han (d. 1825, Kabil? - ö. 21 Şubat 1879, Mezar-ı Şerif, Afganistan), 1863-79 arasında Afganistan emiri. Rusya ile Britanya'nın Afganistan'ı ele geçirmek için mücadele ettikleri bir dönemde ülkesinin tarafsızlığını korumaya çalışmışsa da sınırlı bir başarı sağlayabilmiştir.

Dost Muhammed Han'ın üçüncü oğluydu. Babası ölünce iktidarı ele geçirebilmek için kardeşlerine karşı altı yıl savaşmak zorunda kaldı; aile içi mücadeleler, ayaklanmalar ve iç savaştan sonra tahtını güvenceye almayı başardı.

Rusya ile Britanya arasındaki çatışmada ülkesinin tarafsızlığını korumaya çalıştı. Rus-Afgan sınırını belirleyen (Bedahşan ve Vahan tampon bölgeler olarak Afganistan'a bırakılıyordu) 1873 İngiliz-Rus Antlaşması'ndan kaygıya kapılan Şir Ali Rusya'ya yöneldi. Sir Nevil Chamberlain başkanlığındaki İngiliz misyonuna kapılarını kaparken, bir Rus heyetini kabul etmesi İngilizler için bir savaş nedeni sayıldı. II. İngiliz-Afgan Savaşı'nda (1878-80) üç koldan, iyi planlanmış bir saldırı düzenleyen İngilizler Afganistan'ı işgal etti. 1878 sonbaharında İngilizler Lord Roberts komutasındaki 37.500 askerle Afganistan’a girdi ve Payvar Boğazında yerel kuvvetleri kolayca püskürttükten sonra Kabil’e kadar ilerledi.[1] Yardıma çağırdığı kabilelerden sınırlı bir destek gelince, tahta oğlu Yakup Han'ı çıkardı. Türkistan'a kaçarken Mezar-ı Şerif'te öldü.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Siyasi görevi
Önce gelen:
Dost Muhammed Han
Afganistan Emiri
1863 - 1879
Sonra gelen:
Yakup Han